Analize göre Öğrenci Listesi yüzde 53 oyla kazandı; İsrail'le silah ticareti ve ortak dron fabrikası tepkiyi besledi olabilir, ancak asıl neden yolsuzluk ve kurumların ele geçirilmesiydi.
Sırbistan'ın 25 Ekim'deki erken genel seçiminde Aleksandar Vučić'in koalisyonu yüzde 39 oy aldı; öğrencilerin öncülük ettiği muhalif hareket "Öğrenci Listesi" ise oyların yüzde 53'ünü toplayarak seçimden açık ara önde çıktı. Anadolu Ajansı'nın analiz metnine göre sonuç, Sırp İlerleme Partisi'nin 14 yıllık iktidarının sona erdiğini gösteriyor. Analiz, yenilgide iç siyasi nedenlerin yanında Vučić'in İsrail'le yakınlaşmasının da payı olup olmadığını tartışıyor.
Protestodan sandığa
Analize göre seçmenin faturası öncelikle iktidarın kötü yönetimine, yolsuzluğa ve devlet kurumlarını kendi denetimine almasına çıktı. Vučić'in iktidarını sarsan protesto dalgası, Kasım 2024'te Novi Sad'daki tren istasyonunda yaşanan kazada 16 kişinin ölmesiyle başladı. Sorumlulardan hesap sorma talebi zamanla ülke çapında bir harekete dönüştü. Metne göre hareketin en dikkat çekici başarısı, birbirinden farklı ideolojik çizgilerdeki seçmenleri ortak taleplerde buluşturmasıydı.
İsrail'le silah ticareti
Analiz, Belgrad'ın Ekim 2023'ten sonra İsrail'le askeri ve stratejik iş birliğini derinleştirdiğini yazıyor. Balkan Araştırmacı Gazetecilik Ağı (BIRN) ile Haaretz'in ortak araştırmasına göre Sırbistan'ın İsrail'e sattığı silahların değeri 2023'te yaklaşık 1,4 milyon avroydu, 2024'te 42,3 milyon avroya çıktı. Sonraki haberler ihracatın 2025'te 132 milyon dolara ulaştığını bildirdi. Analiz, satışlarda şeffaflık eksikliği bulunduğunu ve Sırp silahlarının Gazze'de kullanılmış olabileceği ihtimalinin kamuoyunda yankı uyandırdığını belirtiyor.
Vučić, erken seçim için parlamentoyu feshetmesinden sekiz gün sonra, 17 Eylül'de Belgrad'da savaş dronu üreten bir montaj tesisini hizmete açtı. Tesis, İsrailli Elbit Systems ile Sırbistan'ın kamu silah şirketi Jugoimport'un ortak girişimi olarak kuruldu.
Anketler ve Öğrenci Listesi bildirgesi
Yeni Sırp Siyasi Düşüncesi'nin Nisan 2026'da yaptırdığı kamuoyu araştırmasına göre Sırbistan halkının yaklaşık yüzde 57'si Filistin'i destekliyor; İsrail'i destekleyenlerin oranı yalnızca yüzde 5. Filistin'e en yüksek destek, yaklaşık yüzde 74 ile Vučić karşıtı muhalefetin tabanından geldi. Öğrenci Listesi'nin bildirgesinin dış politika bölümünde de İsrail'in Gazze'de Filistin halkını yok etme girişimine ortak olmayacakları belirtiliyor.
Dış politika ikinci planda kaldı
Analiz, protestoların asıl itici gücünün yolsuzluk, kötü yönetim ve kurumların ele geçirilmesi olduğunu vurguluyor. Dış politika ancak hükûmetin şeffaflıktan ve hesap vermekten uzak tutumuna duyulan tepkiyle örtüştüğü ölçüde gündeme girdi. Metne göre Vučić'in dron fabrikasını seçimden yaklaşık bir ay önce açması, bu iş birliğinin sandıkta ciddi bir tepki doğuracağını düşünmediğini gösteriyor; Vučić projeyi yeni iş imkânı ve ekonomik kalkınma göstergesi olarak sunmuştu. İsrail'le yakınlığın seçim sonucuna tek başına ne kadar etki ettiğinin kesin biçimde saptanamayacağı da analizde yer alıyor.
Yeni hükûmeti bekleyen sınav
Analize göre yeni hükûmetin İsrail dahil diğer ülkelerle ilişkileri nasıl yönettiği, değişim vaadinin yalnızca iç kurumlarla mı sınırlı kalacağını gösterecek. Metin, demokratikleşme vaadinin gerçekleşmesinin Sırbistan'ın milliyetçi geçmişiyle hesaplaşmasına bağlı olduğunu da ekliyor. Arka plan olarak, Yugoslavya'nın 1948'de İsrail'le ilişki kurup 1967 Arap-İsrail Savaşı'ndan sonra kestiğini, ilişkilerin 1991'de yeniden tesis edildiğini ve Nisan 2026'daki ilk Sırbistan-İsrail Stratejik Diyalog Toplantısı'nın ardından Dışişleri Bakanı Marko Đurić'in ilişkilerin stratejik ortaklık düzeyine yükseldiğini açıkladığını hatırlatıyor.