BBC Türkçe'nin analizine göre Erdoğan ile Aliyev'in 8 Kasım'da Şuşa'da bir araya gelmesi, eylülden beri süren siyasi gerilimi yumuşattı.
BBC Türkçe'nin analizine göre Türkiye ile Azerbaycan arasında yaklaşık iki aydır süren gerilim, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev'in 8 Kasım'da Şuşa'da yaptığı görüşmeyle yatışmış görünüyor. Erdoğan, Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ'ı geri almasının altıncı yıl kutlamaları için Şuşa'ya gitmişti.
Gerilimin kökeni
BBC'nin aktardığına göre iki ülke eylülden itibaren sert bir siyasi sürtüşme yaşadı. Sürtüşmenin nedeni, Azerbaycan'ın okul üniformalarının laiklik ilkesiyle uyumlu olmasını isteyen düzenlemesini Türkiye'de bazı kesimlerin başörtüsü yasağı olarak görmesi ve Aliyev yönetimine tepki göstermesiydi.
Cumhurbaşkanlığı danışmanı Oktay Saral, 12 Ekim'de sosyal medya hesabından Aliyev yönetimine tepki göstermiş ve düzenlemeyi “çağdışı” diyerek düzeltmeye çağırmıştı. Saral 26 Ekim'de istifa etti, ancak bu adım Bakü açısından yeterli bulunmadı. Aliyev, Ankara'dan gelen sözleri ismini anmadan sert biçimde eleştirdi ve Ankara için önem taşıyan Türk Devletleri Teşkilatı liderler zirvesine katılmayarak tepkisini somutlaştırdı.
BBC'ye göre Yeniden Azerbaycan Partisi'nin (YAP) 2 Ekim'deki kurultayında konuşan Aliyev, Türkiye'den söz etmeden dış politikanın kimsenin işlerine karışamayacağı biçimde kurulması gerektiğini, Azerbaycan'ın kimsenin yardımına ya da himayesine ihtiyacı olmadığını söylemişti. Azerbaycan resmi medyasında yayımlanan analizlerde de Türkiye'deki bazı kesimlere, Azerbaycan'ın bağımsız bir ülke olduğu ve iç işlerine karışılmaması gerektiği hatırlatıldı.
Bakü'nün şikâyetleri
Azerbaycan'dan gelen eleştirilerin odağında, Ankara'nın Bakü'nün iç, dış ve güvenlik politikası tercihlerine saygı göstermemesi ve “büyük ağabey” gibi davranması vardı. BBC, Azerbaycan'ın İsrail'le geliştirdiği güvenlik, askeri ve istihbarat ilişkilerinin ve İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un 15 Ekim'de Bakü'deki bir konferansa davet edilmesinin Ankara'yı rahatsız ettiğini yazdı.
Şuşa'da sıcak görüntüler
Aliyev'in Erdoğan'ı havalimanında karşıladığı ziyarette iki liderin ve aile üyelerinin sıcak görüntüleri dikkat çekti. Basın toplantısında liderler ilişkilerin sarsılmaz olduğunu vurguladı. Erdoğan, “bir millet, iki devlet” anlayışına dayanan ilişkilerin birçok testten geçtiğini söyledi. Aliyev de Erdoğan'ın Zafer Günü'nde Karabağ'da bulunmasının birliği dünyaya gösterdiğini belirterek “Birliğimiz ve kardeşliğimiz sarsılmazdır” dedi.
Her iki lider de yaşanan gerilimin Türkiye-Azerbaycan ilişkisini bozmak isteyen kesimlerce gündeme taşındığını savundu. Erdoğan, Azerbaycan dönüşünde bu birlikteliğin birilerini rahatsız ettiğini söyledi ancak ayrıntı vermedi; dezenformasyona itibar edilmemesini, doğrudan ve açık iletişim kanallarının işletilmesini istedi.
Erdoğan'dan "farklı devletleriz" vurgusu
BBC, Erdoğan'ın en dikkat çeken sözünün iki ülkenin farklı devletler olduğunu söylemesi olduğunu yazdı. Erdoğan farklı kurumsal yapılara sahip olduklarını da belirtti. Analize göre bu ifadeler, Ankara'nın Bakü'nün çekincelerini hesaba kattığı mesajı olarak değerlendiriliyor.
Sıradaki adım: COP31
BBC, gerilim boyunca Erdoğan ile Aliyev arasındaki doğrudan temasın kesilmemesinin ve iki ülkenin dışişleri bakanlarının attığı adımların gerginliğin kontrolden çıkmasını önlediğini kaydetti. Şuşa ziyaretiyle liderler gerilimin başlamasından bu yana ilk kez yüz yüze geldi. Aliyev'in 11-12 Kasım'da Antalya'da düzenlenecek COP31 İklim Zirvesi'ne katılması bekleniyor; bu katılım Erdoğan'ın ziyaretine karşılık sayılacak.