53 dakika önce

Seçim günü, Kongre'nin 1845'te kabul ettiği yasayla belirlendi; kırsal ulaşım, hasat ve dini günler gibi sık anılan gerekçeler ise yasanın metninde yer almıyor.

Amerikalılar başkanlık ve ara seçimlerde kasım ayının ilk pazartesisinin ertesindeki salı günü sandığa gidiyor; bu düzen Kongre'nin 1845'te çıkardığı bir yasadan geliyor. Rudaw'ın aktardığına göre bu tarihin neden seçildiğine dair sık anlatılan gerekçelerin bir bölümü, yasanın metninde değil dönemin koşullarına bakan tarihsel yorumlarda yer alıyor.

1845 yasası ne belirledi

Kongre, 1845'te ülke genelinde ortak bir başkanlık seçimi günü belirledi. Düzenleme, dönemin Başkanı John Tyler'ın imzasıyla Ocak 1845'te yürürlüğe girdi. 1844 seçimi eski sisteme göre yapıldığı için yeni takvim ilk kez 1848 seçimlerinde uygulandı; o seçimi Whig Partisi'nden Zachary Taylor kazandı.

O dönemde seçmenler başkanı doğrudan seçmiyor, her eyalette halk, başkanlık oyunu kullanacak seçicileri belirliyordu. Kongre'nin ortak gün belirleme yetkisi ABD Anayasası'nın 2'nci maddesine dayanıyor. Yasa yalnızca başkanlık seçicilerini kapsıyordu; Kongre seçimlerinin takvimi uzun süre eyaletlerin elinde kaldı.

Tarım, yolculuk ve pazar ayini

Sık anlatılan açıklamaya göre 19'uncu yüzyılda Amerikalıların büyük bölümü kırsalda yaşıyor ve tarımla geçiniyordu. Birçok seçmen sandık için ilçe merkezlerine atla, arabayla ya da yürüyerek gidiyordu ve yol bazen bir günü aşıyordu. Demiryolları henüz geniş bölgelere ulaşmamıştı ve yolların çoğu asfaltsızdı.

Kasım ayının tercih edilmesinde hasadın büyük ölçüde bitmiş olmasının ve kışın ağır koşullarının henüz başlamamasının etkili olduğu düşünülüyor. Pazar günü ibadete ayrıldığı için seçim pazartesiye konsaydı, uzak bölgelerdeki seçmenler yola pazar günü çıkmak zorunda kalacaktı. Salı ise pazar ayininden sonra yola çıkmak için bir gün bırakıyordu. Rudaw, bu gerekçelerin yasanın metninde açıkça belirtilmediğini vurguluyor.

Neden ilk pazartesiyi izleyen salı

Yasadaki formül sayesinde seçim her yıl en erken 2, en geç 8 Kasım'a düşüyor ve seçimin 1 Kasım'a denk gelmesini önlüyor. 2016'da 1 Kasım salıya denk geldiğinden seçim 8 Kasım'da yapıldı; 2004'te ise 1 Kasım pazartesi olduğu için oy verme 2 Kasım'da gerçekleşti.

Bu tercih için iki yaygın açıklama var. İlki, Katolikler için önemli bir dini gün olan 1 Kasım Azizler Günü'dür. İkincisi, tüccar ve esnafın ayın ilk gününü bir önceki ayın hesaplarını kapatmaya ayırmasıdır. Rudaw'a göre bu iki gerekçe de yasada yer almıyor.

Takvim bugün de geçerli

1920 nüfus sayımında kentlerde yaşayanların sayısı ilk kez kırsal nüfusu geçti, ancak federal seçim günü değişmedi. Postayla ve erken oy verme yaygınlaştı. 1845 yasasında bazı eyaletlerin seçim tarihini erteleyebilmesine imkân tanıyan istisna hükmü ise 2022'de kabul edilen Seçim Sayımı Reformu Yasası ile daraltıldı; eyaletler oy verme süresini artık yalnızca olağanüstü ve yıkıcı olaylarda uzatabiliyor.

KaynakRudaw
Son güncelleme04.11.2026 09:14
Yorumlar
Benzer Haberler
Haber Kataloğu
1 saat önce

Haberde aktarılan ilk sonuçlara göre Demokratlar Temsilciler Meclisi'nde önde. Trump, New York Times'a verdiği demeçte sonuçları kabul etmeye ve Demokratlarla çalışmaya hazır olduğunu söyledi.

ABD'de Trump'ın ikinci başkanlık döneminin en önemli siyasi sınaması sayılan Kongre ara seçimlerinde ilk sonuçlar gelmeye başladı. Habere göre Demokratlar önde ilerliyor. Trump, New York Times'a yaptığı açıklamada sonuçları kabullenebileceğini ve Demokratlarla iş birliğine açık olduğunu söyledi.

İlk sonuçlar

Aralarında New York ve Iowa'nın da bulunduğu 10 eyalette sandıklar kapanınca, oy verme işlemi biten eyalet sayısı 30'a ulaştı. Haberde aktarılan ilk sonuçlara göre Senato'da Demokratlar 51, Cumhuriyetçiler 39 sandalyeye ulaştı; Temsilciler Meclisi'nde ise Demokratların sandalye sayısı 160, Cumhuriyetçilerin 92 oldu. Sabah'ın Associated Press'in resmi olmayan sonuçlarına dayandırdığı daha erken tabloda Demokratlar Temsilciler Meclisi'nde 79, Cumhuriyetçiler 41 sandalyedeydi. Meclis'teki Demokrat Azınlık Lideri Hakeem Jeffries ile Alexandria Ocasio-Cortez de görevlerini sürdürmeyi başardı.

Temsilciler Meclisi'nde çoğunluk için en az 218 sandalye gerekiyor. 435 Meclis sandalyesi ve 35 Senato koltuğu için sonuçlar eyalet eyalet ilan edilecek. Ortak bir kapanış saati olmadığından sonuçlar doğudan batıya doğru farklı saatlerde geliyor; en son kapanacak sandık Alaska'da, yerel saatle 01.00'de, yani Türkiye saatiyle 09.00'da.

Trump: Sonuçları kabul etmeye hazırım

Demokratların önde götürdüğü seçime ilişkin New York Times'a konuşan Trump, ortaya çıkan tabloyu kesin biçimde kabul edeceğini söyledi. Trump, "Onlarla çalışmayı dört gözle bekliyorum. Muhtemelen beraber çalışmak için bir çözüm buluruz" dedi. Cumhuriyetçilerin Temsilciler Meclisi'ndeki çoğunluğu koruyup koruyamayacağı, Demokratların da Senato çoğunluğunu geri alıp alamayacağı merakla bekleniyordu.

Yüksek katılım ve belirleyici konular

Florida Üniversitesi Seçim Laboratuvarı'nın verilerine dayanan haberlerde seçim gününden önce oyunu kullanan Amerikalıların sayısı 57 milyondan fazla ile 59 milyondan fazla arasında aktarıldı. ABD medyasındaki önceki analizlere göre 47 eyalet ve Washington'da 43 milyondan fazla seçmen erken oy kullanmış ya da oyunu postayla göndermişti; bu rakam, 2022 ara seçiminin benzer döneminden yaklaşık 10 milyon fazlaydı.

Seçmenin tercihinde İran savaşı, ekonomi, hayat pahalılığı ve göçmenlik politikaları ağırlık taşırken Trump yönetiminin uygulamaları da belirleyici oldu. Sandık çıkış anketleri, ekonominin ve Amerikan demokrasisinin geleceğinin en önemli gündem maddeleri arasında yer aldığını gösterdi. Kongre'deki dengeyi Texas, Ohio, Maine, Georgia, Michigan ve Kuzey Carolina'daki sıkı yarışların belirlemesi bekleniyor. Fark az olan eyaletlerde posta oylarının sayılması ve olası itirazlar nedeniyle kesin sonuçlar birkaç günü bulabilir.

KaynaklarRudaw, Sabah, Notbir
Son güncelleme04.11.2026 08:17
Yorumlar
Benzer Haberler
Haber Kataloğu