Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Uçum, CNN Türk'te Erdoğan'ın adaylığı için seçimin 7 Mayıs 2028'den önce yapılması gerektiğini söyledi; 360 oy eşiğinin AK Parti, MHP ve CHP açıklamalarıyla 371'e çıktığını öne sürdü.
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, 2 Kasım'da CNN Türk'te Ahmet Hakan'ın sunduğu Tarafsız Bölge programında seçim takvimine dair somut bir tarihi yineledi: 16 Nisan 2028. Geçen ay "seçime 18 ay kaldı" sözleriyle gündeme gelen Uçum, kararı verecek olanın Meclis olduğunu vurguladı. Mart ya da nisan demesinin takvimin netleştiği anlamına gelmediğini, kendisinin belirli bir gün önerdiğini söyledi; seçimin siyasi, hukuki ve karar boyutu bulunduğunu ekledi.
16 Nisan tarihinin gerekçesi
Uçum, önerdiği tarihin 16 Nisan 2017'de halk oylamasıyla Başkanlık Sistemi'ne geçilmesinin yıl dönümüne denk geldiğini, sistemin uygulamasının 2018 seçimleriyle başladığını hatırlattı. Meclis bu tarihte seçim kararı alırsa bunun sembolik değer taşıyacağını, tarihi referandumun 11. yılı olarak andığını söyledi. 16 Nisan'ın kendi kişisel önerisi olduğunu belirten Uçum, Meclis'in yerine karar veriyormuş izlenimi doğmaması gerektiğini ifade etti ve "Benim kişisel ajandam yok" dedi.
Erdoğan'ın adaylığı ve 7 Mayıs sınırı
Uçum, Erdoğan'ın bir kez daha aday olmasının Türkiye'nin lehine olduğunu Ekim 2024'ten bu yana dile getirdiğini söyledi. Anayasa'ya göre Cumhurbaşkanı üst üste en fazla iki kez aday olabiliyor; Erdoğan bu sistemde 2018 ve 2023'te seçildi. Meclis seçimlerin yenilenmesine karar verirse görevdeki Cumhurbaşkanı istisnai olarak bir kez daha aday olabiliyor. Uçum, bunun için seçimin olağan tarih olan 7 Mayıs 2028'den önce yapılması gerektiğini, nihai kararı ise Erdoğan'ın vereceğini belirtti.
Mart ya da nisana çekilecek seçimin "erken değil, öne çekilmiş seçim" olduğunu savunan Uçum, erken seçimin parlamenter sistemdeki koalisyon bozulmaları ve siyasi krizler gibi sorunları çözmek için atılan bir adım olduğunu, buradaki amacın ise Cumhurbaşkanı'na adaylık imkânı sağlamak olduğunu anlattı. Örnek olarak 2023'ü gösterdi: Seçim olağan tarih olan 18 Haziran yerine 14 Mayıs'ta, yani yaklaşık beş hafta öne çekilerek yapıldı.
360 oy eşiği ve Meclis hesabı
Anayasa'nın 116. maddesine göre seçimlerin yenilenmesi için üye tamsayısının beşte üçü, yani 360 oy gerekiyor. BBC Türkçe'nin aktardığına göre Cumhur İttifakı'nın Meclis'te 331 sandalyesi bulunuyor ve kararın çıkması için muhalefetten en az 29 milletvekilinin destek vermesi gerekiyor. Uçum ise Meclis'te 592 sandalye olduğunu hatırlattı. Seçimlerin yenilenmesi halinde milletvekili genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılıyor.
Uçum'un hesabına göre AK Parti, MHP ve CHP'den gelen son açıklamalar oy sayısını 371'e taşıdı. Karar gündeme gelirse yaklaşık 500 milletvekilinin destek vereceğini düşündüğünü, 360 sınırı aşıldığında hiçbir partinin karşı çıkacağını sanmadığını söyleyen Uçum, hayır demenin Erdoğan karşıtlığı anlamına geleceğini savundu. Siyasi partilerle anlaşma makamı olmadığını, yalnızca süreçleri okuduğunu söyleyen Uçum, Cumhurbaşkanlığı adaylığının önüne geçecek bir durumu mümkün görmediğini de ekledi. Muhalefete seslenerek "Sen demokratik rekabette kendine inanıyorsan yeneceğini düşünüyorsan Cumhurbaşkanımızın önünü kesmezsin" dedi. Meclis kararını verdikten sonra seçim, kararı izleyen 60. günden sonraki ilk pazar günü yapılabiliyor.
Bahçeli, Kılıçdaroğlu, Özel ve DEM Parti
Uçum, 16 Nisan önerisi hatırlatıldığında MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin de aynı tarihi işaret ettiğini, kendi söyledikleriyle seçimin zamanında yapılması arasında saat farkı bile olmadığını söylediğini aktardı. CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nun seçimin nisanda da martta da yapılsa önlerine gelen bir seçim talebine hayır diyemeyeceklerini söylediğini belirten Uçum, Erdoğan'ın adaylığını engelleyecek bir siyasi tutumun savunulabilir olmadığını, muhalefetin 25 yıldır Erdoğan'ı sandıkta yenmek istediğini ileri sürdü. Özgür Özel'in de Erdoğan aday olsun, onunla sandıkta yarışalım dediğini anımsatan Uçum, DEM Parti'nin ise seçimin zamanında yapılması yönünde bir iradesi bulunmadığını söyledi.
Tartışmanın arka planı
BBC Türkçe'nin derlemesine göre erken seçim tartışmaları uzun süredir gündemde. Erdoğan 17 Eylül'de yaklaşan seçimleri başarıyla atlatacaklarına olan inancını yeniledi; AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik bu sözlerin erken seçim sinyali olmadığını, Türkiye'nin gündeminde şu anda seçim bulunmadığını söyledi. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş 25 Eylül'de "erken seçimin yeri ve zamanı değil" dedi. Bahçeli ise seçimlerin erken yapılıp Erdoğan'ın adaylığının önünün açılması yönünde çağrılar yaptı ve 6 Ekim'de Meclis'teki konuşmasında seçimlerin yenilenmesi konusunu gündeme getirdi.
Uçum'un sıfatı ve görevi
Programda açıklamaların hangi sıfatla yapıldığı da konuşuldu. Uçum, Hukuk Politikaları Kurulu'nun Cumhurbaşkanı'nın programına girebilecek politikalar ürettiğini, kamuoyu bilgilendirmesinin de kurulların görevleri arasında olduğunu anlattı; konuşmalarının kişisel görüş olup olmadığını değerlendirmenin dinleyicilere ait olduğunu söyledi. Mevcut Meclis'in yeni bir anayasa çıkaracağına inandığını, Terörsüz Türkiye sürecinde parlamentonun attığı adımları ise olağanüstü bulduğunu da sözlerine ekledi.