SGK Uzmanı Kumdakçı: Emekliye seyyanen zam prim gününe göre 5 bin ile 15 bin lira arasında kademelenebilir

A Haber'e konuşan SGK Uzmanı Serkan Kumdakçı, seyyanen zammın herkese eşit olmayacağını, refah payında ise yaşın öne çıkacağını söyledi. Kumdakçı'ya göre en düşük aylık 30 bin lirayı aşabilir.

SGK Uzmanı Serkan Kumdakçı, emeklilere yönelik hazırlanan düzenlemede seyyanen zammın herkese eşit olmayacağını, prim gün sayısına ve yaşa göre kademelendirilebileceğini söyledi. Kumdakçı, A Haber canlı yayınında Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın duyurduğu düzenlemenin ayrıntılarına ilişkin masadaki senaryoları değerlendirdi. Şimdiye kadar açıklanan verilerle emeklilerin enflasyon farkı kaynaklı zam oranı yüzde 8,29 seviyesine çıktı; iki enflasyon verisi daha bekleniyor.

Seyyanen zamda prim günü kademesi

Kumdakçı, Ekonomi Koordinasyon Kurulu'nda seyyanen zam ve refah payı başlıklarının epeydir görüşüldüğünü belirtti. Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in iki gün önceki açıklamasını, seyyanen ödemelerin prim gün şartına ve kısmen yaşa bağlı olarak kişiden kişiye değişeceğinin göstergesi olarak yorumladı. Seyyanen zammın 10 bin ile 15 bin lira arasında olabileceğini, hatta 5 bin liradan başlayıp basamaklı yükselebileceğini söyledi.

Kumdakçı'nın örneğine göre 3600 günden emekli olan 5 bin lira, 5 bin günden emekli olan 10 bin lira, 7200 günden emekli olan ise yaklaşık 15 bin lira seyyanen zam alabilir. Kumdakçı, seyyanen zammın herkese eşit tutarda yapılacak bir artış olarak gündeme gelmeyeceğini vurguladı; daha çok çalışan ve hazineye daha çok prim aktaranın zamdan daha yüksek pay almasının masadaki formüller arasında olduğunu söyledi. Yalnızca 10 bin liralık seyyanen zam üzerinden yapılan hesapta bile taban aylık 35 bin liraya çıkıyor.

Refah payında oran ve yaş

Kumdakçı, refah payının ek katkı payıyla birlikte yüzde 10 ile 20 arasında, hatta belki yüzde 5 ile 20 arasında verilmesinin de gündeme gelebileceğini ifade etti. Bu durumda 23 bin 552 lira olan en düşük emekli aylığının 30 bin liraya, hatta biraz daha üzerine çıkabileceğini söyledi. Kasım ve Aralık enflasyon farklarıyla artışın yüzde 10 civarına ulaşması halinde aylığın 25 bin 907 lira olacağını belirtti.

Refah payında yaş kriterinin öne çıkacağını söyleyen Kumdakçı, 50-55 yaşında emekli olanın refah payından yüzde 2-5, 65 yaş üzerinde emekli olanın ise yüzde 11 pay alabileceğini anlattı. Seyyanen zam ile refah payının birlikte verilmesi durumunda aylığın 37-38 bin liraya yaklaşabileceğini ifade etti. Daha yüksek yaşta emekli olanların refah payından oransal olarak daha yüksek pay almasının gündeme geleceğini de sözlerine ekledi.

Dul ve yetim aylıkları

Kumdakçı, emekli dul ve yetim aylığı alanlar için yaşın vefat edene göre mi, aylığı alana göre mi hesaplanacağının da açıklanmasının beklendiğini kaydetti.

BBC Türkçe'nin analizine göre Erdoğan ile Aliyev'in 8 Kasım'da Şuşa'da bir araya gelmesi, eylülden beri süren siyasi gerilimi yumuşattı.

BBC Türkçe'nin analizine göre Türkiye ile Azerbaycan arasında yaklaşık iki aydır süren gerilim, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev'in 8 Kasım'da Şuşa'da yaptığı görüşmeyle yatışmış görünüyor. Erdoğan, Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ'ı geri almasının altıncı yıl kutlamaları için Şuşa'ya gitmişti.

Gerilimin kökeni

BBC'nin aktardığına göre iki ülke eylülden itibaren sert bir siyasi sürtüşme yaşadı. Sürtüşmenin nedeni, Azerbaycan'ın okul üniformalarının laiklik ilkesiyle uyumlu olmasını isteyen düzenlemesini Türkiye'de bazı kesimlerin başörtüsü yasağı olarak görmesi ve Aliyev yönetimine tepki göstermesiydi.

Cumhurbaşkanlığı danışmanı Oktay Saral, 12 Ekim'de sosyal medya hesabından Aliyev yönetimine tepki göstermiş ve düzenlemeyi “çağdışı” diyerek düzeltmeye çağırmıştı. Saral 26 Ekim'de istifa etti, ancak bu adım Bakü açısından yeterli bulunmadı. Aliyev, Ankara'dan gelen sözleri ismini anmadan sert biçimde eleştirdi ve Ankara için önem taşıyan Türk Devletleri Teşkilatı liderler zirvesine katılmayarak tepkisini somutlaştırdı.

BBC'ye göre Yeniden Azerbaycan Partisi'nin (YAP) 2 Ekim'deki kurultayında konuşan Aliyev, Türkiye'den söz etmeden dış politikanın kimsenin işlerine karışamayacağı biçimde kurulması gerektiğini, Azerbaycan'ın kimsenin yardımına ya da himayesine ihtiyacı olmadığını söylemişti. Azerbaycan resmi medyasında yayımlanan analizlerde de Türkiye'deki bazı kesimlere, Azerbaycan'ın bağımsız bir ülke olduğu ve iç işlerine karışılmaması gerektiği hatırlatıldı.

Bakü'nün şikâyetleri

Azerbaycan'dan gelen eleştirilerin odağında, Ankara'nın Bakü'nün iç, dış ve güvenlik politikası tercihlerine saygı göstermemesi ve “büyük ağabey” gibi davranması vardı. BBC, Azerbaycan'ın İsrail'le geliştirdiği güvenlik, askeri ve istihbarat ilişkilerinin ve İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un 15 Ekim'de Bakü'deki bir konferansa davet edilmesinin Ankara'yı rahatsız ettiğini yazdı.

Şuşa'da sıcak görüntüler

Aliyev'in Erdoğan'ı havalimanında karşıladığı ziyarette iki liderin ve aile üyelerinin sıcak görüntüleri dikkat çekti. Basın toplantısında liderler ilişkilerin sarsılmaz olduğunu vurguladı. Erdoğan, “bir millet, iki devlet” anlayışına dayanan ilişkilerin birçok testten geçtiğini söyledi. Aliyev de Erdoğan'ın Zafer Günü'nde Karabağ'da bulunmasının birliği dünyaya gösterdiğini belirterek “Birliğimiz ve kardeşliğimiz sarsılmazdır” dedi.

Her iki lider de yaşanan gerilimin Türkiye-Azerbaycan ilişkisini bozmak isteyen kesimlerce gündeme taşındığını savundu. Erdoğan, Azerbaycan dönüşünde bu birlikteliğin birilerini rahatsız ettiğini söyledi ancak ayrıntı vermedi; dezenformasyona itibar edilmemesini, doğrudan ve açık iletişim kanallarının işletilmesini istedi.

Erdoğan'dan "farklı devletleriz" vurgusu

BBC, Erdoğan'ın en dikkat çeken sözünün iki ülkenin farklı devletler olduğunu söylemesi olduğunu yazdı. Erdoğan farklı kurumsal yapılara sahip olduklarını da belirtti. Analize göre bu ifadeler, Ankara'nın Bakü'nün çekincelerini hesaba kattığı mesajı olarak değerlendiriliyor.

Sıradaki adım: COP31

BBC, gerilim boyunca Erdoğan ile Aliyev arasındaki doğrudan temasın kesilmemesinin ve iki ülkenin dışişleri bakanlarının attığı adımların gerginliğin kontrolden çıkmasını önlediğini kaydetti. Şuşa ziyaretiyle liderler gerilimin başlamasından bu yana ilk kez yüz yüze geldi. Aliyev'in 11-12 Kasım'da Antalya'da düzenlenecek COP31 İklim Zirvesi'ne katılması bekleniyor; bu katılım Erdoğan'ın ziyaretine karşılık sayılacak.