Al Jazeera'nın uydu analizi: İran, vurulan Arak, Natanz ve Lavizan tesislerini onarıp tahkim ediyor

Mart-Ekim 2026 görüntülerine göre Tahran, hava saldırılarında hasar gören nükleer tesislerde enkaz temizliği ve savunma inşaatı yürütüyor; UAEA ise denetim yapamadığını açıkladı.

Daily Ummah'ın aktardığına göre Al Jazeera'nın Açık Kaynak İstihbarat Birimi, İsrail ve ABD'nin hava saldırılarında vurduğu İran nükleer ve araştırma tesislerinde yoğun inşaat faaliyeti yürütüldüğünü uydu görüntüleriyle belgeledi. Planet'in yüksek çözünürlüklü fotoğraflarına dayanan inceleme Mart-Ekim 2026 dönemini kapsıyor. Analize göre Tahran yönetimi hasar gören tesislerde onarım ve enkaz temizliği yapıyor, olası yeni saldırılara karşı da savunma tahkimatı kuruyor.

Arak'ta enkaz kaldırıldı, yeni yapılar eklendi

Merkezi eyaletindeki Arak Ağır Su Reaktörü iki kez doğrudan hedef alındı: ilki 2025 yazında, ikincisi 27 Mart 2026'da gerçekleşti. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ve Washington merkezli Bilim ve Uluslararası Güvenlik Enstitüsü, mart saldırısının ardından üretim hatlarının tamamen devre dışı kaldığını bildirmişti. 10 Mayıs ile 27 Ekim tarihli görüntüler ise sahada hızlı bir değişim yaşandığını gösteriyor. Tesisin batı kesimindeki yıkıntılar temizlenmiş, yerine yeni metal konstrüksiyonlar ve boru hatları kurulmuş. Hasar gören binalardan birinin çatısı yenilenmiş. Güneydoğuda mayıs ayında yalnızca temel aşamasında olan betonarme karkasların inşası tamamlanmış, yanlarına yeni hizmet binaları eklenmiş.

Natanz'da hendekler ve toprak setler

İsfahan eyaletindeki Natanz Uranyum Zenginleştirme Tesisi 1 Mart 2026 saldırılarında hedef alınmış, yeraltı tünel girişleri ile giriş kapısı ve kontrol noktaları hasar görmüştü. 6 Mart ile 23 Ekim tarihli görüntülerin karşılaştırılması, ana binaların çevresinde kapsamlı bir pasif savunma ağı oluşturulduğunu gösteriyor. Çevre çitinin kuzeyindeki yol boyunca zikzaklı beton bariyerler sıralanmış, daha kuzeyde uzun bir toprak set çekilmiş. Set boyunca dik açılı hendekler kazılmış; olası kara sızmalarına ya da şarapnel etkisine karşı toprakla çevrili koruma mevzileri yapılmış.

Lavizan'da izler silindi

Tahran'ın kuzeydoğusundaki Lavizan'da, İsrail ordusunun nükleer araştırma laboratuvarı barındırdığını öne sürdüğü Savunma İnovasyon ve Araştırma Örgütü bağlantılı Lavizan-2, yanındaki mühendislik binası ve Malik el-Eşter Teknoloji Üniversitesi yerleşkesi vurulmuştu. Şubat, nisan ve ekim aylarını kapsayan üç aşamalı analize göre, nisan ayında enkaza dönen üniversite binaları ekim itibarıyla tamamen temizlenmiş; yerinde düzleştirilmiş geniş bir alan kalmış. Ağır hasar alan mühendislik binasının enkazı da zemin kata kadar sökülmüş.

UAEA denetim yapamıyor

UAEA Başkanı Rafael Grossi, BM Güvenlik Konseyi'ne sunduğu son raporda 28 Şubat saldırılarından bu yana İran'daki doğrulama faaliyetlerinin durduğunu hatırlattı. Grossi, ajansın İran'daki dört ana zenginleştirme tesisine erişimi olmadığını, zenginleştirilmiş uranyum stokunun miktarı, saflığı ve nereye taşındığı konusunda kesin bilgiye sahip olmadıklarını belirtti.

10Haber'deki yazısında yazar, 3 Kasım'daki ABD ara seçiminde Demokratların Temsilciler Meclisi'ni alacağına inandığını söyledi. Sırbistan, Brezilya ve İsrail seçimlerinden çıkardığı derslere dikkat çekti.

10Haber'de yayımlanan bir yazıda yazar, 3 Kasım'da yapılacak ABD ara seçimlerini Demokratların kazanacağı konusunda umudunun yüksek olduğunu belirtti. Yazar, Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğun Demokratlara geçeceğine, Senato'da bile kıl payı çoğunluk sağlanabileceğine inandığını yazdı. Ancak Demokratların son ana kadar yeterince mücadele etmeyeceğinden kuşku duyduğunu da ekledi.

Üç seçimden çıkarılan ders

Yazara göre geçen hafta Sırbistan, Brezilya ve İsrail'de yapılan seçimlerin ortak noktası çok yüksek katılımdı. Sırbistan'da katılım yüzde 70'e yaklaşarak 1992'den bu yana en yüksek düzeye çıktı ve "Öğrenci Listesi" 14 yıllık Vuçiç iktidarını geriletti. Yazar, bunda listenin saha çalışmasının belirleyici olduğunu savundu; Vuçiç'in ise devlet gücüne ve kamu kaynaklarına güvendiğini öne sürdü.

Brezilya'da katılım ilk turda yaklaşık yüzde 78'di, ikinci turda yüzde 80'e çıktı. Yazar, Lula'nın ilk turdaki yaklaşık 53,8 milyon oyunu ikinci turda 64 milyonun üzerine taşıdığını, bunun büyük oranda daha önce sandığa gitmeyenlerin harekete geçirilmesiyle sağlandığını aktardı. İsrail'de katılım yüzde 77 oldu; yazara göre Arap vatandaşların katılımının yüzde 68'e ulaşması bu artışta önemliydi.

Brezilya'da ilk turu Flavio Bolsonaro yüzde 47'ye 45'le önde bitirmişti; ikinci turda Lula yüzde 52'ye 48'lik farkla öne geçti. Yazar, Bolsonaro'nun oyunu 56 milyondan 59,8 milyona çıkardığını, bu artışın önemli kısmının ilk turda elenen adayların seçmenlerinden geldiğini de not etti. Seçim günü Bolsonaro yanlısı yönetimlerin ulaşımı aksatarak seçmeni sandıktan uzak tutmaya çalıştığını öne süren yazar, Lula'nın mahkemeye başvurup oy verme süresini iki saat uzattırdığını yazdı.

İsrail'de ise Netanyahu'nun oylama sürerken Arap seçmeni kastederek "seçimi çalıyorlar" dediğini, hatta bir alışveriş merkezinde megafonla Likud'a oy çağrısı yaptığını bir habere dayandırarak aktardı. Yazar, Macaristan'da Magyar'ın Orban'ı yüksek katılımlı bir seçimle devirdiğini de hatırlattı.

Trump ve katılımı düşürme çabaları

Yazar, Trump'ın da ara seçimde katılımı düşürmeye çalıştığını öne sürdü. Bazı girişimlerin mahkemelerce iptal edildiğini, Georgia, Texas ve Florida gibi eyaletlerin ise fotoğraflı kimlik şartı getirdiğini, mektupla oy kutularını azalttığını ve erken oy süresini kısalttığını yazdı. Washington Post'a atıfla bu çabaların geri tepeceğini belirten yazar, Demokratların bu kez sandığa bizzat gideceğini kaydetti.

Yazının çıkış noktası

Yazar, ABD'li Demokrat arkadaşlarına destek mesajı göndermek istediğini, "darısı başınıza" ifadesinin İngilizcesini yapay zekayla aradığını anlattı. Sonunda "Your turn next" anlamına gelen "sıra sizde" ifadesinde karar kıldıklarını, mesajını Sırbistan ve Brezilya haberleriyle birlikte gönderdiğini ve teşekkür aldığını yazdı.

Saha mı sosyal medya mı

İkinci dersin saha çalışmasının sosyal medyadan önemli olduğu, en iyisinin ikisini birleştirmek olduğu yönünde olduğunu söyleyen yazar, Brezilya'da Lula ekibinin ikinci turda sosyal medya kontrolünü ele aldığını anlattı. Bu çabada İşçi Partili milletvekili André Janones'in WhatsApp kanalı yeni bir tavırla yönetmesinin Lula'nın zaferinde önemli rol oynadığını belirtti.