İsrail'de Eisenkot'un önünde 28 gün: Habertürk'e göre Netanyahu için hükümet kurma yarışı kilitlendi

Habertürk'ün analizine göre İsrail'de hükümeti kurma görevi Eisenkot'a verildi; Arap partileri, ultra-Ortodoks askerlik tartışması ve Netanyahu'nun ulusal birlik önerisi süreci zorlaştırıyor.

Habertürk'ün Dış Haberler servisinde yer alan analize göre İsrail'deki seçimler, hükümetin kimin tarafından kurulacağı sorusunu yanıtsız bıraktı. Başbakan Netanyahu'nun liderliğindeki Likud 27 milletvekiliyle parlamentonun en büyük partisi olsa da hükümet kurmaya yetecek çoğunluğa ulaşamadı. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, hükümeti kurma görevini eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot'a verdi. Analize göre kriz, Netanyahu'nun sürmekte olan yolsuzluk davaları, Likud içindeki muhtemel liderlik kavgası ve ABD Başkanı Donald Trump'ın bölgeye dönük planlarıyla iç içe geçerek daha karmaşık hale geliyor.

Eisenkot'a verilen görev

Habertürk'e göre Herzog'a yapılan tavsiyelerde 67 milletvekili Eisenkot'u, 46 milletvekili ise Netanyahu'yu önerdi. Netanyahu karşıtı partilerin toplam sandalye sayısı 67'ye ulaşıyor; ancak bunun yalnızca 48'i Yahudi partilerine, 19'u Filistinli seçmenlerin desteklediği Arap partilerine ait. Eisenkot'un hükümeti kurabilmesi için 61 milletvekilinin desteğini alması gerekiyor. Elinde 28 günlük süre var; gerekirse bu süreye 14 gün eklenebiliyor. Muhalefet anlaşamazsa yeniden seçim gündeme gelecek; bu durumda Netanyahu, yeni hükümet göreve başlayana kadar başbakan olarak kalabilecek.

Arap partileri ve ultra-Ortodoks denklemi

Analizde, Eisenkot'un kampanya boyunca Arap partileriyle koalisyona mesafeli durduğu, Demokratlar Partisi lideri Yair Golan'ın ise iş birliğine daha açık olduğu aktarılıyor. Eisenkot'un ikinci seçeneği, Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği partilerinin toplam 13 milletvekilini yanına çekmek. Bu sayı 48 üyelik Yahudi muhalefet bloğuna eklendiğinde 61 sandalyelik çoğunluk oluşuyor.

Bu formülün önündeki engel, ultra-Ortodoks gençlerin zorunlu askerlikten muaf tutulması. Ultra-Ortodoks partiler muafiyetin ve dini okullara verilen kamu finansmanının korunmasını isterken Eisenkot, herkesin askerlik ya da ulusal hizmet yapmasını temel taahhütlerinden biri olarak açıklamıştı. Golan da aynı yönde görüş bildiriyor. İsrail Evimiz Partisi lideri Avigdor Liberman ise dini partilerle anlaşmaya yakın bir tutum izliyor.

Netanyahu'nun hamleleri

Habertürk'e göre Netanyahu, Likud'un yanı sıra Dini Siyonizm, Yahudi Gücü ve ultra-Ortodoks partilerin de yer alacağı bir ulusal birlik hükümetini gündemde tutuyor ve Arap partilerine yaslanan bir yönetimin güvenlik açısından sorun doğuracağını savunuyor. Eisenkot'un başında olduğu Yaşar Partisi ise Netanyahu'nun bugünkü ortaklarını koruyacak bir hükümete girme teklifini geri çevirdi. Bir diğer ihtimal olan Netanyahu ile Eisenkot arasında dönüşümlü başbakanlık ise, sürmekte olan yargılama nedeniyle Netanyahu'nun başbakanlık dışında bakanlık üstlenmesinin önündeki hukuki engeller ve geçmişte yaşanan güvensizlik yüzünden zayıf görülüyor; ayrıca 2020'de Benny Gantz ile yapılan rotasyon anlaşmasının çökmesi bu seçeneğin kırılganlığına örnek gösteriliyor.

Yakın Doğu Haber'in analizine göre İsrail'de hükümeti kurma görevini alan Eisenkot için azınlık hükümeti, Haredi'li koalisyon ve Likud'dan geçişler masada; başarısızlık Netanyahu'nun iktidarda kalma süresini uzatabilir.

İsrail'de hükümet kurma görevi verilen Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot'un önünde birden fazla yol var, ancak hiçbiri Netanyahu döneminin kapandığını garanti etmiyor. Yakın Doğu Haber'in (YDH) analizine göre Netanyahu'ya karşı duran kampın kendi içindeki görüş ayrılıkları, koalisyon pazarlıklarını zorlaştırıyor.

Netanyahu karşıtı kampta esneme belirtisi

YDH'ye göre bu kamp son günlerde şartlarını biraz gevşetmeye başladı. Avigdor Lieberman'ın, Haredi partilerle anlaşma ihtimalini görüşmeye açık olduğunu söylemesi bu değişimin göstergelerinden sayıldı. Kampın isimleri, girişim başarısız olup seçime gidilirse Netanyahu'nun aylarca geçici hükümetin başında kalabileceğini biliyor.

Eisenkot'un masadaki seçenekleri

YDH üç senaryoyu sıralıyor. İlki, Arap partilerin koalisyona girmeden dışarıdan destek verdiği bir azınlık hükümeti; ancak bu formül Netanyahu karşıtı Yahudi partiler arasında hâlâ tartışmalı. İkincisi, Haredi partilerini de içeren ve Arap vekillerin desteğine gerek kalmadan Knesset'teki 120 sandalyenin 61'ine ulaşacak bir koalisyon. Üçüncüsü ise Likud'dan bazı milletvekillerinin saf değiştirip "Değişim Kampı"na geçmesi; analiz bunun yakın vadede olmasını zor görüyor.

Eisenkot, ülkenin güvenlikte, siyasette ve toplumsal alanda olağanüstü bir dönemden geçtiğini öne sürerek "ulusal acil durum hükümeti" için çağrı yaptı. Bunun gerçekleşmesi, tarafların kısa süre öncesine kadar imkânsız görülen karşılıklı tavizleri vermesine bağlı.

Netanyahu'nun elindeki güvenlik kozu

Geçici hükümetin başındaki Netanyahu, güvenlik politikasını yürütme ve karar verme noktasında geniş bir manevra alanına sahip. Analize göre bu, krizin gidişatını değiştirmek için askerî gerilimi artırma ihtimalini akla getiriyor. Böyle bir adım, Netanyahu'nun liderliğinde ya da ortaklığında kurulacak bir birlik hükümetinin yolunu açabilir; ama rakipler arasındaki ayrılığı büyütüp Eisenkot'un koalisyon girişimini de güçleştirebilir.

YDH, büyük çaplı bir savaşa karar vermenin Netanyahu'nun tek başına alabileceği bir adım olmadığını vurguluyor. Ordunun, ivedi bir güvenlik gerekçesi olmayan kapsamlı bir çatışmaya ne kadar hazır olduğu ile ABD'nin tavrı bu hesabı kısıtlıyor. Gerilimin siyasi güçleri Netanyahu'nun çevresinde birleştireceği de garanti değil; rakip partiler aksine farklarını bir kenara bırakıp yeni hükümeti daha çabuk oluşturabilir.

Krizin yönünü belirleyecek asıl unsur, Eisenkot'un gerekli çoğunluğu kendi saflarındaki ve dışarıdaki partilerle anlaşarak oluşturup oluşturamayacağı. Müzakereler tıkanırsa erken seçim yeniden masaya gelecek; bu durum Netanyahu'nun geçici başbakanlık süresini uzatacak.