İsrail'de hükümet kurma süreci: Herzog partilerle istişareye başladı, hiçbir blok 61 sandalyeye ulaşamadı

Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, 27 Ekim seçiminin ardından iki günlük istişare turuna başladı; Netanyahu'nun 53, Eisenkot'un 48 sandalyesi var, 19 sandalyeli Arap partileri kritik rol oynuyor.

27 Ekim seçimi hükümet kurmaya yetecek bir çoğunluk çıkarmayınca İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, hükümeti kuracak ismi belirlemek için mecliste temsil edilen partilerle iki günlük resmi istişareye başladı. Daily Ummah'ın aktardığına göre görevdeki Başbakan Binyamin Netanyahu da muhalefetin ortak adayı eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot da tek başına hükümeti kuracak sayıya erişemedi.

Takvim ve sandalye dağılımı

Cumhurbaşkanlığı Ofisi'nin duyurduğu takvime göre Herzog, geleneğin dışına çıkarak görüşmelere küçük partilerle başladı. Netanyahu'nun Likud'u ve Eisenkot'un Yaşar partisiyle istişarelerin perşembe akşamı tamamlanması planlanıyor. Seçim Kurulu'nun onayladığı sonuçlara göre 120 sandalyeli Knesset'te Netanyahu bloku 53, Eisenkot bloku 48 sandalye kazandı. Arap partileri toplam 19 sandalyeye ulaştı; bunun 11'i Ortak Liste'ye, 8'i Birleşik Arap Listesi'ne ait. Hükümet için gereken 61 sandalyelik eşiği hiçbir blok geçemedi.

Arap partileri kilit rolde

Seçim, 7 Ekim 2023'te yaşananların ve ardından Gazze'de süren yıkımın gölgesinde yapıldı.

Eisenkot'un 61'e ulaşması Arap listelerinin desteğine bağlı, ancak Yahudi muhalefet kanadındaki sağ aktörler bu partilerle ortaklığa mesafeli duruyor. Ortak Liste lideri Yusuf Cabarin muhalefete çağrı yaparak Netanyahu'yu iktidardan uzaklaştırmak, Gazze'deki savaşın ve yerleşimcilerin Batı Şeria'daki şiddetinin sona ermesi için birlikte hareket edilmesini istedi. Eisenkot'un evinin önünde ve Tel Aviv'de toplanan binlerce kişi de Netanyahu'nun yeniden başbakan olmaması için Arap partileriyle uzlaşılmasını talep eden gösteriler düzenledi.

Yasal süreler ve erken seçim ihtimali

Haberde aktarılan yasal çerçeveye göre görev verilen adayın hükümeti kurması için 28 gün süresi var; gerekirse cumhurbaşkanı bu süreyi 14 gün uzatabiliyor. İlk aday başaramazsa yetki diğer adaya geçiyor. İki isim de hükümet kuramazsa ve Knesset çoğunluğu üç haftalık (21 gün) sürede tek bir ismi destekleyemezse İsrail yeniden erken seçime gidecek. Herzog, partilere uzlaşma ve esnek çözüm çağrısı yaptı.

Netanyahu ve Eisenkot cephesi

Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin savaş suçu ithamında bulunduğu Netanyahu, haberde 7 Ekim güvenlik zafiyeti ve yolsuzluk davaları nedeniyle iç kamuoyunda ağır baskı altında olan bir isim olarak anıldı. Netanyahu, başbakan olarak kalacağı geniş bir birlik hükümeti önerdi. Eisenkot'un başını çektiği muhalefet bu formülü kesin bir dille reddetti. Seçim sürecinde İran'a yönelik askeri harekâtın yeniden başlayabileceği mesajını veren Netanyahu'ya karşılık Eisenkot, güvenlik ve ordu bürokrasisini halk desteğini yitirmiş geçici bir yönetimin siyasi amaçlarına alet olmamaları konusunda uyardı.

EHA Medya'nın aktardığına göre Yair Lapid ve Yair Golan, ABD'deki ara seçimin ardından Netanyahu'nun görevde kalmasının İsrail'e zarar vereceğini savundu.

Başbakan Binyamin Netanyahu, 27 Ekim'deki İsrail seçiminde meclis çoğunluğunu kaybetmişti; şimdi ABD'deki seçim sonuçlarının ardından muhalefetin yeni eleştirileriyle karşı karşıya. EHA Medya'nın haberine göre Cumhuriyetçilerin Kongre'deki kayıpları, Trump yönetiminin Netanyahu'ya sağlayacağı siyasi desteğin sürüp sürmeyeceği sorusunu gündeme taşıdı. Washington'ın desteğiyle hükümeti yeniden kurma ya da erken seçime gitme seçeneklerini Netanyahu'nun tarttığı yönündeki iddialar da İsrail kamuoyunda yeniden konuşulmaya başlandı.

Maariv'e göre Washington'da dengeler değişiyor

İsrail gazetesi Maariv, ABD'deki sonuçları Trump için de Netanyahu için de ağır bir siyasi kayıp saydı. Gazete, askeri yardımı reddeden adayların Kongre'ye girmesinin ve Demokrat Parti'nin Gazze politikasını eleştiren ilerici kanadının ağırlık kazanmasının Washington'un Tel Aviv'e yaklaşımını değiştirebileceğini yazdı.

Lapid ve Golan'dan Netanyahu'ya eleştiri

Eski Başbakan Yair Lapid, Netanyahu'yla birlikte bir ulusal birlik hükümeti kurma olasılığının sona erdiğini söyledi. Lapid, Netanyahu'nun koltukta kalmasının İsrail'in güvenliğini, demokrasisini ve dünyadaki konumunu ciddi biçimde tehlikeye attığını savundu. Demokratlar Partisi lideri Yair Golan ise ABD seçimlerinin Netanyahu'nun konumunu daha da zayıflattığını öne sürdü. Golan'a göre Netanyahu hem Demokratlar hem Cumhuriyetçiler açısından sorunlu bir isme dönüştü; mevcut yönetimin sürmesi İsrail'i yaptırımlara, diplomatik yalnızlığa ve ABD ile yeni anlaşmazlıklara götürebilir. Golan yeni bir hükümet kurulması çağrısı yaptı.

Seçim sonuçları ve usulsüzlük iddiaları

İsrail Merkez Seçim Komitesi'nin onayladığı ve Anadolu Ajansı'nın aktardığı sonuçlara göre Netanyahu'nun başını çektiği iktidar bloku 120 sandalyeli parlamentoda 53 milletvekili çıkardı. Gadi Eisenkot'un önderlik ettiği muhalefet bloku 48 sandalye aldı. İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partiler ise 19 sandalyeye ulaştı; bunların 11'i Ortak Liste'ye, 8'i Raam Partisi'ne ait. Hükümet kurmak için gereken 61 sandalyeye hiçbir blok ulaşamadı ve Filistinli partilerin desteği hükümet denkleminde belirleyici hale geldi.

Netanyahu cephesi, seçimin ardından Filistinli partileri hedef alan rüşvet, dış finansman ve sahtecilik iddialarını gündeme getirdi. Haberde bu iddiaları doğrulayan somut bir kanıt sunulmadığı, seçim yetkililerinin ise ülke genelinde sistematik usulsüzlük yapıldığı yönündeki iddiaları reddettiği belirtildi. Muhalefet bu girişimi seçim sonuçlarının meşruiyetini tartışmalı hale getirme çabası olarak yorumladı. İsrailli muhalefet isimleri, Netanyahu'nun görevde kalmasının ülkenin uluslararası ilişkilerine zarar vereceğini savunurken, yeni hükümetin nasıl kurulacağına dair tartışmalar sürüyor.