Şamil Tayyar fon krizinin dökümünü paylaştı: Borsada 7,2 trilyon liralık değer kaybı

AK Parti'li Şamil Tayyar, bir ekonomistin hazırladığını söylediği rapordan fon krizinin rakamlarını aktardı. Tayyar, raporda krizin siyasi maliyetinin yer almadığını da ekledi.

AK Parti'li Şamil Tayyar, 3 Kasım'da sosyal medya hesabından fon krizinin yarattığı servet kaybına ilişkin rakamları paylaştı. Tayyar, rakamların devlet deneyimi bulunan bir ekonomist dostunun hazırladığı rapordan derlendiğini söyledi.

Piyasa değerindeki kayıp

Tayyar'ın aktardığına göre Borsa İstanbul'daki şirketlerin toplam piyasa değeri ağustos ile ekim sonu arasında 7 trilyon 209 milyar lira, yani yaklaşık 154 milyar dolar geriledi. Halka açık paylardaki kayıp ise 2 trilyon 959 milyar lirayı buldu. Bu kaybın yaklaşık 2 trilyon lirasının, yani 43 milyar doları aşan bölümünün yerli yatırımcılara, dolayısıyla vatandaşa ait olduğu belirtildi.

Fonlar ve yatırımcılar

Rapora göre tasfiye kapsamındaki fonların büyüklüğü 826 milyar ile 891 milyar lira arasında. Yatırımcılara ödenecek tutar yaklaşık 193 milyar lira olarak hesaplandı. Yalnızca eylülde borsadan ayrılan yerli yatırımcı sayısı 105 bini buldu. Fon sektörü de küçüldü: toplam büyüklük, 31 Ağustos ile 16 Eylül arasında 1,3 trilyon liradan 922 milyar liraya geriledi. Krizin ardından mevduata dönen para ise 800 milyar lirayı aştı.

Risk primi ve rezerv

Tayyar'ın paylaştığı verilere göre ülke risk primi yılbaşında 204 baz puandan eylülde 247 baz puana çıktı. Döviz rezervi de ağustos sonunda 188 milyar liradan ekim ayının son haftasında 162 milyar liraya düştü.

Tayyar, raporda fonun siyasi maliyetinden söz edilmediğini belirterek bunu kendisinin eklediğini söyledi.

Savcılığın sevk yazısına göre, tutuklanan eski Borsa İstanbul Genel Müdürü Korkmaz Enes Ergun'a bir hissenin pay repoya açılması karşılığında rüşvet verildiği öne sürüldü.

Fon soruşturmasında 3 Kasım'da tutuklanan Borsa İstanbul'un eski Genel Müdürü Korkmaz Enes Ergun hakkında, bir şirket hissesinin işleme açılması karşılığında rüşvet verildiği öne sürüldü. Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın sevk yazısında, Destek Faktoring hissesinin pay repoya açılmasının bekletildiği belirtildi.

Diken'in haberine göre Ergun, 31 Ekim'de "suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma" ve "rüşvet" suçlamalarıyla gözaltına alınmıştı. Tutuklama kararıyla birlikte soruşturmadaki tutuklu sayısı 121'e yükseldi.

Sevk yazısındaki iddia

Başsavcılığın yazısında, BIST 50 endeksinde yer alan hisselerin normalde vakit kaybetmeden pay repoya açılması gerektiği ifade edildi. Destek Faktoring hissesi ise bu işlem için bekletildi. Yazıya göre bekleme süresinin uzamaması ve hissenin pay repoya açılması karşılığında Ergun'a rüşvet verildiği, soruşturmadaki diğer şüphelilerin ifadelerinde açıkça yer aldı. Savcılık, bunun şüphelinin suçu işlediğine dair kuvvetli bir şüphe oluşturduğunu ve tutuklama nedeninin bulunduğunu savundu.

Gürlek'in açıklaması ve yeni gözaltı kararları

Aynı gün Adalet Bakanı Akın Gürlek de soruşturmaya ilişkin değerlendirme yaptı. Gürlek, üst düzey finans bürokrasisini kapsayan örgütlü bir suç yapısı bulunduğunu, borsa bürokrasisi, manipülatörler ve medya arasında kapsamlı bir iş birliği tespit edildiğini söyledi. Bakana göre parayı kontrol eden mekanizmadaki isimler rüşvet düzeni kurarak denetimi etkisiz hale getirdi; şebekenin hedefi, bazı hisselerde oynama yaparak piyasadaki nakdi kendi elinde toplamak ve piyasaya hâkim olmaktı.

Soruşturmada eski SPK Başkan Vekili Enver Usca'nın da aralarında bulunduğu altı kişi hakkında gözaltı kararı verildi. Borsa İstanbul'da genel müdürlük görevine ise Atila Türeli getirildi. Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı, ifadesinin alınmasının ardından adli kontrolle serbest bırakılmıştı.

Soruşturmanın geçmişi

Sermaye Piyasası Kurulu, 17 Eylül'de 131 yatırım fonunun tasfiyesine hükmetmişti; fonlar yedi ayrı portföy yönetim şirketine bağlıydı. Bazı fonlar temerrüde düştü; tasfiye süreci İş Bankası ve Ziraat Bankası eliyle yürütülüyor ve altı ay sürecek. Eylül sonuna gelmeden tutuklu sayısı, eski bir Merkez Bankası başkan yardımcısı dahil 85'e ulaşmıştı.

Soruşturmanın en büyük gözaltı dalgası 21 Ekim'de yaşandı ve 36 kişiyi kapsadı; 11 kişi 23 Ekim'de tutuklandı, beşi serbest bırakıldı. Tutuklu sayısı Ergun'dan önce 120'ye ulaşmıştı; Ergun'un tutuklanmasıyla rakam 121 oldu.