Seçim Barajı
Türkiye'de milletvekili genel seçimlerinde seçim barajı yüzde 7. Bir partinin Meclis'e milletvekili gönderebilmesi için ülke genelindeki geçerli oyların en az yüzde 7'sini alması ya da toplam oyu yüzde 7'yi aşan bir ittifakta yer alması gerekiyor. Baraj 1983'ten beri yüzde 10'du; 31 Mart 2022 tarihli 7393 sayılı Kanunla yüzde 7'ye indirildi ve ilk kez 14 Mayıs 2023 seçiminde uygulandı. Bir sonraki genel seçim en geç 7 Mayıs 2028 Pazar günü.
Seçim barajı nedir?
Seçim barajı (ülke barajı), bir partinin milletvekili dağılımına katılabilmesi için ülke genelinde alması gereken en düşük oy oranıdır. 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu'nun 33. maddesine göre bu oran bugün yüzde 7.
Barajı geçemeyen bir parti, bazı illerde çok yüksek oy alsa bile milletvekili çıkaramaz. O seçim çevrelerindeki milletvekillikleri, barajı geçen partiler arasında d'Hondt yöntemiyle oylarına göre paylaştırılır.
Bağımsız adaylar için ülke barajı yoktur. Bağımsız aday, kendi seçim çevresinde sandalye kazanmaya yetecek oyu alırsa seçilir.
Seçim barajı ne zaman değişti?
| Tarih | Değişiklik |
|---|---|
| 1983 öncesi | 12 Eylül 1980 darbesinden önceki seçimlerde ülke barajı yoktu; sandalyeler barajsız d'Hondt yöntemiyle dağıtılıyordu. |
| 10 Haziran 1983 | 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu kabul edildi ve yüzde 10 ülke barajı getirildi. |
| 2018 | 7102 sayılı Kanunla partilerin ittifak kurarak seçime girmesinin yolu açıldı; ittifakın toplam oyu barajı geçerse içindeki partiler de geçmiş sayıldı. |
| 31 Mart 2022 | 7393 sayılı Kanunla baraj yüzde 7'ye indirildi (Resmî Gazete, 6 Nisan 2022, sayı 31801). |
| 14 Mayıs 2023 | Yüzde 7 baraj ilk kez uygulandı. |
Barajın düşürülmesi ya da kaldırılması zaman zaman gündeme geliyor; ancak yasada yüzde 7'den sonra yapılmış bir değişiklik yok.
İttifaktaki partiler barajı nasıl geçer?
Bir ittifakın aldığı toplam oy ülke genelinde yüzde 7'yi geçerse, ittifaktaki bütün partiler barajı geçmiş sayılır. Her partinin ayrıca yüzde 7 alması gerekmez.
2022 değişikliğinden önce sandalyeler seçim çevrelerinde ittifakın toplam oyu üzerinden dağıtılıyordu. Artık her seçim çevresinde ittifaktaki her partinin kendi aldığı oy esas alınıyor; yani ittifak barajı geçirir, ama sandalyeyi partinin kendi oyu belirler.
2023 seçiminde Yeniden Refah Partisi yüzde 2,80 oy almasına rağmen Cumhur İttifakı içinde olduğu için 5 milletvekili çıkardı. Bazı küçük partiler ise adaylarını büyük bir partinin listesinden gösterdi; bu adaylar o partinin oyuyla seçildi.
2023 seçiminde barajı geçen partiler
14 Mayıs 2023 milletvekili genel seçiminde 600 sandalye şöyle dağıldı:
| Parti | Oy oranı | Milletvekili |
|---|---|---|
| AK PartiCumhur İttifakı | %35,62 | 268 |
| CHPMillet İttifakı | %25,35 | 169 |
| MHPCumhur İttifakı | %10,07 | 50 |
| İYİ PartiMillet İttifakı | %9,69 | 43 |
| Yeşil Sol PartiEmek ve Özgürlük İttifakı | %8,82 | 61 |
| Yeniden Refah PartisiCumhur İttifakı, barajı ittifakla geçti | %2,80 | 5 |
Kalan 4 milletvekilliğini Emek ve Özgürlük İttifakı'ndaki Türkiye İşçi Partisi kazandı. Diğer seçim sonuçları için geçmiş seçimler sayfasına bakabilirsiniz.
Barajın en çok hissedildiği seçim: 2002
Yüzde 10 barajın etkisi en çok 3 Kasım 2002 seçiminde görüldü. Seçime giren 18 partiden yalnızca AK Parti ve CHP barajı geçebildi; geçerli oyların yaklaşık yüzde 46'sı Meclis'e yansımadı.
AK Parti yüzde 34,3 oyla 550 sandalyenin 363'ünü, yani yaklaşık üçte ikisini kazandı. Baraj tartışmalarında bu seçim hâlâ en sık verilen örnek.
Cumhurbaşkanlığı ve yerel seçimlerde baraj var mı?
Cumhurbaşkanlığı seçiminde baraj yok. Geçerli oyların yarısından fazlasını alan aday kazanır; ilk turda kimse bu oranı geçemezse ikinci tur yapılır. Ayrıntılar: Cumhurbaşkanlığı seçimi nasıl yapılır?
Yerel seçimlerde belediye başkanlığını en çok oyu alan aday kazanır, baraj yoktur. Belediye meclisi ve il genel meclisi üyeliklerinde ise seçim çevresindeki geçerli oyların yüzde 10'u baraj olarak uygulanıyor; 2022'deki indirim bu barajı kapsamadı. Sıradaki yerel seçim için: Yerel seçim ne zaman?
Seçim barajından ayrı olarak, son genel seçimde yüzde 3'ten fazla oy alan partiler devletten hazine yardımı alabiliyor.
Kaynak
Baraj oranı ve ittifak kuralları 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu ve 6 Nisan 2022 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7393 sayılı Kanun'dan; 2023 sonuçları Yüksek Seçim Kurulu'nun kesin sonuçlarından alınmıştır.
Sık sorulan sorular
- 1
Seçim barajı yüzde kaç?
Milletvekili genel seçimlerinde seçim barajı yüzde 7. 2026 itibarıyla bu oranda bir değişiklik yok.
- 2
Seçim barajı ne zaman yüzde 7 oldu?
31 Mart 2022'de kabul edilen ve 6 Nisan 2022'de Resmî Gazete'de yayımlanan 7393 sayılı Kanunla. Yüzde 7 baraj ilk kez 14 Mayıs 2023 seçiminde uygulandı.
- 3
Seçim barajı ne zaman geldi?
Yüzde 10 ülke barajı, 12 Eylül 1980 darbesinden sonra 10 Haziran 1983 tarihli 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu ile getirildi.
- 4
İttifaktaki her parti yüzde 7'yi geçmek zorunda mı?
Hayır. İttifakın toplam oyu yüzde 7'yi geçerse ittifaktaki bütün partiler barajı geçmiş sayılır. Milletvekili dağılımında ise her partinin kendi oyu esas alınır.
- 5
Bağımsız adaylar için baraj var mı?
Hayır. Ülke barajı yalnızca partiler için uygulanır; bağımsız aday seçim çevresinde yeterli oyu alırsa seçilir.
- 6
Cumhurbaşkanlığı seçiminde baraj var mı?
Hayır. Geçerli oyların yarısından fazlasını alan aday kazanır; ilk turda kimse bu oranı geçemezse en çok oy alan iki aday arasında ikinci tur yapılır.