İçişleri Bakanlığı'ndan Başkale yanıtı: Gelincik Sınır Kapısı için tarih verilmedi, doğalgaz lisans dışında

DEM Partili Gülderen Varlı'nın soru önergesini yanıtlayan İçişleri Bakanlığı, Başkale'deki altyapı, yol, konut, sağlık ve istihdam yatırımlarını sıraladı.

İçişleri Bakanlığı, DEM Partili Van Milletvekili Gülderen Varlı'nın ilçeyle ilgili soru önergesini yanıtladı. Varlı, ilçedeki ulaşım, altyapı, eğitim, sağlık ve istihdam sorunlarını Meclis'e taşıyarak 5 ayrı bakanlığa yazılı soru yöneltmişti. Bakanlık yanıtında tamamlanan yatırımları, süren çalışmaları ve planlanan projeleri sıraladı; Gelincik Sınır Kapısı için ise takvim vermedi.

İçme suyu ve kanalizasyon

Bakanlığın yanıtına göre Van Su ve Kanalizasyon İdaresi (VASKİ), 2026 içinde Başkale'de 15 bin metrelik içme suyu şebekesi ile isale hattı, 6 bin metre kanalizasyon hattı ve 400 metrelik bir sondaj kuyusu açmayı planlıyor. Ayrıca en az 20 mahallede depo ve kaptaj yapımının yanı sıra bakım ve onarım çalışmalarının öngörüldüğü belirtildi.

Bakanlık, 2023'te 43 milyon 810 bin liralık sözleşmeyle ihale edilen işlerin ilçe merkezindeki mahallelerde yarım asırdır süren içme suyu sorununu çözdüğünü bildirdi. Farklı mahalleleri kapsayan içme suyu işlerinde toplam sözleşme bedeli 111 milyon 7 bin 73 lira oldu; fiyat farkları ve iş artışlarıyla birlikte harcama yaklaşık 200 milyona ulaştı. Son beş yılda ilgili kurum kendi imkânlarıyla 2 bin 450 metre atık su hattı ile 49 bin 945 metre uzunluğunda içme suyu hattı tamamladı.

Doğalgaz ve yollar

Varlı'nın gündeme getirdiği doğalgaz konusunda Bakanlık, Başkale'nin Aksa Doğalgaz Dağıtım Şirketi'nin Van'daki lisans alanına girmediğini açıkladı. Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü'nün şehir geçişindeki 3,2 kilometrelik bölünmüş yolda asfalt çalışmaları sürüyor ve yıl sonuna kadar bitirilmesi hedefleniyor. Bakanlık, Başkale Çevre Yolu'nun çevre köylerin ilçe merkezine ulaşımını kolaylaştırdığını da kaydetti.

Son 5 yılın yol işleri şöyle sıralandı: 32,3 kilometre bitümlü sıcak karışım asfalt, 1.235 kilometre arazi yolu, 318 kilometre iyileştirme ve genişletme, 2.917 kilometre reglaj ve 188 kilometre stabilize yol. Bunlara 2 bin 260 metre koruge borulama, 53 metre beton büz döşeme, 566 metre menfez ve 3 bin 642 ton yama çalışması eklendi.

Konut, okul ve hastane

TOKİ'nin Sosyal Konut Projesi kapsamındaki 221 konut, bir ticaret merkezi ve bir cami altyapı ve çevre düzenlemeleriyle teslim aşamasında. İlk Evim Arsa Projesi kapsamında 5 müstakil arsa projesi ise planlama aşamasında. AFAD, ilçenin 14 kırsal mahallesinde 269 afet konutu ve 16 ahır yaptı; Tuşba'ya bağlı Kalecik Mahallesi'nde inşa edilen 112 konut da Başkale'nin Esenyamaç Mahallesi'ne iskân amacıyla yapıldı.

Eğitimde son 3 yılda 9 okul binası, 78 derslik ve 100 kişilik öğrenci pansiyonu hizmete girdi. 50 yatak kapasitesiyle 20 uzmanlık alanında hizmet veren Başkale Devlet Hastanesi için 75 yataklı yeni bina yapılıyor.

İşsizlik verileri ve Gelincik Sınır Kapısı

İstihdam sorusuna Bakanlık, Van genelindeki son 5 yılın işsizlik oranlarını paylaşarak yanıt verdi: 2021'de yüzde 20,4, 2022'de yüzde 21,7, 2023'te yüzde 19,1, 2024'te yüzde 16,7 ve 2025'te yüzde 12,7. Başkale'de KOSGEB, İl Millî Eğitim Müdürlüğü ve İŞKUR çalışma yürütüyor; İlçe Sağlık Müdürlüğü'nde 40 kişilik İşgücü Uyum Programı, İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü'nde 40 kişilik Toplum Yararına Program düzenlendi. 2021'deki sel afetinden zarar gören 60 iş yeri ve esnafa toplam 10 milyon 528 bin 792 lira acil destek kredisi kullandırıldı.

Varlı'nın sorduğu Gelincik Sınır Kapısı için Bakanlık, Türkiye ile İran arasında yerel esnafı desteklemek ve ticareti canlandırmak amacıyla ikili temasların sürdüğünü belirtti. Kapının açılıp açılmayacağına, açılacaksa hangi tarihte faaliyete geçeceğine dair bilgi paylaşılmadı.

DEM Parti Grup Başkanvekili Koçyiğit, fabrikada 21 Ekim'den bu yana yaşanan ölümleri sıraladı ve yaptırım uygulanıp uygulanmadığını sordu. Aynı oturumda Çömez ve Türeli de patlamayı gündeme getirdi.

DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, TBMM Genel Kurulu'nda İzmir Aliağa'daki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda bir ay içinde 20 işçinin hayatını kaybettiğini söyleyerek iktidara seslendi. Koçyiğit, "İşçi mezarlığına dönen bu HABAŞ'a kim göz yumuyor?" diye sordu.

Genel Kurul, Meclis Başkanvekili Yusuf Beyazıt başkanlığında toplandı. Oturum, Atatürk'ün ölümünün 88. yıl dönümü nedeniyle yapılan iki dakikalık saygı duruşuyla açıldı. Ardından grup başkanvekilleri gündeme ilişkin konuştu.

Koçyiğit'in sıraladığı olaylar

Koçyiğit, fabrikada Ekim başından bu yana yaşananları tarih tarih anlattı. Taşeron işçisi Hakan Doğan'ın 21 Ekim'de yüksekten düşerek, 20 yaşındaki Eyüp Eğinli'nin 5 Kasım'da iş makinesi lastiğine hava basarken yaşanan patlamada öldüğünü söyledi. 9 Kasım'daki patlamada ise 19 işçinin yaşamını yitirdiğini belirtti. Yaralıların bulunduğunu, ölü sayısının artabileceğini de ekledi.

Koçyiğit, işletmeye ceza kesilip kesilmediğini, şirketin sahibinin kim olduğunu ve kimlerle ilişkisi bulunduğunu sordu. Çalışma Bakanı Vedat Işıkhan'ın aynı gün Menemen'de bir işçinin cenazesine gittiğini hatırlatan Koçyiğit, bakanın ve iktidar milletvekillerinin görevinin cenazede dua etmek olup olmadığını sorguladı. Ölenin, partisinin eski ilçe başkanı Bayram Kınacı'nın kardeşi olduğunu, dört gün önce işe başladığını anlattı.

Denetim eleştirisi

Koçyiğit, bir yılda iş kazalarında 1.900'den fazla işçinin öldüğünü belirterek sorumluluğu Meclis'te oturanlara yöneltti. Bakanın denetimlerde Avrupa'dan daha iyi noktada olunduğunu söylediğini aktaran Koçyiğit, Avrupa'da ya da OECD ülkelerinde böyle yüksek işçi ölümü bulunup bulunmadığını sordu. Bağımsız denetçilerin ve kamu denetiminin neden olmadığını da gündeme getirdi.

Çömez ve Türeli de konuştu

Aynı oturumda Grup Başkanvekili Turhan Çömez, 2026'nın başından bu yana iş cinayetlerinde 1.930 işçinin öldüğünü söyledi. Çömez, Çalışma Bakanı Işıkhan'ın müfettişlerin ciddi bir sıkıntı bulmadığına dair sözlerini eleştirdi, bakanın bu görevi yapamayacağını düşündüğünü söyledi. Çömez ayrıca aynı dönemde 66 çocuğun da iş cinayetlerinde öldüğünü belirtti ve fabrikanın geçmişteki kazalarını yıl yıl sıraladı ve HABAŞ'ta iktidar döneminde 34 işçinin hayatını kaybettiğini öne sürdü.

CHP Grup Başkanvekili Rahmi Aşkın Türeli ise iş cinayetlerinin münferit olmadığını, 2013 ile Ekim 2026 arasında en az 26 bin 790 işçinin hayatını kaybettiğini söyledi. Türeli, CHP'nin bir heyet oluşturduğunu, heyetin fabrikada inceleme yaptığını ve hazırlanacak raporun kamuoyuyla paylaşılacağını bildirdi.