Varto-Karlıova jeotermal davasında bilirkişi keşfi: Yüzlerce köylü heyeti Xwarik'te karşıladı

Bingöl İdare Mahkemesi'nin görevlendirdiği bilirkişi heyeti, jeotermal santral projesine karşı açılan davada 2 Kasım'da proje alanında inceleme yaptı; keşfe yüzlerce köylü katıldı.

Muş'un Varto ve Bingöl'ün Karlıova ilçeleri arasında kalan köylere kurulması planlanan jeotermal santral, 2 Kasım'da yargı sürecinin yeni bir aşamasına girdi. Projeye karşı açılan dava kapsamında Bingöl İdare Mahkemesi'nin görevlendirdiği bilirkişi heyeti, bölgede keşif yaptı. İncelemeye aylardır direnen köylüler ve ekoloji örgütleri de katıldı.

Heyet önce sondaj kuyularının açılması öngörülen Licik, Çermî ve Şorik köylerini gezdi, ardından Varto'nun Xwarik (Çalıdere) köyüne geçti. Xwarik'te keşfi yüzlerce köylü izledi. Başka kentlerden gelen ekoloji savunucuları ile siyasi parti ve kitle örgütü temsilcileri de sloganlarla projeyi protesto etti.

DEM Partili vekillerden proje eleştirisi

DEM Parti Muş Milletvekili Sümeyye Boz, köylülerin doğayla birlikte geçim kaynaklarını ve geleceklerini de koruduğunu söyledi. Boz'a göre jeotermal proje su, toprak ve hayvancılığa zarar verecek; yerel halkın onayı alınmadan düzenlenen izinleri kabul etmediklerini belirten Boz, mahkemelerin yaşam hakkını önceleyen bir karar vermesini beklediklerini dile getirdi.

DEM Parti İzmir Milletvekili İbrahim Akın ise COP31 hazırlıklarını hatırlatarak iklimle mücadele iddiasındaki yönetimlerin aynı anda ekolojik tahribata yol açabilecek yatırımlara onay vermesini eleştirdi. Varto Belediye Eşbaşkanları Gıyasettin Aydemir ve Gülbahar Kaya da köylülerin yanında olduklarını açıkladı. Keşfe milletvekillerinin yanı sıra baro temsilcileri ve avukatlar da katıldı.

Avukat: Fay hattı riski var, raporlar eksik

Davanın avukatı Barış Yıldırım, bölgenin fay hatları üzerinde olduğunu hatırlatarak projenin uygulanmasının yaşam hakkı bakımından ciddi tehlike barındırdığını savundu. Yıldırım ayrıca şirketin, ilgili kurumlardan alması gereken raporları tamamlamadığını öne sürdü. Muş Barosu Başkanı Kadir Karaçelik de köylülerin direnişine destek verdi.

Davanın seyri

Köylüler, ABD merkezli IGNIS H2 Enerji Üretim AŞ'nin hayata geçirmek istediği projeye karşı nisan ayında Bingöl İdare Mahkemesi'ne başvurdu. Xwarik'te 3 Mayıs'ta kurulan çadırda nöbet 180 günü geride bıraktı. Köylüler, sondajların yeraltı sularını, ekili alanları ve meraları bozmasından, dolayısıyla hayvancılığa dayalı geçimlerinin zarar görmesinden endişe ediyor.

Mahkeme, 21 Temmuz tarihli ara kararında bilirkişilerden 13 ayrı konuda görüş bildirmesini ve keşif yapmasını istemişti. Keşif başta 8 Ekim'e planlanmıştı; heyette yeterli uzmanlığa sahip bir jeofizik mühendisinin bulunmadığı gerekçesiyle yapılan itiraz üzerine 2 Kasım'a ertelendi. Davada tartışılan asıl konu, jeotermal kaynak arama çalışmalarına verilen çevresel değerlendirme kararlarının hukuka uygun olup olmadığı. Bilirkişi raporu henüz kamuoyuna açıklanmadı.

BBC Türkçe'ye konuşan DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Koçyiğit, kent uzlaşısıyla seçilen meclis üyelerinin partiye katılmasının İBB'yi AK Parti'ye taşımayacağını savundu. Yeni Parti kaynakları kararı beklenen bir adım olarak değerlendirdi.

DEM Parti, 2 Kasım'da duyurduğu kararla, kent uzlaşısı gereği 2024'teki yerel seçimde CHP listelerinden belediye meclislerine giren üyelerin bundan sonra DEM Parti adına görev yapacağını duyurmuştu. BBC Türkçe'ye demeç veren DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Koçyiğit, kararın zamanlamasına ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ndeki sandalye dengelerine ilişkin sorulara yanıt verdi. Yeni Parti kaynakları da aynı haberde kararı değerlendirdi.

Karar nasıl alındı

DEM Parti Yerel Yönetimler Kurulu, açıklamasında, yerel yönetimlere yönelik operasyonlar, kayyum atamaları, tutuklamalar ve parti değiştirmelerin sonrasında durumun yeniden ele alındığını belirtti. Meclis üyelerinin katılma talebini Merkez Yürütme Kurulu uygun buldu. Kurul, kent uzlaşısıyla kurulan ortak hukukun da sandıktan çıkan seçmen iradesinin de bağlayıcı olmayı sürdüreceğini vurguladı.

DEM Parti kaynaklarının verdiği bilgiye göre 2024 seçiminde CHP listelerinden İstanbul'da 48, Mersin'de 24 DEM Partili meclise girdi. İstanbul'da dört üye istifa ve ihraç yüzünden ayrıldığı için partinin şu an 44 üyesi var. Aynı kaynaklar, CHP'den ayrılanlar katılınca her iki ilin büyükşehir meclisinde de grup kurmaya yetecek sayıya erişeceklerini belirtiyor.

Koçyiğit: Zamanlama özellikle gözetildi

Koçyiğit, meclis üyelerinin partiye katılması fikrinin yeni olmadığını, uzun süredir tartışıldığını, ancak zamanlamanın özellikle gözetildiğini söyledi. Koçyiğit, CHP'li belediyelere operasyonlar sürerken bu adımı atmayı uygun bulmadıklarını, ancak CHP'den Yeni Parti'nin ayrılışıyla birlikte tablonun farklılaştığını söyledi. Koçyiğit, "Yeni Parti CHP'den ayrıldı ve kendi belediye meclis üyelerini de Yeni Parti'ye geçirdi. Şimdi bu durumda bizim CHP'de kalmamız mümkün değil" dedi. Yeni Parti'ye geçmeleri için de bir gerekçe olmadığını, çünkü bu partinin artık ayrı bir parti olduğunu ekledi.

İBB'de dengeler tartışması

Karardan sonra en çok tartışılan konu, İBB'de başkanvekilliği değişirse sandalye dağılımının AK Parti'nin işine yarayıp yaramayacağı oldu. DEM Parti grup kurunca CHP ile Yeni Parti'nin meclisteki toplam üye sayısı değişecek ve bu, olası bir başkanvekilliği seçiminde DEM Parti'nin tavrını daha belirleyici kılıyor.

Koçyiğit, bu kararın İBB'yi AK Parti'ye kaptırmanın zeminini hazırlayacağı yorumlarını kabul etmedi. Kent uzlaşısı anlayışını korumaya devam ettiklerini belirten Koçyiğit, "Seçmene verdiğimiz taahhüdün, seçmene verdiğimiz sözün arkasındayız" dedi. Koçyiğit'e göre asıl sorumluluk Yeni Parti ve CHP'ye düşüyor; iki partinin kent iradesinin elinden alınmasını önleyecek bir diyalog ve iş birliği kurması gerekiyor. Koçyiğit, belediyeler birliği seçimlerine dair ilkesel tutumlarının da aynı kaldığını kaydetti.

Yeni Parti kaynaklarından yanıt

Yeni Parti kaynakları, DEM Parti'nin kararını Yeni Parti'nin CHP'den ayrılışı sonrasında öngörülen bir adım olarak nitelendirdi. Aynı kaynaklara göre DEM Parti daha önce kendilerine, Yeni Parti giderse CHP'de kalmanın zemininin ve anlamının kalmayacağını, kendi üyelerini de partilerine çağıracaklarını iletmişti. Yeni Parti kaynakları, kararın İBB'de AK Parti'ye destek anlamına gelmediğini söyledi; çözüm sürecindeki gelişmelerin ileride DEM Parti'nin tavrını değiştirip değiştirmeyeceğine dair şimdiden bir şey söylemenin mümkün olmadığını belirtti.

Bazı DEM Partili meclis üyelerinin Yeni Parti'ye katılma talebinde bulunduğunu söyleyen bir Yeni Partili kurmay, DEM Parti'den transfer yapmayı doğru bulmadıkları için bu talepleri olumlu karşılamadıklarını, kabul etmenin DEM Parti'yle ilişkilerini bozabileceğini ifade etti.