Bankacı Piraye Antika'dan fon krizi için 6 soru: Denetim, manipülasyon, bankacılık, kara para

Bankacı Piraye Antika, 1 Kasım'da X hesabından paylaştığı sorularda SPK, BDDK ve Borsa İstanbul'un rolünü, kara para ve siyasi boyutu sordu; paylaşım sosyal medyada geniş okundu.

Bankacı Piraye Antika, fon krizinde 40 günün geçmesine rağmen kamuoyunu ikna edecek bir ilerleme kaydedilmediğini savunarak "mesleki bir ilgiyle" hazırladığı altı soruyu X hesabında yayımladı; paylaşım 1 Kasım tarihli. Soruları çok sayıda kullanıcı okuyup yeniden paylaştı, finans çevrelerinde de karşılık buldu.

Soruların dayandığı veriler

Antika, soruları sıralamadan önce krizin rakamlarını hatırlattı. Soruşturmaya dair ilk haber 9 Eylül'de çıktı. SPK 7 şirkete ait 131 fonu tasfiye etti; bu fonlarda toplam 455 bin 758 tekil yatırımcı vardı. Adalet Bakanı Gürlek ise 404 kişiye işlem uygulandığını, 88 kişinin de tutuklandığını duyurdu. Soruşturmalardaki suçlamalar örgüt kurmayı, nitelikli dolandırıcılığı, kara para aklamayı ve Sermaye Piyasası Kanunu'na aykırılığı kapsıyor.

Denetim ve manipülasyon soruları

İlk iki soru denetim zincirine ve hisse fiyatlarının şişirilmesine yöneldi. Antika, SPK, BDDK ve Borsa İstanbul'un sinyalleri neden zamanında değerlendirmediğini, MSCI'ın daha aylar önce fiyatlardaki alışılmadık hareketlere dikkat çektiğini hatırlatarak sordu. Zamanında uyarmaya çalışan bireylerin ise haklarında gözaltı içeren soruşturmalarla karşılaştığını belirtti. Antika, eski SPK Başkanı hakkında Teftiş Kurulu görevlendirildiğini belirterek diğer kurumların ihmalinin de araştırılıp araştırılmadığını sordu. Savcılığın 26 hisse senedindeki hareketleri incelediğini aktaran bankacı, manipülasyonu yapanlarla fon yöneticilerinin aynı çevreden olup olmadığını da gündeme getirdi.

Bankacılık ve kara para soruları

Üçüncü soru, şişirilmiş hisselerin banka kredisi için teminat gösterilip gösterilmediğine ve BDDK'nın değerlemeleri sorgulayıp sorgulamadığına odaklandı. Antika, Tera Bank'ın varlıklarının yaklaşık 27 kat arttığını, bu artışın 2024 sonu ile 2026 Haziran'ı arasında gerçekleştiğini belirterek bu büyümenin nasıl finanse edildiğini ve karşı tarafların kimler olduğunu sordu. Dördüncü soruda organizasyonun asıl amacının kara para aklama olup olmadığı sorgulandı. Antika, Gürlek'in paranın yurt dışına kaçırıldığını söylediğini hatırlatarak paranın ülkeye dönmesi amacıyla hangi hukuki adımların atıldığını sordu.

Siyasi boyut ve mağdurlar

Beşinci soru kamu görevlilerinin ya da siyasi isimlerin bu yapılarla ilişkisinin araştırılıp araştırılmadığıyla ilgiliydi. Antika, Özlem Zengin'in listenin tamamının açıklanmasını istediğini, Meclis araştırma önergesinin ise AK Parti ve MHP oylarıyla reddedildiğini hatırlatarak başka bir denetim yolu olup olmadığını sordu. Altıncı soru yatırımcıların zararının hangi kaynakla, hangi sırayla ve hangi mevzuata dayanarak karşılanacağını konu aldı.

Tasfiyedeki fonların 3 Kasım'da blok satışla devrettiği 1,22 milyar hisse, endeks performansına göre yaklaşık yüzde 16 değer yitirdi; Para Analiz bunu kesin zarar değil tahmin olarak sunuyor.

Para Analiz'in hesaplamasına göre, tasfiye kapsamındaki yatırım fonlarının 3 Kasım'da borsa dışında sattığı BIST 30 hisseleri 17 Eylül'den beri yaklaşık 2,4 milyar lira ve yüzde 16 değer kaybetmiş olabilir. Site, bu rakamın kesinleşmiş bir zarar değil, endeks performansına dayanan gösterge niteliğinde bir tahmin olduğunu vurguluyor.

Satışın ayrıntıları

Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre fonların portföyündeki 1.222.948.800 adet BIST 30 payı, 3 Kasım kapanış fiyatlarıyla 20 ayrı pakete bölünerek kurumsal yatırımcılara devredildi. İşlem, BIST 30 kapsamındaki 30 şirketin payını içeriyor. İşlem borsa seansı dışında blok satışla yapıldığı için büyük miktarın doğrudan emir tahtasına gelmesinin yaratacağı ek satış baskısı sınırlandı. Hisseleri devralan fonlara ayrıca üç ay boyunca satış yapamama şartı kondu; bu düzenlemenin kısa sürede ikinci bir satış dalgasını önlemeyi amaçladığı belirtiliyor.

Para Analiz, hisse adetlerini 3 Kasım kapanış fiyatlarıyla çarparak satılan portföyün piyasa değerini yaklaşık 12,72 milyar lira olarak hesapladı. Site bu tutarın resmî olarak açıklanmış tahsilat bedeli olmadığını, işlem giderleri ve fonlar arası dağılımın da belli olmadığını not ediyor.

Cevapsız sorular

Alıcıların kimlikleri, toplam satış bedeli, fonların hisseleri hangi tarihlerde ve hangi maliyetle aldığı, satış gelirinin fonlar arasında nasıl paylaştırılacağı ve yatırımcılara ödenecek yeni ara ödemelerin miktarı ile takvimi açıklanmış değil. Para Analiz, kesin kazanç ve zararların fonların diğer varlıklarının tasfiyesiyle netleşeceğini de belirtiyor. Bu nedenle yatırımcıların muhasebeleştirilmiş kesin zararını hesaplamak mümkün değil.

Endeksle yapılan hesap

BIST 30 endeksi, krizin başlangıcı kabul edilen 17 Eylül 2026'da 16.369,79 puandan kapanmıştı. Blok satışın yapıldığı 3 Kasım'da ise 13.754,46 puana geriledi; bu, yaklaşık yüzde 15,98'lik bir düşüş demek. Para Analiz, sepetin endeksle aynı oranda değer kaybettiğini varsayınca portföyün 17 Eylül'deki değerini yaklaşık 15,14 milyar lira, aradaki farkı ise yaklaşık 2,42 milyar lira buldu. Hesapta hisse miktarlarının değişmediği, temettü ve diğer nakit akımlarının dikkate alınmadığı varsayılıyor.

SASA örneği

Site, sepetin gerçek kaybının endeksten farklı olabileceğini belirtiyor. Portföyün 933,26 milyon adetlik kısmını SASA hisseleri oluşturuyor. SASA 17 Eylül'de 2,42 liradan kapanmış, 3 Kasım'da 1,50 liraya gerilemişti. Para Analiz'e göre yalnızca bu hisselerdeki kayıp yaklaşık 858,6 milyon lirayı, yani yüzde 38 dolayını buluyor.