Erdoğan'dan Aliyev'e Zafer Günü mektubu: Güney Kafkasya artık iş birliği ve kalkınma bölgesi

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Azerbaycan'ın 8 Kasım Zafer Günü'nün altıncı yıl dönümü nedeniyle Aliyev'e mektup gönderdi; Şuşa Beyannamesi'ne ve bölgedeki barış çabalarına vurgu yaptı.

Türkiye'nin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, komşu ve müttefik Azerbaycan'ın 8 Kasım'da kutlayacağı Zafer Günü için Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'e yazılı bir tebrik gönderdi. Mektup, Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı'nın açıklamasıyla kamuoyuna duyuruldu ve Bakü yönetiminin resmi sitesinde 7 Kasım'da paylaşıldı. Erdoğan, Aliyev'e "aziz kardeşim" diyerek seslendiği metinde iki ülke arasındaki ilişkilerin sağlamlaşarak süreceğini söyledi.

Zafer ve yeniden inşa vurgusu

Erdoğan, yaklaşık otuz yıl yabancı denetiminde kalan Azerbaycan topraklarının özgürleşmesini Türk dünyasının tamamı için gurur vesilesi olarak nitelendirdi. Tebriklerini kendi ve milleti adına, başta Aliyev olmak üzere bütün Azerbaycanlılara iletti. Milliyet'in aktardığına göre Erdoğan, yıl dönümünde Azerbaycan halkının zaferini kutladı. Kurtarılan bölgelerdeki imar ve ihya çalışmalarının hızla ilerlemesini memnuniyetle izlediğini de belirtti.

Şuşa Beyannamesi ve ortak çalışma

Cumhurbaşkanı, ilişkilerin Şuşa Beyannamesi ile zirveye çıktığını anımsattı. "Bir millet, iki devlet" yaklaşımına dayanan kardeşlikten güç aldıklarını söyleyen Erdoğan, Ankara ve Bakü'nün hem ikili düzeyde hem de uluslararası platformlarda birlikte hareket edeceğinden emin olduğunu ifade etti. Yeni Şafak, mektubun Erdoğan'ın Bakü ziyaretinden önce paylaşıldığını yazdı.

Güney Kafkasya'da barış mesajı

Erdoğan, iki başkentin koordineli yürüttüğü gayretlerin bölgede kalıcı huzur ve istikrara zemin hazırladığını söyledi. Ona göre Güney Kafkasya bugün çatışmayla değil, ortak üretim ve kalkınmayla tanınıyor. Mektubun sonunda Erdoğan, Azerbaycan'ın bağımsızlığı yolunda can verenler için Allah'tan rahmet diledi, gazilere şükranını sundu ve Azerbaycan halkına bol refahlı, barışçıl bir gelecek temenni etti.

Zafer Günü'nün arka planı

Zafer Günü, Karabağ'ı Ermenistan'ın otuz yıllık denetiminden çıkaran İkinci Karabağ Savaşı'nı anıyor ve bu yıl altıncı kez kutlanacak. Azerbaycan ordusu 27 Eylül 2020'de karşı hamleye başlamış, 44 gün süren çatışmalarda beş kent merkezi, dört kasaba ve 286 köy geri alınmıştı. Çatışmalar, Ermenistan'ın yenilgiyi kabul etmesiyle sona erdi; Ermenistan 10 Kasım'da Ağdam, Laçın ve Kelbecer'den çekilmeyi öngören anlaşmayı imzaladı. Aliyev, bayramın tarihini önce 10 Kasım olarak belirlemiş, ancak bu gün Mustafa Kemal Atatürk'ün ölüm yıl dönümüne rastladığı için Şuşa'nın kurtarıldığı 8 Kasım'a almıştı.

DW'ye göre Erdoğan'ın 8 Kasım'daki Zafer Günü ziyareti, Aliyev'in Ankara'daki TDT zirvesine gelmemesi ve başörtüsü kısıtlamalarıyla gerilen ilişkilerde liderler düzeyinde temas fırsatı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 8 Kasım'da Azerbaycan'ın Zafer Günü nedeniyle Bakü'ye yapacağı ziyaret, iki ülke arasındaki gerilimin gölgesinde gündemde. DW'ye göre ziyaret, Ankara'nın son haftalardaki girişimlerini liderler düzeyinde bir temasla tamamlama çabasını gösteriyor; Cumhurbaşkanı İlham Aliyev yönetimi bu girişimleri yeterli bulmamıştı.

Aliyev, TDT zirvesine katılmadı

Aliyev, Erdoğan'ın telefonla yaptığı davete rağmen, Ankara'da iki gün süren Türk Devletleri Teşkilatı zirvesine (29-30 Ekim) katılmadı. Azerbaycan basını bunu önceden belirlenmiş programla açıkladı; Azerbaycan'ı zirvede Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov temsil etti. DW, bu kararın Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral'ın görevden ayrılmasının ardından geldiğini aktardı. Saral, Azerbaycan'daki başörtüsü kısıtlamalarını eleştirmişti; 26 Ekim'de istifasını duyururken Erdoğan'ın talimatıyla görevden ayrıldığını söylemişti.

Başörtüsü ve İsrail başlıkları

DW'nin sıraladığı gerilim konularından biri, Azerbaycan'daki okullarda başörtülü öğrencilerin kılık kıyafet düzenlemeleri nedeniyle derse alınmaması ve bu yüzden Türkiye'den gelen eleştiriler. Bakü ayrıca 31 Türk vatandaşının ülkeye girişini yasakladı. Bir diğer başlık İsrail: Ankara Gazze savaşı yüzünden Tel Aviv'e sert yaklaşırken Bakü, İsrail'le stratejik ilişkilerini sürdürüyor. İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, CICA zirvesi için Bakü'ye gittiği 14 Ekim'de Aliyev'le görüşmüştü.

Erdoğan'ın açıklamaları

Güney Kore dönüşünde ilişkilerde kriz yaşandığı sorusunu yanıtlayan Erdoğan, olağanüstü bir gelişme çıkmazsa Azerbaycan'a gideceğini belirtmişti. Erdoğan, "İnşallah bu ziyaret vesilesiyle gerekli adımları atma imkânımız olur" demişti. Dışişleri Bakanı'nı ve istihbarat başkanını Bakü'ye yolladığını, liderler ve eşleri arasında telefon trafiği yaşandığını da duyurdu. Erdoğan'a göre iki ülkenin bağı "klasik diplomatik temasların çok ötesinde".

Aliyev ise daha önce zaferi Azerbaycan'ın kendi gücüyle kazandığını, yabancı müttefiklerden aldığı silahların bedelini tam ödediğini ve himayeye ihtiyaç duymadığını söylemişti. DW'ye göre bu ifadeler Türkiye'ye yönelik tepki olarak okunmuştu. İki liderin ikili görüşme yapıp yapmayacağı açıklanmadı. Azerbaycan'ın APA, Report ve Trend ajansları ziyareti Zafer Günü programı kapsamında haberleştirdi.

Ermenistan ve ulaşım gündemi

DW, ortak gündemin Ermenistan ile ilişkileri ve Güney Kafkasya'daki ulaşım bağlantılarını da kapsadığını yazdı. Ankara'nın Erivan'la normalleşme görüşmeleri yürüttüğü dönemde Ermenistan seçimleri sonrasında sınır kapısının açılması bekleniyordu ancak bu gerçekleşmedi. Bakü, Ermenistan ile barış anlaşmasını anayasa değişikliği şartına bağlıyor; Ermenistan'daki son seçimde iktidar anayasayı değiştirebilecek çoğunluğa ulaşamadı. Başbakan Nikol Paşinyan ise gelecek hafta Antalya'da yapılacak COP31'e katılacağını açıkladı.