Financial Times fon krizini yazdı: Denetim kurumlarının önceden uyarıldığı iddiası gündemde

Patronlar Dünyası'nın aktardığına göre FT, 20 milyar dolarlık büyüklükten söz ettiği fon krizinde düzenleyicilerin şüpheli işlemlerden önceden haberdar edildiği iddiasını öne çıkardı.

Financial Times, 4 Kasım'da yayımladığı araştırmada fon krizini yalnızca yatırımcıların uğradığı zarar üzerinden değil, gözetim ve denetim zaafları ile yabancı yatırımcının güveni üzerinden değerlendirdi. Patronlar Dünyası'nın aktardığına göre haberde 20 milyar dolarlık bir büyüklükten söz ediliyor. Patronlar Dünyası, bu rakamın kesinleşmiş bir yatırımcı zararı anlamına gelmediğini ayrıca vurguladı.

Öne çıkan iddia: Düzenleyiciler önceden uyarıldı

Araştırmanın öne çıkan iddiası, düzenleyici kurumların şüpheli hareketlerden önceden haberdar edilmiş olması. Patronlar Dünyası, bunun krizin aydınlatılmamış bir boyutunu açığa çıkardığını yazdı: olağan dışı fiyat hareketlerinin ne zaman fark edildiği, hangi kurumlara bildirildiği ve ilk müdahalenin hangi aşamada yapıldığı belirsiz. Yazıya göre SPK'ya ilk bildirimin tarihi, Borsa İstanbul gözetim sistemlerinin hangi işlemlerde alarm verdiği ve bilgilerin Takasbank ile diğer kurumlara aktarılıp aktarılmadığı da kamuya açık belgelerle ortaya konmuş değil.

Uyarıların takvimi

Patronlar Dünyası'nın derlediği haber ve açıklamalara göre kriz bir anda ortaya çıkmadı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek Kasım 2025'te bazı fonlar üzerinden manipülasyon yapıldığını dile getirdi. Aralık 2025'te Finansal İstikrar Komitesi, bazı portföy yönetim şirketlerine bağlı ve ekonomik gerekçeyle açıklanamayan fiyat hareketlerini ele aldı. Haziran 2026'da uluslararası endeks kuruluşu MSCI, ortak hareket eden işlemler ve hissedar yapısındaki şeffaflık sorunları nedeniyle uyarıda bulundu. 17 Eylül 2026'da ise likidite sıkıntısı yaşayan fonlardan yedi portföy yönetim şirketine bağlı olanlar için SPK tasfiye süreci başlattı.

Patronlar Dünyası, kamuoyuna yansıyan uyarılarla Eylül'deki büyük müdahale arasında aylar bulunduğuna dikkat çekti. Aynı yazıda bu sürenin tek başına gözetim görevinin aksatıldığı anlamına gelmediği, o dönemde hangi incelemelerin yürütüldüğünün ve hangi önlemlerin alındığının ortaya çıkarılması gerektiği belirtildi.

Tera Grubu fonlarındaki olağanüstü getiri

FT, Tera Grubu'nun kurucusu Emre Tezmen'i ve grubun fonlarındaki sıra dışı performansı da ayrıntılı işledi. Şirket sunumlarına dayanan habere göre Tera'ya ait TLY fonu 2025 için yüzde 4 bin 233 getiri bildirdi; Borsa İstanbul'da aynı yılın getirisi yüzde 13 civarındaydı. Gazete, Özata Denizcilik hisselerinin tepe noktasından yüzde 98 değer kaybetmesini de örnekler arasında andı.

MSCI'dan dondurma kararı

Krizin etkileri Türkiye sınırlarını aştı. MSCI, 15 Ekim'de Türkiye endekslerinde öngörülen bazı değişiklikleri askıya aldığını duyurdu. Kuruluşa göre ortaklaşa yürütülen işlemlere karşı elle tutulur bir denetim ve şeffaflık tesis edilmezse Haziran 2027'de Türkiye gelişmekte olan piyasalar kategorisinden çıkarılabilir.

Yanıt bekleyen sorular

Krize ilişkin soruşturmalar devam ediyor. Şüphelilere yönelik adli işlemler sürerken tasfiye edilen fonların varlıkları satılıyor ve yatırımcılara ödeme yapılıyor. Patronlar Dünyası'na göre SPK'nın ilk inceleme dosyasını ne zaman açtığı, Finansal İstikrar Komitesi'nin Aralık 2025 toplantısındaki kararlar ve Borsa İstanbul gözetim birimlerinin bildirdiği şüpheli işlemler hâlâ cevapsız soru olarak duruyor.

Ekonomim'in haberine göre, fon krizinin ardından hazırlanan taslak ihmali tespit edilen üst düzey bürokratlar için kamu görevinden men öngörüyor. Son hali DDK raporuyla belirlenecek.

Fon krizinin ardından Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) başta olmak üzere düzenleyici kurumların yapısında kapsamlı bir değişiklik hazırlandığı öne sürüldü. Ekonomim'in kaynak göstererek verdiği habere göre, Sermaye Piyasası Kanunu'nda ve bağlı mevzuatta öngörülen değişikliklerin nihai biçimi, Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) raporuyla belirlenecek. Taslağın en dikkat çeken yanı, ihmali ya da yetki suiistimali saptanan kıdemli bürokratlar için yalnızca görevden almayı değil, kamu görevinden yasaklamayı da öngörmesi.

DDK raporu bekleniyor

DDK, tasfiyesine SPK'nın hükmettiği 131 fonu ele alan ayrıntılı bir rapor hazırlıyor. Bu çalışmadan önce Cumhurbaşkanı Erdoğan'a ön rapor iletilmesi bekleniyor. Fon listesinin, ek tedbirlerin ve yasal düzenlemenin son çerçevesinin bu raporla belirleneceği ifade ediliyor. Habere göre incelemeler, fon yöneticileri, şirket yetkilileri ve imtiyazlı bazı isimlerin değeri etkileyecek gelişmeleri erkenden haberdar olup yüksek kârla çıkış yaptığını gösteriyor.

Taslakta neler var

Aktarılan başlıca maddeler şöyle:

Kurulun işlemleri geçici olarak durdurma, fon mal varlığını güvenceye alma ve hisse ağırlıklı fonların portföyünü bloke etme yetkileri artırılacak. Yatırımcıların uğradığı kayıpların sorumlulardan tahsil edilmesi için hukuki zemin kurulacak. Piyasa dolandırıcılığına yönelik idari ve adli yaptırımlar artırılacak, hisse yoğun fonlarda alım satıma kademeli limitler getirilecek. Piyasa verilerini anlık izleyecek bir risk merkezi de planlanıyor. Orta Vadeli Program'da yer alan Yatırımcı Risk Merkezi ve Yatırımcı Risk Takip Sistemi için 2027'nin ikinci çeyreği hedeflenmişti.

Bilgi sızıntısı incelemesi

İncelemenin odağında, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın SPK'ya yazı gönderdiği 19 Ağustos ile SPK'nın fonlar için tasfiye kararı aldığı 17 Eylül arasındaki dönem var. Gizli yürütülen soruşturmanın bu sürede kimler tarafından öğrenildiği ve fon değeri düşmeden çıkış yapanların bundan yararlanıp yararlanmadığı araştırılıyor. Kurum içinden bilgi sızdırıldığı kanıtlanırsa ilgililerin soruşturma kapsamına alınması ve zararın doğrudan onlardan tahsil edilmesi öngörülüyor. Haberde, iddiaların soruşturma aşamasında olduğu ve yargı kararıyla kesinleşmediği not ediliyor.

Yatırımcılar ve takvim

Tasfiye sürecindeki 131 fonda 455 binden fazla yatırımcı bulunuyor. Ödemeler, 27 Ekim'de yürürlüğe giren 7596 sayılı Fon Tasfiye Kanunu kapsamında 1 milyon liraya kadar anapara olarak sürüyor. Yeni düzenleme ise var olan mağduriyetten çok, benzer bir krizin tekrarını önlemek için denetim ve müdahale kapasitesini güçlendirmeyi amaçlıyor. Taslağın Meclis'e ne zaman sunulacağı açıklanmadı, madde metinleri de kamuoyuyla paylaşılmadı.