Erken Seçim Olacak mı?

Anayasa'nın 116. maddesi seçimlerin yenilenmesinin iki yolunu sayar: TBMM, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla (600 milletvekilinden 360'ının oyuyla) karar verebilir ya da Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.

Hangi yolla olursa olsun milletvekili ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri birlikte yapılır. Yeni seçilenler göreve başlayana kadar Meclis'in ve Cumhurbaşkanının yetkileri sürer. Yenileme kararıyla seçilen Meclis'in ve Cumhurbaşkanının görev süresi yeniden beş yıl olur.

Yenileme kararında seçimin yapılacağı gün de belirtilir; ardından Yüksek Seçim Kurulu (YSK) seçim takvimini ilan eder. Erken seçim kararı için halkoylaması gerekmez; halkoylaması Anayasa değişikliklerinde gündeme gelir (aşağıda).

Anayasa'nın 101. maddesine göre bir kişi en fazla iki kez Cumhurbaşkanı seçilebilir. 116. maddenin üçüncü fıkrası buna tek bir istisna getirir: Cumhurbaşkanının ikinci döneminde seçimlerin yenilenmesine Meclis karar verirse, Cumhurbaşkanı bir kez daha aday olabilir. Cumhurbaşkanının kendi kararıyla yapılan bir yenilemede bu istisna yoktur.

2023'te Recep Tayyip Erdoğan'ın adaylığına iki dönem sınırı gerekçesiyle itiraz edilmiş, YSK 30 Mart 2023'te itirazları oy birliğiyle reddetmişti. YSK'ya göre 2017 Anayasa değişikliğiyle Cumhurbaşkanlığı yeniden düzenlendiği için 2014-2018 dönemi hesaba katılmaz; ilk dönem 24 Haziran 2018 seçimidir.

Bu yoruma göre 2023'te başlayan dönem ikinci dönemdir. Bu yüzden erken seçim tartışmalarında yenileme kararının 360 oyla Meclis'ten çıkıp çıkmayacağı belirleyicidir.

Anayasa'nın 175. maddesine göre Anayasa değişikliği teklifi TBMM'de en az 360 oyla kabul edilmelidir; daha az oyla kabul edilemez. 360-399 oyla kabul edilen değişiklik, Cumhurbaşkanı Meclis'e geri göndermezse halkoylamasına sunulur. 400 ve üzeri oyla kabul edilirse Cumhurbaşkanı değişikliği doğrudan yayımlayabilir ya da halkoylamasına götürebilir. Halkoylamasında kabul için geçerli oyların yarısından fazlası gerekir.

Seçim tarihini, görev süresini ya da adaylık kurallarını değiştirecek bir düzenleme bu yolla yapılabilir. Böyle bir değişiklik olursa sayacımız ve bu sayfa yeni duruma göre güncellenir.