Analistler: ABD'deki Demokrat zaferi Trump'ın manevra alanını daralttı, Türkiye'ye yansıyacak

dokuz8 TV'deki programda ekonomi gazetecisi Süleyman Karan ve siyasal analist Selim Akmen, ara seçimin Washington'daki güç dengesini ve Ankara'ya olası etkilerini değerlendirdi.

ABD'deki Kongre ara seçimlerinde Demokratların iki Kongre kanadında da çoğunluğu ele geçirmesi, dokuz8 TV'nin Gündem Özel programında masaya yatırıldı. Program konuklarına göre sonuç, Donald Trump yönetiminin hareket alanını daraltıyor ve etkisi Türkiye dahil birçok ülkeye ulaşacak.

Programı yöneten dokuz8haber Genel Yayın Yönetmeni Gökhan Biçici, sandıktan çıkan tablonun yalnızca Amerikan iç siyasetini ilgilendirmediğini söyledi. Biçici'ye göre Cumhuriyetçiler tarihi bir yenilgi aldı ve ortaya çıkan manzara kimilerince "mavi tsunami" olarak adlandırılıyor.

Karan: Sistem başkanın gücünü sınırlıyor

Ekonomi gazetecisi Süleyman Karan, Amerikan anayasal düzeninin başkanın yetkilerini belirli aralıklarla sınırlayacak biçimde kurulduğunu hatırlattı. Karan, Temsilciler Meclisi'nin her iki yılda tümüyle, Senato'nun ise üçte bir oranında yenilendiğini belirterek bu mekanizmanın Trump'ın politikalarına fren olduğunu savundu.

Karan'ın aktardığı rakamlara göre Demokratlar Temsilciler Meclisi'nde 218'lik çoğunluk eşiğini aşarak 263 sandalyeye ulaştı, Senato'daki sandalye sayıları ise 53-54 düzeyine çıktı. Karan ayrıca 59 milyon seçmenin erken oy kullanarak rekor kırdığını, Güney Karolina'da 28, Kansas'ta ise 94 yıl sonra bir Demokrat adayın kazandığını söyledi. Trump yönetiminin kararnameyle yönetime ağırlık vermeyi planladığını öne süren Karan, yönetimin artık "topal ördek" konumuna düştüğünü ifade etti.

Akmen: Değişim arayışı sandığa yansıdı

Siyasal analist Selim Akmen, seçimlerin siyasetçi profilini de değiştirdiğini belirterek New York'taki Zohran Mamdani ve Alexandria Ocasio-Cortez örneklerine, New Mexico'da bir Amerikan yerlisi kadının vali seçilmesine dikkat çekti. Akmen'e göre toplumlar otoriter ve tekdüze yönetimlerden bıkmış durumda. Akmen, Trump'ın artık kararnamelerle istediği gibi adım atamayacağını, yargıç ve büyükelçi atamalarında Kongre'ye mecbur kalacağını söyledi ve Trump'ın özel temsilcisi Tom Barrack'ın geleceğinin bile tartışmalı hale geldiğini ekledi.

Türkiye'ye yansıma: tarifeler ve enerji

Karan, Trump döneminin tarife ve ticaret savaşlarının Türkiye'ye enflasyon ve alım gücü kaybı olarak döndüğünü savundu. Rus gazı boru hattıyla yakınlardan gelirken, Trump yönetiminin talepleri doğrultusunda Erdoğan'ın imzaladığı anlaşmalarla ABD'den pahalı sıvılaştırılmış doğal gaz getirildiğini öne süren Karan, bu tercihin halka yüksek enerji maliyeti olarak yansıdığını söyledi.

Karan son olarak, aşırı sağın ve otoriter yönetimlerin dünyada gerilemeye başladığını, Latin Amerika'da ve Avrupa'nın bazı ülkelerinde solun yeniden güç kazandığını ileri sürdü. Biçici ise Demokrat Parti içinde sol sosyal demokrat tabanın güçlendiğini ve elit adaylara karşı ön seçim kazanan taban figürlerinin genel seçimde de başarılı olduğunu söyledi.

Sosyalist yayın organı, Demokratların Temsilciler Meclisi ve Senato'daki kazanımını değerlendirirken sonucun iki partili sistemi de sarsan bir tepki olduğunu savundu.

World Socialist Web Site, ABD'deki ara seçimin sonuçlarını Amerikan seçmeninin Donald Trump'a ve yönetimine tepkisi olarak yorumladı. Sitenin değerlendirmesine göre Cumhuriyetçi Parti Temsilciler Meclisi'ndeki çoğunluğu kaybetti ve Senato'daki kontrolünü de yitirdi.

Senato ve valilik sonuçları

Yazıda, Cumhuriyetçilerin Senato'da Kuzey ve Güney Carolina, Teksas, Ohio, Kansas, Maine ve Iowa'daki koltuklarını yitirdiği, buna karşın Demokratların elindeki hiçbir sandalyenin el değiştirmediği belirtildi. Alaska'daki yarışın sonucuna göre Demokratların Senato çoğunluğunun 55-45'e çıkabileceği aktarıldı. Teksas'ta Vali Greg Abbott'ın Demokrat aday Gina Hinojosa'ya karşı bir milyonu aşkın oy farkla yenildiği, Hinojosa'nın eyaletin ilk Hispanik valisi olacağı kaydedildi. James Talarico'nun yaklaşık kırk yıl sonra Teksas'tan Senato'ya seçilen ilk Demokrat olduğu, Kansas'ta Adam Hamilton'ın 1932'den bu yana ilk Demokrat senatör olduğu da yazıda yer aldı. Katılımın, başkanlık seçimi olmayan bir seçimde görülen en yüksek düzeye ulaşmış göründüğü belirtildi.

Temsilciler Meclisi ve seçim bölgeleri

Siteye göre Demokratlar New York, New Jersey, Pensilvanya, Virginia, Kuzey Carolina, Ohio, Michigan, Wisconsin ve Colorado gibi eyaletlerde Cumhuriyetçilerin elindeki sandalyeleri aldı. Kuzey Carolina'da seçim bölgelerini yeniden çizerek 11'e 3'lük bir dağılım hedefleyen Cumhuriyetçi planın beş Demokrat zaferiyle sonuçlandığı, Florida ve Teksas'taki benzer girişimlerin de beklenen sonucu vermediği ifade edildi.

Çıkış anketi verileri

Yazı, NBC'nin çıkış anketine dayanarak seçmenlerin yüzde 39'unun ekonomiyi, yüzde 32'sinin demokrasiye yönelik tehditleri en önemli sorun olarak gösterdiğini, suçu öne çıkaranların yalnızca yüzde 3 olduğunu aktardı. Yazıya göre çıkış anketleri, Latin kökenli seçmenlerde, genç erkek işçilerde ve üniversitelilerde Cumhuriyetçilerden ciddi bir kopuş yaşandığını da gösterdi. Seçmenlerin yüzde 62'si İran'a karşı savaşın yanlış bir karar olduğunu söyledi, yüzde 74'ü savaşı oyunu belirleyen etkenlerden biri saydı. Yüzde 69'u ekonomik sistemin zenginleri kayırdığını, yüzde 57'si gelecek kuşağın bugünkünden daha kötü yaşayacağını düşünüyor.

Demokratlara yönelik değerlendirme

Yazar kurum, sonucun Demokrat Parti için de sürpriz olduğunu savundu. Yazıya göre Demokratlar, Trump karşıtı hareketin sandıktaki ilk kazananı oldu, ancak atacakları her adım bu hareketi "normal" siyaset sınırlarına çekmeyi hedefleyecek. WSWS, Kongre'deki sandalye dağılımının değişmesinin ekonomik kriz, savaş ve teknoloji kaynaklı sorunları değiştirmeyeceğini, bunların çözümünün sınıf mücadelesinde aranması gerektiğini öne sürdü.