DEM Parti'den Lazca çağrısı: Anayasal güvence, anadilinde eğitim ve üniversitelerde Laz Dili bölümü

DEM Parti Dil, Kültür ve Sanat Komisyonu, 7 Kasım Lazca Dil Günü açıklamasında Lazcanın anayasal güvenceye kavuşmasını ve kamusal alanda serbestçe kullanılmasını talep etti.

DEM Parti Dil, Kültür ve Sanat Komisyonu, 7 Kasım Lazca Dil Günü nedeniyle yayımladığı yazılı açıklamada Lazcanın anayasal güvence altına alınmasını, anadilinde eğitim hakkının tanınmasını ve dilin kamusal yaşamda özgürce kullanılmasının önündeki engellerin kaldırılmasını istedi. "Lazca yaşasın, diller özgürleşsin" başlığını taşıyan metin, Lazcanın yaşatılması için dayanışma çağrısıyla sona erdi.

7 Kasım'ın taşıdığı anlam

Açıklamada, 7 Kasım'ın iki olayın aynı güne denk gelmesi nedeniyle ayrı bir anlam taşıdığı belirtildi. Lazcanın ilk gazetesi sayılan Mç'ita Murutsxi'nin (Kızıl Yıldız) yayımı 7 Kasım 1929'da başladı; Laz müziğinin önde gelen isimlerinden Kazım Koyuncu'nun doğum günü de aynı tarihe rastlıyor. Komisyon, 7 Kasım'ı Laz halkının varlığını koruma, kendini anlatma ve kültürel mirasını gelecek nesillere devretme çabasının simgesi olarak niteledi.

Metinde Lazca, salt bir iletişim aracı olarak değil, halkın geçmişini, kültürel birikimini ve ortak belleğini ileten bir miras olarak tanımlandı. Dilin Karadeniz'in dağlarını, derelerini, denizini, canlılarını ve sözlü tarihini barındıran eşsiz bir kültürel hazine olduğu vurgulandı.

UNESCO uyarısı ve asimilasyon eleştirisi

DEM Parti, Lazcanın UNESCO tarafından tehlike altındaki diller kategorisine alındığına dikkat çekti. Komisyona göre bu dilin zayıflaması sadece Laz halkı için değil, bütün insanlığın kültürel mirası için de kayıp demek.

Açıklamada, uzun süredir izlenen tekçi, inkârcı ve asimilasyoncu politikaların Lazcanın yanı sıra Kürtçe, Hemşince, Çerkesçe ve Süryanicenin de toplum hayatının dışına itilmesine neden olduğu öne sürüldü. Bu dillerin eğitimde, bilimde, kültürde ve kamusal alanda gelişmesinin engellendiği ifade edildi. Açıklamaya göre bir halkın kendi dilini konuşabilmesi, o dilde düşünüp öğrenim görebilmesi ve üretebilmesi temel haklar arasında yer alıyor.

Partinin talepleri

DEM Parti, Lazca ve Laz kültürünün anayasal güvenceye kavuşturulmasını savundu. Parti, anadilde öğrenim hakkının güvenceye bağlanmasını, üniversitelerde Laz Dili ve Edebiyatı bölümleri açılmasını ve bu alanda araştırma merkezleri kurulmasını istedi. Parti ayrıca belediyelerde, kamu hizmetlerinde, medyada ve sanat ortamında Lazcanın serbestçe kullanılmasını güçleştiren engellerin kaldırılmasını talep etti.

Komisyon, dillerin korunup geliştirilmesini ve kamusal alanda eşit koşullarda yer bulmasını hem toplumsal hem vicdani hem de hukuki bir yükümlülük olarak tanımladı. Açıklama, herkesi Lazcayı öğrenmeye, günlük yaşamın her alanında konuşup kullanmaya çağırarak tamamlandı.

DEM Parti öncülüğünde düzenlenen eylemde konuşan milletvekili Öznur Bartın, 13 yaşındaki çocuğa yönelik iddialarda soruşturmanın ilerlemediğini öne sürdü.

Hakkâri'nin Yüksekova ilçesinde, 13 yaşındaki bir çocuğa farklı zamanlarda iki yetişkinin cinsel istismarda bulunduğu iddiası üzerine yürüyüş yapıldı. Eylemi DEM Parti öncülüğünde sivil toplum kuruluşları ve yurttaşlar destekledi. Yürüyüşte konuşan DEM Parti Hakkâri Milletvekili Öznur Bartın, soruşturmanın gidişatına tepki gösterdi.

Bartın soruşturma sürecini sorguladı

Bartın, iddiaların çocuğun rehber öğretmenine anlatmasıyla gün yüzüne çıktığını söyledi. Milletvekilinin aktardığına göre ailenin 20 Ekim'de suç duyurusunda bulunmasının ardından, ertesi gün Çocuk İzlem Merkezi'nde alınan beyanla iddialarda adı geçen kişiler belirginleşti. Bartın, dosyadan sorumlu savcının iki haftadır izinde olduğunun söylendiğini aktararak savcının nerede olduğunu sordu.

Çocuğun anlattıklarında geçen dijital delillerin korunması ve iddialara dair adli ile idari işlemler için bugüne dek ne yapıldığını soran milletvekili, "Hiçbir şey yapılmadı, sessiz kalınıyor" dedi. Bartın, benzer bir tutumun daha önceki olaylarda da sergilendiğini savundu. Hakkâri'de neredeyse her hafta intihar ve şüpheli kadın ölümü haberlerinin geldiğini de sözlerine ekledi. Eylemde çocuğun korunması ve soruşturmanın etkin yürütülmesi yönündeki çağrılar öne çıktı.

Kadın derneğinden soruşturma çağrısı

Star Kadın Derneği'nden Ömür Çiftçi ise kadınlara ve çocuklara yönelik şiddetin, istismarın ve cinayetlerin münferit olmadığını; erkek egemen sistemin ve cezasızlık politikalarının ürünü olduğunu söyledi. Çiftçi, Yüksekova'daki iddiaların da bu tablonun bir parçası olduğunu belirtti.

Toplumun sevgisini kazanmış olmanın ya da sanatçı kimliği taşımanın istismarı örtemeyeceğini vurgulayan Çiftçi, iddiaların ayrım gözetmeden soruşturulmasını, çocuğun kimliğinin ve mahremiyetinin de korunmasını istedi. Çiftçi, şiddetin yalnızca cinayetle sınırlı kalmadığını; tecavüz, cinsel istismar, zorla evlendirme ve ekonomik sömürü biçimlerinde de görüldüğünü kaydetti.