Nûmedya24'ün dosyasına göre AİHM'nin tahliye kararları uygulanmadı; Kobanê Davası 16 Mayıs 2024'te karara bağlandı, barış sürecinde Bahçeli Demirtaş'ın serbest bırakılmasını istedi.
Dönemin HDP eş genel başkanlarının ve milletvekillerinin 4 Kasım 2016'da tutuklanmasından bu yana 10 yıl geçti. Nûmedya24'ün hazırladığı dosyaya göre Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ hâlâ cezaevinde, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) tahliyeye ilişkin kararları ise uygulanmadı. Dosyanın ikinci bölümü tutuklamaların ardından yaşanan hukuki ve siyasi gelişmeleri ele alıyor.
Aradan geçen sürede HDP hakkında kapatma davası açıldı, Kürt siyaseti faaliyetlerini DEM Parti çatısı altında sürdürmeye başladı. Dosya, bugünkü tabloyu da hatırlatıyor: Abdullah Öcalan'ın çağrısının ardından PKK fesih ve silah bırakma kararı aldı, Meclis'te komisyon kuruldu. Yıllar önce HDP'nin kapatılmasını isteyen MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ise bu kez Demirtaş'ın serbest bırakılması çağrısı yaptı.
Kobanê Davası'nın dayanağı
Dosyaya göre davanın temelinde IŞİD'in 6-8 Ekim 2014'te Kobanê'yi kuşatması üzerine Türkiye'nin birçok kentinde düzenlenen protestolar var. Bu olaylarda en az 46 kişi yaşamını yitirdi. HDP Genel Merkezi'nin sosyal medya hesabından yapılan protesto çağrıları, soruşturmaların temel dayanaklarından biri haline getirildi.
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nın iki ayrı soruşturması sonradan iki ana iddianamede birleştirildi. Demirtaş ve Yüksekdağ'ın da aralarında olduğu milletvekili MYK üyeleri Parlamenter Suçları Soruşturma Bürosu'nun, milletvekili olmayan MYK üyeleri ise Anayasal Düzene Karşı İşlenen Suçlar Soruşturma Bürosu'nun incelemesine girmişti.
AİHM kararı ve uygulanmayan tahliye
AİHM, 22 Aralık 2020'de Demirtaş'ın başvurusuna ilişkin kararını açıkladı. Mahkeme, HDP MYK'nın 6 Ekim 2014 tarihli paylaşımlarının şiddet çağrısı sayılamayacağını, tutukluluğu haklı kılacak makul şüphe bulunmadığını ve tutukluluğun siyasi bir amaç taşıdığını belirterek derhal serbest bırakılması gerektiğine hükmetti. Karara rağmen Demirtaş ve diğer tutuklular tahliye edilmedi. Cumhurbaşkanı Erdoğan kararın ardından "AİHM'nin verdiği karar bizi bağlamaz" dedi.
Dosya ayrıca Ankara 19. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2 Eylül 2019'da verdiği tahliye kararını anımsatıyor: Aynı gün Demirtaş hakkında Kobanê soruşturması kapsamında yeni bir tutuklama kararı çıkarıldı.
İddianame ve yargılama
Dava, açılmasından 6 yıl 3 ay sonra, 30 Aralık 2020'de 108 siyasetçi hakkında hazırlanan 3 bin 530 sayfalık iddianameyle devam etti. İddianame, hazırlanmasından 7 gün sonra Ankara 22. Ağır Ceza Mahkemesi'nce kabul edildi. İlk duruşma 26 Nisan 2021'de yapıldı. Dosyanın aktardığına göre iddianamenin kabulünden dört gün sonra Bahçeli, Yargıtay'a HDP'nin kapatılması çağrısı yaptı.
Yargılamada gizli tanık beyanları, sosyal medya paylaşımları, MYK açıklamaları ve siyasi konuşmalar temel deliller arasında yer aldı. Dosya, sanıkların Kürtçe savunma talebinin kabul edilmediğini ve bazı kadın siyasetçilerin SEGBİS odasında darbedildiklerini açıkladığını aktarıyor.
16 Mayıs 2024 kararı
Ankara 22. Ağır Ceza Mahkemesi, yaklaşık üç yıl süren yargılamanın ardından 16 Mayıs 2024'te kararını açıkladı. Selahattin Demirtaş hakkında 42 yıl, Figen Yüksekdağ hakkında 30 yıl 3 ay, Ahmet Türk hakkında 10 yıl hapis cezası verildi. Bazı siyasetçiler beraat etti, çok sayıda kişiye ise farklı sürelerde hapis cezaları verildi.
Dosyada, barış tartışmalarının sürdüğü bir dönemde Demirtaş ve Yüksekdağ'ın durumunun ne olacağı sorusu da öne çıkıyor.