DEM Parti Eş Genel Başkanları Tülay Hatimoğulları ve Tuncer Bakırhan, 29 Ekim mesajında eşit yurttaşlık ve bağımsız yargı vurgusu yaptı; Cumhuriyet'in kurucu fikrinin bugünün ihtiyaçlarına göre güncellenmesini istedi.

DEM Parti'nin eş genel başkanları Tülay Hatimoğulları ile Tuncer Bakırhan, Cumhuriyet'in 103. yıl dönümünde yayımladıkları yazılı açıklamada tek bir fikri öne çıkardı: Cumhuriyet, herkesi kapsayan bir demokrasiyle güncellenmeli. Açıklamanın ana ekseninde eşit yurttaşlık, özgürlük ve halkların bir arada yaşaması yer aldı.

Eş genel başkanlara göre Cumhuriyet'in ilk vaatlerinden biri, insanların tebaa olmaktan çıkıp yurttaş olmasıydı. Aradan geçen yüzyıldan fazla zaman ise bir şeyi gösterdi: Dil, kimlik, kültür, inanç ve düşünce eşit biçimde korunmuyorsa yurttaşlık yarım kalıyor.

Yıl dönümü bir hesaplaşma fırsatı

İki isim, 103. yılı yalnızca bir anma günü olarak değil, hangi ülkede yaşamak istendiğini yeniden sorgulama vesilesi olarak gördüklerini belirtti. Cumhuriyet düşüncesinin ortak gelecek, eşitlik ve özgürlük açısından büyük bir imkân sunduğunu söyleyen isimler, bu imkânın hiçbir kimliğin ya da kültürün ötekinden üstün sayılmadığı demokratik bir zeminde gelişebileceğini kaydetti.

Açıklamada toplumun bütün kesimlerine seslenildi. Sağdan sola, muhafazakârdan sekülere, Sünniden Alevi'ye, Türk'ten Kürt'e herkesin ortak sahip olduğu bir ülke tarifi yapıldı; metinde "bütün halklar ve inançlar bu ülkenin eşit sahibidir" denildi. Kadınlar, emekçiler ve gençler için güvenceli bir yaşamın, herkese eşit işleyen bir hukukun mümkün olduğu da vurgulandı.

Bağımsız yargıdan yerel demokrasiye

Eş genel başkanlar, kendi ifadeleriyle "demokratik cumhuriyet" anlayışını, kimsenin başkasına benzemeye zorlanmadığı, halk iradesinin gözetildiği bir yönetim biçimi olarak tarif etti. Bu yapının, daha huzurlu ve birlikte yaşanabilir bir ülkenin de tarifi olduğunu söylediler. Açıklamaya göre bu düzenin gereklilikleri arasında güçlü yerel demokrasi, kuvvetler ayrılığı, özgür basın, evrensel insan hakları, hukukun üstünlüğü ve bağımsız yargı yer alıyor.

Kurucu fikir ve yeni sayfa

Metinde Cumhuriyet'in kurucu fikrinin değerli olduğu, ancak bugünün ihtiyaçlarıyla buluşabilmesi için güncellenmesi gerektiği belirtildi. Hatimoğulları ve Bakırhan, yasalardan kurumlara her düzeyde demokratik ilkelerin temel alınmasını istedi. Cumhuriyet'in çoğul kimlikleri kapsamasının ortak yurttaşlığı zayıflatmayacağını, tersine güçlendireceğini savundular.

Geçmişin acılarıyla yüzleşme konusuna da değinen eş genel başkanlar, bu acıları görmezden gelmeden, ama onlara takılıp kalmadan yan yana durarak yeni bir sayfa açmanın mümkün olduğunu söyledi. Cumhuriyet fikrini demokrasiyle güncelleyip taçlandırmayı hedeflediklerini açıklayan isimler, özgürlüğün yalnızca belirli bir grubun değil, tüm toplumun hakkı olması gerektiğini ekledi.

Barış vurgusuyla kapanış

Açıklamaya göre adalet, eşitlik ve özgürlük bir arada sağlanırsa demokratik cumhuriyet herkesin ortak çatısı olacak. Eş genel başkanlar barış, demokratik siyaset ve toplumsal uzlaşma yolunu açmayı da ortak görev olarak tanımladı. Metin, "İkinci yüzyılda Cumhuriyet daim, demokrasi kaim, halkların kardeşliği baki olsun" cümlesiyle sona erdi.

Plan ve Bütçe Komisyonu'nun ikinci gününde konuşan DEM Partili vekiller, Barış ve Demokratik Toplum Süreci'nde izleme komisyonunun kurulmasını ve sürecin takvimine ilişkin Meclis'in bilgilendirilmesini istedi.

Meclis'te 2027 bütçesini ele alan Plan ve Bütçe Komisyonu, ikinci toplantı gününde Kamu Denetçiliği Kurumu ile Sayıştay'ın 2027 bütçesini, kesin hesaplarını ve Sayıştay raporlarını ele aldı. Bu bölümde söz alan DEM Partili vekiller, Barış ve Demokratik Toplum Süreci'ne ilişkin taleplerini sıraladı.

Oluç'tan izleme komisyonu çağrısı

DEM Parti'den komisyon üyesi Saruhan Oluç, Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun çalışmalarına değindi. Bu komisyonun pek çok kişi ve kurumu dinlediğini, raporun güçlü bir oyla kabul edildiğini ve çerçeve yasanın büyük onay gördüğünü söyledi. Oluç, Milli Güvenlik Kurulu'nun onayının ardından çerçeve yasanın uygulanmasına geçilmesini umduklarını belirtti.

Komisyon raporunun 7. bölümüne dikkat çeken Oluç, Anayasa Mahkemesi ile AİHM kararlarının hayata geçmesinden infaz ve terörle mücadele yasalarına, Türk Ceza Kanunu'ndan yerel yönetimlerdeki kayyum düzenlemelerine uzanan adımların atılması gerektiğini ifade etti. Bunun için bir izleme komisyonunun hızla kurulmasını istedi. Meclis'te temsil edilen partilerin yer alacağı, karar alabilecek sayıda üyeden oluşan ve Adalet Komisyonu'nun örnek alınabileceği bir yapı önerdi. Oluç'a göre bu komisyon, Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığındaki izleme kurulunun ve alt kurulların çalışmalarını da takip edecek, toplumsal barışa katkı sağlayacak.

Tanhan ve İrmez: Meclis seyirci kalmamalı

Mêrdîn Milletvekili Kamuran Tanhan, kalıcı barışın silahların susmasından ibaret olmadığını, özgürlük, demokrasi ve toplumsal adaletin hayatın her alanına yayılmasını şart koştuğunu söyledi. Meclis'in sürecin seyircisi değil, etkin bir aktörü olması gerektiğini vurguladı. Tanhan, barış görüşmelerinde hızlı davranılmazsa çatışma sonrası dönemin fırsatının kaçırılabileceği, şiddetin yeniden alevlenebileceği uyarısında bulundu.

DEM Partili Şırnak Milletvekili Mehmet Zeki İrmez ise TİP Hatay Milletvekili Can Atalay'ın durumuna ilişkin Anayasa Mahkemesi kararının uygulanması gerektiğini söyledi. Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş'un bu konuyu bizzat yönetmesini istedi.

Boz ve Gökalp: Takvim ve ana dil

Sümeyye Boz, çerçeve yasayı kabul eden Meclis'in büyük bir siyasi yük aldığını, buna karşın yasanın uygulamaya geçişinde belirleyici değerlendirmenin güvenlik kurumlarına bırakıldığını söyledi. Bu durumun halkın temsilcilerinin sürece etkisi konusunda soru işareti yarattığını belirten Boz, sürecin takviminin, kararların gerekçelerinin ve gecikmelerin Meclis'e açıklanması gerektiğini ifade etti.

Bitlis Milletvekili Semra Çağlar Gökalp ise barışın konuşulduğu Meclis'te Kürtçenin tutanaklara geçirilmediğini ve engellendiğini öne sürdü. Bu uygulamanın toplumsal barışa ve ortak yaşama duyulan güveni zedelediğini söyledi. Komisyon görüşmelerine Sayıştay raporlarının ele alınmasıyla devam edecek.

Özgür Özel, Mansur Yavaş, Müsavvat Dervişoğlu ve Ümit Özdağ Cumhuriyet'in 103. yılında mesaj yayımladı. Özdağ videosunda iktidara ve sürece yönelik endişelerini sıraladı.

Cumhuriyet'in ilanının 103. yıl dönümü öncesinde siyasi isimler art arda mesaj yayımladı. YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel video paylaştı, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş kısa bir not düştü, İYİ Parti Genel Başkanı Müsavvat Dervişoğlu ile Zafer Partisi Genel Başkanı Ümit Özdağ ise daha uzun metinlerle seslendi.

Özel'in videosu: Yarın millete ait

Özel, sosyal medya hesabından "Yarın milletindir" ifadesiyle başlayan bir paylaşım yaptı. Gazi Mustafa Kemal Atatürk'e ve tüm kahramanlara saygı ve minnetini dile getirdi. Videoda Cumhuriyet'in kuruluşunda verilen mücadele ve gelecek kuşaklara bırakılan miras anlatıldı; kurucuların imkânsızlıklara rağmen vazgeçmediği, bunu hiç tanımadıkları torunları için yaptığı vurgulandı. Atatürk'ün "Efendiler, yarın Cumhuriyet'i ilan edeceğiz" sözü hatırlatılan videoda, yarının hiçbir makamın ya da imtiyazın olmadığı, milletin olduğu mesajı verildi.

Yavaş'tan kısa mesaj

Mansur Yavaş mesajında Cumhuriyet'i Türk milletinin esarete boyun eğmeyen iradesi ve bağımsızlıktan asla vazgeçmeyen karakteri olarak tanımladı. Yavaş mesajını sosyal medya hesabından paylaştı ve "Dün olduğu gibi bugün de sonsuza dek Cumhuriyet" dedi.

Dervişoğlu: Cumhuriyet teslim olmamaktır

Dervişoğlu, 29 Ekim dolayısıyla sosyal medya hesabından yayımladığı mesajda, işgal altındaki bir ülkede bağımsızlık ateşini yakan kahramanların ilan ettiği Cumhuriyet'in 103 yaşına girdiğini belirtti. Cumhuriyet'in bir yönetim biçiminden öte hukukun üstünlüğü, eşitlik ve insan onurunun güvencesi olduğunu söyledi. Egemenliğin kayıtsız şartsız millete verilmesini demokrasinin ışığı olarak niteledi; bugün düşen en büyük sorumluluğun millet iradesini her şeyin üzerinde tutmak ve adaletten ödün vermemek olduğunu söyledi. Milliyetçiliği yok sayan bir cumhuriyetçiliğin sığ, Cumhuriyet'e sırtını dönen bir milliyetçiliğin ise hükümsüz kaldığını savundu. Mesajında Cumhuriyet'i teslim olmamak, lütuf beklememek ve sorumluluk üstlenmek olarak tanımladı.

Özdağ'ın endişeleri

Özdağ mesajında Atatürk'ün umut vurgusundan güç aldıklarını belirtti. Videoda ise Türkiye Cumhuriyeti'nin "ameliyat masasında" olduğunu öne sürdü. Terörsüz Türkiye sürecini eleştiren Özdağ, Abdullah Öcalan'ın artık hapishanede değil, kendisi için hazırlanan bir villada yaşadığını iddia etti. Ağustosta Meclis'ten geçen düzenlemeyle PKK'lıların serbest kaldığını söyledi ve bu oylarda AK Parti, MHP, CHP, DEM ve YENİ Parti'yi sorumlu tuttu.

Özdağ ayrıca DEM Parti'li isimlerin anayasanın bazı maddelerinde değişiklik yönündeki açıklamalarına dikkat çekti. Hukuk devleti kimliğinin kaybedildiğini, Anayasa Mahkemesi kararlarının uygulanmadığını ve muhalif siyasetçilere farklı bir hukukun uygulandığını savundu. Yedi yıldır süren ekonomik buhranın halkı yoksullaştırdığını da sözlerine ekledi.

DEM Parti Mersin Milletvekili Perihan Koca, AFAD'da dalış tazminatı uyuşmazlığı ve dalgıç eksikliği iddialarını İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi'ye yedi soruyla taşıdı.

Sel ve su baskınlarının arttığı bir dönemde AFAD'ın su altı ekipleri yeniden gündemde. DEM Parti Mersin Milletvekili Perihan Koca, kurumdaki "kurbağa adam" personeline dair iddiaları İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi'ye sorduğu önergeyle Meclis'e taşıdı. Önerge 26 Ekim'de verildi ve dayanağı, Kısa Dalga'nın 19 Ekim'de yayımladığı özel haber oldu. Koca, haberdeki iddiaların açıklığa kavuşturulmasını istedi.

Kısa Dalga'nın haberindeki iddialar

Kısa Dalga'ya göre dalgıç eğitimi almış 108 AFAD çalışanından yalnızca 53'ü bugün dalış görevinde bulunuyor. Haberde, dalış tazminatı ödenmediği için bazılarının görevden ayrıldığı, mahkemeye gidenlerin bir bölümünün ise yargı kararıyla ödeme almaya başladığı öne sürüldü. Çalışanlar ayrıca, göreve dönmek isteyenlerden ileride tazminat geri istenirse ödemeyi kabul ettiklerine dair noter onaylı belge istendiğini iddia etti.

Önergede vurgulanan eksiklikler

Koca, sel ve su baskınlarının can kaybına yol açtığı dönemde su altı kapasitesinin zayıflamasının kabul edilemeyeceğini yazdı. Önergede, İstanbul'da görevli dalgıç sayısının üç olduğu iddiası ile Rize örneği öne çıkarıldı: Burada il müdürlüğüne araç ve ekipman verildiği halde uzman personel olmadığı için malzemenin kullanılamadığı ileri sürülüyor.

Bakana sorulanlar

Yedi soruluk listede şu başlıklar yer aldı: aktif dalgıç sayısının gerçekten 53'e inip inmediği, İstanbul'daki kadronun ihtiyaca yetip yetmediği, tazminat anlaşmazlığı yüzünden ayrılanların ve dava açanların sayısı, davayı kazananlar, noter belgesi uygulamasının geçerli olup olmadığı ve hukuki dayanağı, ile atıl duran araç-gereç sayısı.

Koca ayrıca İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi'nin iddiaları doğru bulmadığını açıklamasına rağmen kurbağa adam sayısının paylaşılmamasının gerekçesini sordu. Son soru, bakanlıkta arama kurtarma kapasitesini büyütmeye ve personelin özlük hakkı sorunlarını çözmeye dönük bir çalışma olup olmadığıyla ilgiliydi.

Yargıdaki tablo

Kısa Dalga, konunun mahkeme boyutunu da anlatmıştı. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 6 Mayıs 2025 tarihli kararında AFAD sınavı ve eğitimiyle alınan sertifikanın 3160 sayılı Kanun açısından tazminat için yetmediği sonucuna varmıştı. Karara katılmayan üyeler ise, başka kurumların da kendi mevzuatıyla bu statüyü tanıdığını ve fiilen çalışanların tazminattan yararlanması gerektiğini savunmuştu. Yapı Yol-Sen Samsun Şube Başkanı Yüksel Bayram ise 108 personelin 90'a yakınının mahkemelere ve Kamu Denetçiliği Kurumu'na başvurduğunu söylemişti.

YENİ Parti Genel Başkanı Özel, dokunulmazlıklar kalkarsa milletvekillerinin tutuklanabileceğini öne sürdü; fon listesindeki yanlış kimlik numarasını AK Parti'nin elinde liste olduğunun kanıtı saydı.

YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel, Sözcü TV'de dokunulmazlık, fon dosyası ve cumhurbaşkanlığı adaylığı üzerine konuştu. Özel, kendisi hakkında 63 fezleke bulunduğunu hatırlatarak bunlardan birinde çıkacak bir tutuklama kararının YENİ Parti milletvekillerinin cezaevine girmesine yol açabileceğini öne sürdü.

Fezleke ve cezaevi uyarısı

Özel'e göre herhangi bir fezlekeden çıkacak bir tutuklama kararıyla milletvekillerinin tamamı ya da önemli bir bölümü cezaevine konulabilir. Bunun daha önce DEM Parti'ye uygulanana benzer biçimde yaşanabileceğini söyledi. Özel, CHP tarafında sıralanan taahhütler arasında Erdoğan'ı yeniden aday yapmanın, kendilerini içeri atmanın ve YENİ Parti'lilerin dokunulmazlıklarını topyekûn kaldırmanın bulunduğunu öne sürdü.

Anayasa değişikliği için 360 oy hesabı

Özel, erken seçim için 360 oya ihtiyaç bulunduğunu belirtti. AK Parti'nin 281, MHP'nin 46 milletvekili olduğunu hatırlatarak başka eklemelerle bile 330'a ulaşılabileceğini söyledi; İYİ Parti'nin bu sayıyı tamamlayacak kadar milletvekili bulunmadığını ekledi. Bu nedenle DEM Parti ya da CHP ile bir anlaşma yapılmış olabileceğini düşündüğünü anlattı.

DEM Parti'nin kendisine böyle bir gündemleri olmadığını bildirdiğini aktaran Özel, CHP'nin başına mutlak butlan kararıyla getirilen ismin ise erken seçime, Mekke Anlaşması'na, anayasa değişikliğine ve dokunulmazlıkların kaldırılmasına oy vereceğini söylediğini hatırlattı. Özel, bunu Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ'ın da aralarında bulunduğu çok sayıda siyasetçinin cezaevine gitmesine yol açan dokunulmazlık sürecine benzetti.

Fon listesinde yanlış isim tartışması

Fon soruşturmasında tutukluları ziyaret etmek için heyet kurulduğunu anlatan Özel, Soma ve 15 Temmuz komisyonlarındaki cezaevi görüşmelerini örnek verdi. 15 Temmuz komisyonunda AK Partililerin tutuklularla görüşmeye şiddetle karşı çıktığını öne sürdü.

Ümit Özlale'nin bir kişinin babasının adını açıklamasını doğru bulan Özel, bilgi sahibi bir siyasetçinin bunu siyasi etik gereği gizleyemeyeceğini savundu. Özel'e göre ad, soyad ve MK numarası doğruydu; ancak kimlik numarası Bartınlı başka bir AK Partiliye aitti. Özel bunu, AK Parti'nin elinde bir liste bulunduğunun ve kimlik numaralarına kadar bilgi sahibi olduğunun göstergesi saydı. Özel, 80-85 kişilik bir listenin herkeste bulunduğunu, Adalet Bakanlığı'nın görevden alınan basın sözcüsünün de çok sayıda liste dolaştırdığını, bu yüzden listelerin doğruluğundan emin olunamadığını söyledi.

Yavaş ve adaylık yanıtı

Özel, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş'ın Bakan Kurum'la görüşmesini doğal bulduğunu, Yavaş'la arasında sorun bulunmadığını belirtti. Yavaş'ı önemli bir seçenek olarak niteleyen Özel, şu anda adaylarının Ekrem İmamoğlu olduğunu söyledi. Kendisinin aday olacağı iddiasına ise yalan dedi.

DEM Parti'nin 'Ekmek, Barış ve Adalet İçin Bütçe' kampanyasının İstanbul startında konuşan bir motokurye, paket başı ücret sistemine ve sosyal haklardan yoksunluğa tepki gösterdi.

DEM Parti'nin "Ekmek, Barış ve Adalet İçin Bütçe" kampanyasının İstanbul'daki başlangıç etkinliğinde söz alan bir motokurye, sektördeki çalışma koşullarını anlattı ve esnaf kuryelik sisteminin kaldırılmasını istedi. Konuşmanın videosunu DEM Parti sosyal medya hesabından paylaştı.

Parti paylaşımında, her gün kazalarda hayatını kaybeden ve zorlu hava koşullarında çalışan motokuryelerin sorunlarının ve çözüm önerilerinin kendilerinden dinlenmesi çağrısı yapıldı.

Paket başı ücretin doğurduğu risk

Motokuryelerin derneklerinden birinin yöneticisi olduğunu söyleyen konuşmacı, sektörde çalışanların kıdem tazminatı, haftalık izin ve diğer sosyal haklardan yoksun bırakıldığını söyledi. Paketlerin belirli süreler içinde teslim edilmesinin dayatıldığını, sabit maaş yerine paket başı ücret ödendiği için kuryelerin ters yönden gitmeye ya da kaldırımı kullanmaya mecbur kaldığını anlattı. Bu ihlalleri istemeden yaptıklarını, süre baskısının kuryeleri trafikte riske ittiğini söyledi. Konuşmacıya göre kurallara uymayan kuryelere paket ataması yapılmıyor. Halkın bu ihlallere kızdığını kabul eden konuşmacı, halkın neden kendilerine kızdığını sorgulayarak bunun kuryelerin tercihi değil, ücret düzeninin sonucu olduğunu savundu.

Rakam değil can vurgusu

Konuşmacı, motokuryelerin her koşulda siparişleri kapıya ulaştırdığını, patronların kazancı artarken kuryelerin can verdiğini söyledi. Çalışırken hayatını kaybeden ya da yaralanan motokuryelerin televizyonlarda yalnızca ölü sayılarıyla anıldığına tepki gösterdi. Kendilerinin anne, baba ve emekçi olduğunu söyleyerek "birer rakam değil, birer canız" dedi. Ölümlerin kader olarak kabul edilemeyeceğini belirten konuşmacı, artık ailelere kayıp haberi vermek istemediklerini, bu kaderi tanımadıklarını söyledi. Sektörde sürekli ölümlerin yaşandığına dikkat çeken konuşmacı, çözüm için kuryelik düzeninin yeniden kurulmasını istedi.

Kazanç iddialarına yanıt

Motokuryelerin çok kazandığı yönündeki iddiaları da yalanlayan konuşmacı, reklamlarda 200 bin ya da 300 bin liralık kazançtan söz edildiğini ancak böyle bir gelirin olmadığını, bu söylemin gerçeği yansıtmadığını belirtti. Aksi olsaydı işin yoksul ailelerin çocuklarına bırakılmayacağını savundu.

Denetimsiz biçimde ehliyet alan herkesin kuryelik yapabildiğini, bunun da ölümlere yol açtığını söyleyen konuşmacı, motokurye derneklerinin sayısının yediyi bulduğunu belirtti. Esnaf kuryelik sisteminden kimsenin memnun olmadığını söyleyen konuşmacıya göre, 20 bin kişi içinde en fazla üç kişi bu düzenden memnun olabilir. Bu nedenle sistemin kaldırılması talebini yineledi ve kuryelerin ölümlerini kader sayan yaklaşımı bir kez daha reddetti.

DEM Parti Kadın Meclisi Sözcüsü Halide Türkoğlu, Pınarbaşı'nda tütün üreticisi kadınlarla görüştü; bütçede kadın yoksulluğuna kaynak ayrılmadığını öne sürdü.

DEM Parti Kadın Meclisi Sözcüsü Halide Türkoğlu, Adıyaman Pınarbaşı'nın Bulam beldesinde, tütün üretiminden geçinen kadınlarla buluşarak ülkenin temel sorununun kadın yoksulluğu olduğunu söyledi. Türkoğlu, savunma harcamalarına büyük pay ayrılan bütçede kadınların ekonomik gücünü artıracak kaynak bulunmadığını öne sürdü.

Toplantıya Pınarbaşı Belediye Eş Başkanı Kamile Ocak ile Kadın Meclisi üyeleri de katıldı. Parti, buluşmaya ilişkin açıklamayı 28 Ekim'de duyurdu.

"Her bölgede barışı konuşuyoruz"

Türkoğlu, kadın buluşmalarını Türkiye'nin pek çok yerinde sürdürdüklerini, neredeyse uğramadıkları bölge, il ya da ilçe kalmadığını anlattı. Her toplantıda barışın ne kadar önemli olduğunun yeniden ortaya çıktığını belirten Türkoğlu, kadınlar bir araya geldiğinde sorunları çözecek iradenin de görünür hâle geldiğini ifade etti.

Tütün emekçisi kadınların geçim sıkıntısı

Bölgede kadınların emeğini büyük oranda tütün üretimiyle ortaya koyduğunu söyleyen Türkoğlu, bu işin zorlu olmasına karşın karşılığının alınamadığını belirtti. Geçim derdi ile gelecek kaygısının iç içe geçtiğini ifade eden Türkoğlu, sorunun yalnızca Bulam'a özgü olmadığını, kadınların üretip emek harcamasına rağmen emeğinin ve ürettiğinin karşılığını göremediğini savundu.

Türk, Kürt, Alevi ve farklı kimliklerden kadınların derin bir ayrımcılığa maruz kaldığını da dile getiren Türkoğlu, hukuki ve siyasi alanda eşitliğin ne zaman sağlanacağını sordu.

Bütçe tartışması

Türkoğlu, bütçe sürecinin sürdüğünü hatırlatarak barış konuşulurken iktidarın neden hâlâ silahlanmaya yatırım yaptığını sorguladı. Savunma sanayisine geniş kaynak ayrılırken kadın ekonomisini güçlendirmeye hiçbir pay verilmediğini öne süren Türkoğlu, çocukların MESEM'lerde çalıştığını, eğitime yeterli bütçe gitmediğini, sağlık hizmetinin özelleştirildiğini ve randevu almanın, ulaşımın, ısınmanın ve elektriğin sorun olduğunu sıraladı.

Devletin tütünden gelir elde ettiğini hatırlatan Türkoğlu, bu parayı kadınlara geri vermeyip sermaye çevrelerine, yakınlarına ve iktidar ilişkilerine aktarıyorsa hakkı çalmış sayılacağını savundu. Kadınların bunun hesabını sorması gerektiğini söyledi.

Sigortasız emek

Türkoğlu, kadınların sigortalı çalışamadığını, emekli olamadığını ama her gün tarlada olduğunu belirtti. Hastalandıklarında doktora gidemediklerini, eve döndüklerinde de çocuk ve yaşlı bakımını üstlendiklerini anlatan Türkoğlu, bu emeğin hiç değer görmediğini söyledi. Kadınlar birlikte hak savunduğunda siyasetin değişeceğini, bakanlıkların bütçe kalemlerini artırmaya ya da azaltmaya başlayacağını öne sürdü.

Kadınların talepleri

Toplantıda konuşan kadınlar tütün işinin yorucu olduğunu, mahsulü çoğu kez elde bıraktıklarını ve başka gelir kapısı bulunmadığı için bu işi sürdürmek zorunda kaldıklarını anlattı. Yıl boyunca çalışabilecekleri alternatif istihdam alanları açılmasını istediler.

Genç kadınlar, dershane masraflarının 150-200 bin liraya dayandığını, bu yüzden eğitime ulaşmakta güçlük çektiklerini söyleyerek ücretsiz ve erişilebilir eğitim talep etti. Kadınların önemli bölümü sağlık hizmetinden yalnızca Yeşil Kart kapsamında yararlanabildiğini, hastalık ya da yaralanma halinde gelirsiz kaldıklarını söyleyerek sosyal güvence ve emeklilik hakkı istedi. Kadın girişimciliği ve istihdamı için yaptıkları başvuruların çoğunlukla sonuçsuz kaldığını belirten kadınlar, desteklerin erişilebilir olmasını ve kalıcı istihdam alanları açılmasını talep etti.

Kadınlar ayrıca, Barış ve Demokratik Toplum Süreci'nin başarıyla sonuçlanmasının hem toplumsal hem de ekonomik sorunların giderilmesine yardımcı olacağını dile getirdi.

DEM Partili Serhat Eren, İzmir Metrosu'nda iki vagon arasına düşerek ağır yaralanan görme engelli bir yurttaşın durumunu İçişleri, Ulaştırma ile Aile Bakanlıklarına sordu. Önergelerde polise ilişkin iddialar da yer aldı.

DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren, İzmir Metrosu'nda yaşanan bir kazayı üç ayrı bakanlığa yönelttiği soru önergeleriyle Meclis gündemine taşıdı. Eren, 25 Ekim'de Üçyol İstasyonu'nda metroya binmeye çalışırken iki vagon arasındaki boşluğa düşen görme engelli bir yurttaşın ağır yaralandığını, olayın ardından ortaya atılan bazı iddiaların da araştırılması gerektiğini savundu. Milletvekili, hazırladığı önergelerle ilgili bakanlıklardan yanıt bekliyor.

Olay ve iddialar

Önergelere göre kaza, Fahrettin Altay yönüne giden bir trende yaşandı. Çevredeki yolcuların kurtardığı yurttaşın ayağında çok sayıda kırık oluştu. Eren, yaralının hastaneye nakli sırasında sedyenin asansöre sığmadığını belirtti. Önergelerde ayrıca bir polis memurunun, belediyenin kadrosunda çok sayıda avukat bulunduğunu söyleyerek yaralıyı hakkını aramaktan vazgeçirmeye uğraştığı iddiası yer aldı. Eren olayı kolluk, altyapı ve erişilebilirlik boyutlarıyla ele aldı ve her bakanlığa ayrı sorular yöneltti.

İçişleri Bakanlığına sorular

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi'nin yanıtlaması istenen önergede, İzmir Valiliği ya da kolluk birimlerinin olayla ilgili inceleme veya soruşturma başlatıp başlatmadığı soruldu. Eren, yaralıya şikâyetçi olmaması yönünde telkinde bulunduğu öne sürülen polisin kimliğinin belirlenmesi için işlem yapılıp yapılmadığını ve hakkında idari soruşturma açılıp açılmadığını sordu.

Ulaştırma Bakanlığından peron güvenliği hesabı

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu'na yöneltilen önergede, Türkiye'deki metro ve hafif raylı sistem hatlarında peron güvenliğine ve vagonlar arası boşluklara ilişkin ulusal teknik standartların neler olduğu soruldu. Eren, kaç istasyonda peron ayırıcı kapı ya da benzeri fiziksel koruma bulunduğunu, kaç istasyonda bulunmadığını da öğrenmek istedi. Üçyol'daki kazanın ardından, ilgili yerel yönetimler ve kamu kurumlarıyla birlikte peron güvenliği standartlarını gözden geçirmek ve koruyucu sistemleri yaygınlaştırmak için bir çalışma yapılıp yapılmayacağı da sorular arasındaydı.

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına sorular

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş'tan ise bakanlığın kazanın ardından bir inceleme ya da erişilebilirlik denetimi başlatıp başlatmadığı sorularak yanıt istendi. Eren, görme engellilerin raylara düşmesini önleyecek peron ayırıcı kapıların, koruyucu bariyerlerin, hissedilebilir yüzeylerin ve sesli yönlendirme sistemlerinin denetim kriterlerini, bunların eksik olduğu istasyon sayısını sordu. Önergede ayrıca istasyon asansörlerinin, tahliye güzergâhlarının ve sedye gibi tıbbi taşıma ekipmanlarının kullanıma uygunluğunun denetlenip denetlenmediği, tespit edilen eksikliklerin neler olduğu soruldu.

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda DEM Partili vekiller, Mekke Anlaşması'nın hızlı ilerlemesine karşın Meclis İzleme Komisyonu'nun iki aydır kurulmadığını söyledi; Yeni Yol'dan Kısacık fon krizi için araştırma komisyonu istedi.

Meclis'teki Plan ve Bütçe Komisyonu'nda 2027 bütçesinin ele alındığı görüşmeler, barış süreci ve Mekke Savunma Anlaşması üzerinden yürüyen eleştirilerle sürdü. DEM Partili vekiller, savunma anlaşmasının çabuk ilerlediğini, barışa ilişkin Meclis İzleme Komisyonu'nun ise iki aydır kurulmadığını savundu. Yeni Yol Grubu'ndan Sadullah Kısacık ise fon krizini araştıracak bir komisyon kurulmasını istedi.

Bütçe sunumları

Toplantıda ilk olarak Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş, Meclis Başkanlığı'nın bütçe ve kesin hesap aktarımını sundu. Kamu Denetçiliği Kurumu'nun özel bütçesi ile kesin hesabı, Sayıştay'ın raporu ve bu kurumun bütçesine dair aktarımlar geldi. Sonrasında vekiller söz aldı.

Cupolo: Savunma pakti hızlı, barış beklemede

Amed Milletvekili Ceylan Akça Cupolo (DEM Parti), sunumda barış sözcüğünün yalnızca bir kez anıldığına işaret etti. Bir gün önce Dışişleri Komisyonu'nda ele alınan Mekke Anlaşması'na da değinen Cupolo, Milli Savunma Komisyonu'na yazı gönderildiğini ancak komisyonun kendisini bu işte görevli saymadığı yanıtının geldiğini aktardı. Bu durumda komisyonun neye hizmet ettiğini sorguladı.

Cupolo'ya göre anlaşma, taraf ülkeler Pakistan ve Suudi Arabistan'da da çabucak yasalaştı. Meclis onayı henüz verilmemişken komitenin kurulduğunu, istihbarat başkanlarının bir araya geldiğini ve görüşmelerin yapıldığını belirtti; Anayasa'nın 90. ve 92. maddelerinin koşullar getirdiğini hatırlattı.

Barış sürecine ilişkin çerçeve yasayla Mekke Anlaşması'nın aşağı yukarı aynı dönemde gündeme geldiğini söyleyen Cupolo, anlaşmanın 75 günde uygulamaya girdiğini, izleme kurulunun ise çalışmadan beklediğini öne sürdü. Kurulun işe başlaması için MGK kararına gerek bulunmadığını, Cevdet Yılmaz'ın da bunu birçok röportajında anlattığını sözlerine ekledi.

Hülakü: İzleme komisyonu iki aydır yok

DEM Parti'nin Meclis İdare Amiri, Bingöl Milletvekili Ömer Faruk Hülakü, komisyonun iki ay geçmesine karşın hâlâ oluşturulmadığına dikkat çekti. Kurtulmuş'a çağrı yapan Hülakü, tüm partilerin içinde yer alacağı bir girişimin başlatılmasını istedi. Barışın sadece iyi niyetli açıklamalarla yürümeyeceğini, bunun için kararlı bir siyasi iradeye, çalışan mekanizmalara ve elle tutulur adımlara gereksinim bulunduğunu söyledi. Hülakü ayrıca Meclis'te çalışan danışmanların ve grup büro personelinin özlük haklarındaki sorunları da dile getirdi.

Kısacık: Fon krizi araştırılmalı

Adana Milletvekili Sadullah Kısacık, fon krizini yüzyılın vurgunu olarak niteledi. Kriz yaşanırken Meclis Araştırma Komisyonu'nun açılmamasını eleştiren Kısacık, denetimi kimin üstlendiğini sordu. 2027 için Meclis'e ayrılan payın 33 milyar 787 milyon lira olduğunu hatırlatan Kısacık, sermaye piyasasında yapılan hileli işlemlerle 800 milyar liranın alındığını öne sürdü ve bunun Meclis bütçesinin yaklaşık 25 katına denk geldiğini kaydetti. Araştırma komisyonunun çoktan kurulması gerektiğini, Meclis'in denetim görevinin şimdi sınandığını belirtti.

DEM Parti'nin yaş şartını kaldırmayı hedefleyen kademeli emeklilik kanun teklifi komisyona havale edildi. AK Parti kaynakları ise bu başlığın partinin gündeminde olmadığını aktardı.

DEM Parti'nin kademeli emeklilik için TBMM Başkanlığı'na sunduğu kanun teklifi komisyona sevk edildi. Teklif, 8 Eylül 1999'dan sonra ilk kez sigortalı olan çalışanların emeklilik koşullarını yeniden düzenlemeyi hedefliyor. Teklifi Grup Başkanvekilleri Sezai Temelli ve Gülüstan Kılıç Koçyiğit Meclis'e sundu.

Teklifin hedefi, milyonlarca çalışanı etkileyen yaş sorununa çözüm getirmek.

Teklifin gerekçesi

Gerekçede, emeklilik şartlarına yaş koşulunun 4447 sayılı Kanun'la getirildiği ve bu uygulamanın geçmişe işleyen hak kayıpları doğurduğu anımsatıldı. 2023'te çıkarılan EYT düzenlemesinin yalnızca belirli bir dönemi kapsadığı vurgulandı. Gerekçeye göre bu düzenlemeden hemen sonra çalışmaya başlayanlar kapsam dışında kaldı ve yıllara yayılan bir eşitsizlikle karşı karşıya.

Geçici madde ne getiriyor

BirGün'ün aktardığına göre teklife bir geçici madde ekleniyor. Buna göre prim gün sayısı, hizmet süresi ve sigortalılık süresi şartlarını bitirip yalnızca yaşın dolmasını bekleyenler, yasanın yayımından itibaren kuruma yazılı başvuru yaparak yaşlılık aylığına hak kazanabilecek.

Teklif, 5510 sayılı Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na "Geçici Madde 113" başlığıyla yeni bir madde eklenmesini öneriyor. TBMM'de kabul edilip yasalaşırsa bu madde kanunun sonuna eklenecek. Böylece 8 Eylül 1999'dan sonra sigortalı olup yaş dışındaki bütün koşulları yerine getirenlere, yaş aranmadan emekli aylığı bağlanabilecek.

AK Parti cephesinden farklı sinyal

ANKA Haber Ajansı'nın bir gün önce yayımladığı habere göre ise kademeli emeklilik AK Parti'nin gündeminde değil. Ajans, partinin grubunda sürdürülen ve henüz taslak aşamasındaki çalışmalarda emekliler için belirlenecek yaş dilimlerine bağlı bir refah payı artışının veya seyyanen zammın masada olduğunu aktarmıştı.

Aynı haberde AK Parti'li yetkililerin, emeklilik sistemine olağan işleyişin dışında bir yük getirildiğinde bunun bütçede karşılığının bulunması gerektiğini söylediği belirtildi. Yetkililer, EYT'nin 2025'te bütçeye 1 trilyon 300 milyar lira yük getirdiğini hatırlatarak kademeli emeklilik talebinin sürdürülebilirlik açısından ciddi sorun doğuracağını dile getirdi.

DEM Parti milletvekilleri Meclis'te iki ayrı konuyu gündeme taşıdı. Gergerlioğlu SPK'nın sorumluluğunu sorguladı, Gökalp Bitlis'te planlanan güneş enerjisi santraline itiraz etti.

DEM Parti milletvekilleri Ömer Faruk Gergerlioğlu ve Semra Çağlar Gökalp, Meclis'te düzenledikleri basın toplantılarında iki ayrı konuyu gündeme taşıdı: fon soruşturmalarındaki ihmal iddiaları ve Bitlis'te planlanan güneş enerjisi santrali.

Gergerlioğlu: SPK'nın sorumluluğu sorgulanmalı

DEM Parti Kocaeli Milletvekili Gergerlioğlu, fon soruşturmalarındaki gelişmeleri yakından izlediğini söyledi. Yaşananların Türkiye'ye 50 yıl kaybettirdiğini savunan ve süreci yakından izlediğini vurgulayan Gergerlioğlu, Sermaye Piyasası Kurulu yetkililerinin sorumluluğunun sorgulanması gerektiğini belirtti. Ona göre İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 20 ay önceki uyarıları göz ardı edildi. Gergerlioğlu'na göre bu süreçte yalnızca fon yatırımcıları değil, hisse senedi piyasasındaki yatırımcılar da büyük zarara uğradı.

Gökalp: Planlanan alan köylünün merası

Bitlis Milletvekili Gökalp ise Meclis'te düzenlediği basın toplantısında projenin Adilcevaz'a bağlı Çanakyayla köyünde kurulmasına karşı çıktı. Danıştay'ın köylülerin itirazını reddettiğini hatırlatan Gökalp, bilirkişi raporuna göre ilgili arazinin mera niteliğinde olduğunu, köydeki küçükbaş hayvan sayısının da 12 bin 285 olarak belirlendiğini aktardı. Gökalp'e göre proje, köylünün gelir kapısını, hayvancılığı ve herkesin kullandığı yaşam alanını tehdit ediyor.

Patnos Belediye Başkanı Abdulhalık Taşkın, DEM Partili Sırrı Sakık'ı Patnos halkından özür dilemeye çağırdı. Taşkın, önceki yönetimden kalan borç ve haciz rakamlarını açıkladı.

Ağrı'nın Patnos ilçesinde belediye başkanlığını yürüten Abdulhalık Taşkın, DEM Parti'nin Ağrı Milletvekili Sırrı Sakık'ın ilçedeki değerlendirmelerine yanıt verdi. Basın açıklaması yapan Taşkın, Sakık'ı, kendisi ve Patnos halkı adına özür dilemeye çağırdı; geçmiş dönemdeki belediye yönetimine ilişkin borç, haciz ve arsa satışı iddialarını sıraladı.

Eleştiriyi manidar buldu

Taşkın, Sakık'ın Patnos'a gelip mevcut durum üzerinden eleştiri yapmasını manidar bulduğunu söyledi. Eski dönemin sorunlarının unutulmaması gerektiğini savunan Taşkın, halkın o dönemin hesabını beklediğini öne sürdü. Sakık'tan hem teşekkür hem özür beklediklerini belirtti.

Borç ve haciz iddiaları

Taşkın, belediyeyi devraldıklarında 1 milyar 357 milyon lira borç bulduklarını söyledi ve bu tutarı gösteren noter tasdikli belgeyi vatandaşlara gösterdiğini belirtti. Açıklamasını yaptığı alanda eskiden 3 bin 600 metrekare kapalı alanlı, içinde 60 dükkân ile konferans salonu bulunan bir yapının yer aldığını aktaran Taşkın, bu yapının geçmişte belirli kesimlere rant sağlandığı iddiasıyla yıkıldığını öne sürdü. Alan için şu anda 175 haciz bulunduğunu da ileri sürdü.

Taşkın ayrıca Derecik'teki çöp sahası için yaklaşık 500 milyon liralık bir hacizin bulunduğunu öne sürdü. Borçların tamamının önceki yönetimden kaynaklandığını savundu. İleri sürülen rakamlara dair ayrıntılı mali kayıtların açıklamanın ardından kamuoyuna sunulması bekleniyor.

Arsa satışı iddiaları

Değerinin yaklaşık 150 milyon lira olduğunu söylediği bir yerin icra yoluyla 6 milyon lira gibi düşük bir bedelle satıldığını iddia eden Taşkın, bunun Patnos'un ekonomik kaynakları açısından ciddi sorun yarattığını söyledi. Otogarın arkasındaki belediyeye ait bir arsayı da gündeme getiren Taşkın, dönümü yaklaşık 60 milyon lira olan yerin yalnızca 500 bin liraya icra yoluyla elden çıkarıldığını öne sürdü.

2019 hatırlatması ve hizmet vurgusu

Taşkın, 2019 yerel seçimlerinde Sakık'ın partisinin adayına destek verdiğini ve siyasi tercihler konusunda kefil olduğunu hatırlattı. Beş yıllık geçmiş yönetimi eleştiren Taşkın, o dönemde yolların bozulduğunu, ilçenin bakımsız kaldığını ve belediyenin ağır borçla karşı karşıya bırakıldığını iddia etti.

Kendi dönemlerinde ise Erciş Caddesi üzerindeki Kasaplar Çarşısı'nda 20 dükkânı tamamlayıp hizmete açtıklarını, Zeki Çelik Caddesi'nde de 20 dükkânın yapımına başladıklarını anlattı. Sakık'ı ilçede ağırlamak istediklerini, yapılanları göstermek için bir günün bile yetmeyeceğini söyleyen Taşkın, Sakık'ın çalışmaları yerinde görmesi hâlinde belediye yönetimine teşekkür edeceğini düşündüğünü belirtti.

Sakık'ın bu iddialara yanıtı kaynak haberde yer almadı.