Kısa Dalga yazarı Meliha Yıldız, Novi Sad Tren İstasyonu faciasının ikinci yılında 16 dakikalık sessizlikle başlayan eylemlerin Öğrenci Listesi'nin seçim zaferine uzanan hikâyesini aktardı.
Sırbistan'ı değiştiren sürecin başlangıcı olan Novi Sad Tren İstasyonu faciasının üzerinden iki yıl geçti. Kısa Dalga'da yayımlanan yazısında yazar ve insan hakları savunucusu Meliha Yıldız, anma gününü ve ülkedeki siyasi dönüşümü anlattı. Yıldız'a göre bir daha böyle bir trajedi yaşanmasın diye sokağa çıkan halk, kırk yıldır süren bir düzenin sonunu getirdi.
Sessizlikle başlayan eylemler
Yıldız, 1 Kasım 2024'te sabah 11.52'de istasyonda restorasyonu yeni tamamlanan gölgeliğin altında bekleyen yolcuların hayatını kaybettiğini hatırlatıyor. Faciadan sonra istasyondan tren kalkmadı. Yazıya göre ilk eylem kamusal yas içindi: Sırbistan'ın kavşaklarında 16 dakikalık saygı duruşu yapıldı ve eylemlere "Dur Sırbistan" adı verildi. Eylemler günlerce sürüp ülkeye yayıldı.
Üniversitelerde abluka ve erken seçim talebi
Yıldız, sürecin 22 Kasım'da yeni bir aşamaya geçtiğini yazıyor: Belgrad Üniversitesi'nde iktidardaki SNS üyeleri eyleme katılanlara saldırdı. Öğrenciler bunun ardından üniversitelere çekildi, abluka ve ders boykotları başladı; forumlar ve meclisler kuruldu. Yazara göre trajedinin soruşturması ciddi biçimde yürütülmedi ve bugüne kadar tutuklanan olmadı. Yıldız, seçimden önce Cumhurbaşkanı Vučić'in sorumluları affettiğine dair bir söylentinin dolaştığını da aktarıyor.
Öğrenciler 2025'in mart ayında erken seçim çağrısı yaptı. Yıldız'a göre seçime muhalefetle iş birliği yapmadan ve lidersiz bir yapıyla hazırlandılar. Seçimi kazanan Öğrenci Listesi'nin programında ilk sırada kurumların yolsuzluktan arındırılması yer aldı; programda kamu görevlilerini yargılayacak özel mahkemeler yer alıyordu.
Duvarlar boyanıyor, anma sessiz geçti
Seçimin ertesinde başlayan kampanyada çocuklar, gençler ve yaşlılar mahallelerindeki duvarları temizledi; yazar bunu değişim arzusunun gündelik hayata yansıyan işareti olarak değerlendiriyor. Anma alanında konuştuğu sanatçı Milica ise o günü her zamankinden daha üzüntülü yaşadığını, sonucun bu kadar olumlu olacağını tahmin etmediklerini söyledi ve protestoların şiddet içermemesini başarının en önemli unsuru olarak gösterdi.
Anmada ne pankart ne de slogan vardı; sahnede şarkı, şiir ve bir öğrenci temsilcisinin konuşması vardı. 16 dakikalık saygı duruşunun her dakikası için gökyüzüne birer kırmızı balon salındı. Yıldız yazısını, bir kurbanın annesinin daha önce söylediği "Seni geri getiremeyeceğim ama bir daha başka bir çocuğun bunu yaşamaması için sana verdiğim sözü tuttum" sözüyle bitiriyor.