DW Türkçe'ye konuşan Berk Esen ve Osman Sert, Trump'ın Kongre'deki kaybının Türkiye'de kısa sürede iktidarı zayıflatacağı çıkarımına temkinli yaklaştı.
3 Kasım'da yapılan ABD ara seçimlerinde Demokratlar Kongre'nin iki kanadında da çoğunluğu aldı; sonuç Türkiye'deki iç siyasi dengeler bakımından da konuşuluyor. DW Türkçe'ye konuşan uzmanlar, sonucun Ankara'daki iktidarı kısa sürede zayıflatacağı fikrine mesafeli duruyor. Türkiye'de sıradaki seçim 2028 baharına, ABD'de ise bir sonraki büyük oylama 2028'in Kasım ayında yapılacak.
Seçim kayıpları zinciri
DW'nin aktardığına göre Trump'a yakın siyasetçiler son dönemde başka ülkelerde de sandıkta kaybetti: Macaristan'da Viktor Orban Nisan'da, Sırbistan'da Aleksandar Vucic'in partisi Ekim'de yenildi, Brezilya'da Flavio Bolsonaro iktidara gelemedi. Sabancı Üniversitesi'nden siyaset bilimci Berk Esen, sağ popülist dalganın henüz kırıldığını söylemenin erken olduğunu, ancak kırılabileceğine dair işaretlerin belirdiğini belirtti. Esen'e göre bu sonuçlar yeni bir sol dalgadan çok güçlü bir iktidar karşıtı havaya işaret ediyor; ortak payda ekonomik sıkıntılar, eşitsizlik ve enflasyon nedeniyle büyüyen hoşnutsuzluk.
Trump yakınlığının Erdoğan'a katkısı
Esen, Erdoğan'ın Trump'la yakınlığının başlıca getirisinin, içerideki baskılara ABD'den gelebilecek tepkileri sınırlaması olduğunu söyledi. Bu desteğin iktidara uluslararası meşruiyet kazandırdığını düşünen Esen, desteğin azalmasının etkisinin hemen değil, zaman içinde görülebileceğini ifade etti. Demokratların 2028'de başkanlığı da alması ve sağ popülist liderlerdeki gerileme sürerse Erdoğan yönetiminin manevra alanının kısıtlanabileceğini belirtti. Trump ise Ocak 2029'a kadar görevde kalacak; dolayısıyla ara seçim sonucu Erdoğan'ın Beyaz Saray'la doğrudan temas kanalını kapatmıyor.
Panorama TR'nin araştırma direktörü Osman Sert ise kendi anketlerinde Trump'a yönelik beğeninin Türkiye'de en çok yüzde 10 dolayında kaldığını söyledi. Sert'e göre dışarıdaki bir liderin popülaritesi ile Erdoğan'ın o liderle ilişkisini yönetme biçimi ayrı değerlendirilmeli; bu yüzden Trump'ın kaybı Erdoğan algısını aynı yönde değiştirmeyebilir.
Özel: Trump'ın kaybından medet ummuyoruz
YENİ Parti lideri Özgür Özel, ABD seçimleriyle ilgili açıklamasında Erdoğan-Trump yakınlığını eleştirdi. Özel, iki liderin birbirinden güç aldığını savunurken partisinin geleceğini Washington'daki gelişmelere bağlamadığını söyledi: "Trump'a muhtaç olan, milletten ümidini kesmiş demektir."
Karşılaştırmanın sınırları
Uzmanlar Türkiye'yi ABD ve diğer ülkelerle kıyaslamanın sınırlı olduğu konusunda birleşiyor. Esen'e göre Türkiye daha otoriter bir noktada; muhalefetin örgütlenmesi, aday bulması ve kampanya yapması daha zor. ABD gerilese de liberal demokratik kurumlarını koruyor. Esen, etkinin dolaylı biçimde ve belli bir süre içinde görülebileceğini, bugünden yarına büyük bir değişim beklemediğini söyledi. Ayrıca iktidarın dış desteğin azaldığını görünce içeride baskıyı artırmayı da seçebileceğini ekledi.
Sert ise muhalefetin eski söylem kalıplarının dışına çıkmakta zorlandığını savundu. Ona göre gereken, kimlik ve ideoloji tartışmaları yerine yolsuzluk, geçim ve adalet gibi sokağın gündemine odaklanan bir dil. Sert, Ekrem İmamoğlu'nun tutuklu olmasına da dikkat çekti.