Anayasa hukukçusu Boyunsuz, Cumhuriyet'e verdiği röportajda seçim takviminin 8 Mart 2028'de başlayacağını, TBMM'nin erken seçim kararını bundan önce alması gerektiğini söyledi.
Anayasa hukukçusu Prof. Dr. Şule Özsoy Boyunsuz, Cumhuriyet'in sorularını yanıtladığı röportajda öne alınmış seçim söyleminin hukuken karşılığı olmadığını savundu. Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum'un seçimin 2028'in mart ya da nisan ayında yapılmasının büyük oranda netleştiğini söylediğini hatırlatan Boyunsuz, seçimin yalnızca oy verilen günden ibaret olmadığını, aslında iki ayı bulan bir süreci kapsadığını belirtti.
Seçim takvimi ne zaman başlıyor
Boyunsuz'a göre 2839 sayılı kanun uyarınca oy verme işlemi, bir önceki seçimden itibaren beş yılın dolmasından önceki pazar günü yapılıyor. Oy verme gününden geriye doğru sayılan 60 günün ilk günü ise seçim takviminin başlangıcını oluşturuyor. Seçimlerin yenilenmesi kararının bu süre başlamadan alınması gerektiğini söyleyen hukukçu, TBMM'nin erken seçim kararını tarih belirterek ve beşte üç çoğunlukla vermesi, bunu da olağan takvimle çakışmayacak şekilde yapması gerektiğini ifade etti. Takvim başladıktan sonra yetkinin Yüksek Seçim Kurulu'na (YSK) geçtiğini, TBMM'nin seçimi öne çekme yetkisinin kalmadığını anlattı.
Olağan seçim tarihinin 7 Mayıs olduğunu belirten Boyunsuz, geriye doğru 60 gün sayıldığında takvimin 8 Mart 2028'de başlayacağını söyledi. TBMM'nin hem bu tarihten önce karar alması hem de oy verme gününü bu tarihten önceye koyması gerektiğini, aksi halde olağan takvimle çakışacağını kaydetti.
'Hukuku dolanmak'
16 Nisan 2028 gibi tarihlerin gündeme gelmesine ilişkin Boyunsuz, YSK'nın takvim içinde süreleri kısaltabildiğini, ancak bunun propaganda ve seçme seçilme hakkını engellemeyecek biçimde olması gerektiğini söyledi. Boyunsuz, yalnızca Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı aday yapabilmek için süreyi asgariye indirerek seçimi öne çekmenin hukuku dolanmak ve anayasal kuralları amacı dışında kullanmak olduğunu savundu.
Hukukçu, 2007'de anayasaya "bir kişi en fazla iki kez cumhurbaşkanı seçilir" kuralının eklendiğini, 2017'de de bunun korunduğunu hatırlattı. Kendilerinin Erdoğan'ın 2014 ve 2018'de seçilerek iki dönemini tamamladığını savunduğunu belirten Boyunsuz, YSK'nın Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nden önceki dönemi hesaba katmadığını anlattı. Bu karara göre Erdoğan'ın 2023'teki seçimin ardından ikinci görev süresinde olduğunu, bunun tek istisnasının, TBMM'nin seçimleri yenileme kararı alarak mevcut cumhurbaşkanına yeniden görev yolunu açması olduğunu söyledi.
Muhalefet ve rekabet üzerine
Uçum'un muhalefete yönelik "yarışmaktan kaçan partiye seçmen itibar eder mi" sözlerini değerlendiren Boyunsuz, Türkiye'de demokratik rekabetten söz edilemeyeceğini savundu. Cumhurbaşkanının en önemli rakibinin gizli tanık ifadeleriyle cezaevinde tutulduğunu, basın ve örgütlenme özgürlüğünün bulunmadığını, ana muhalefet partisi CHP'nin yönetimine butlan kararıyla kayyum atandığını öne sürdü.
Sandığın yine de önemini koruduğunu söyleyen hukukçu, muhalefetin birleşik hareket etmesi gerektiğini belirtti. Boyunsuz'a göre iktidarın amacı muhalefeti bölerek küçültmek; güç ise seçmenin elinde.
Yeni anayasa ve ilk dört madde
Boyunsuz, yeni anayasa tartışmalarında bugünkü TBMM'nin asli kurucu iktidar olmadığını, yürürlükteki anayasayla yetkilendirilmiş bir organ olduğunu hatırlattı. Meclisin, yalnızca ilk dört madde ile toplanma ve karar yeter sayısını düzenleyen 175. maddeye bağlı kalarak anayasayı değiştirebileceğini, Anayasa Mahkemesi'nin değişikliklerin ilk dört maddeye uygunluğunu denetleyebileceğini anlattı.
Terörsüz Türkiye sürecinde gündeme gelen eğitim dili ve vatandaşlık tanımına ilişkin 42. ve 66. maddeler konusunda Boyunsuz, ilk üç maddenin şeklen korunup başka maddelerde özünün ortadan kaldırılamayacağını söyledi. Üniter devlet ve Türkçenin resmî dil oluşu sürdükçe siyasi özerkliğe sahip kurumların ya da başka resmî dillerin diğer maddelere eklenemeyeceğini belirtti. İnsanların ana dillerini öğrenebileceğini ve öğretebileceğini, ancak ortak bir dilin zorunluluk olduğunu ifade etti.
Kurucu Meclis olmadan hazırlanan bir metnin referanduma götürülmesinin meşru olmayacağını savunan Boyunsuz, bunun iktidarın kendi devlet görüşünü topluma dayatması anlamına geleceğini söyledi.