Katar Şura Meclisi üyesi Haremi: ABD-İran müzakerelerinde 'sevindirici haberler' gelebilir

Katarlı Şura Meclisi üyesi Cabir el-Haremi, AA'ya konuştu; Doha'nın ABD ve İran'ı yaklaştırmaya çalıştığını, ABD ara seçimlerinde Gazze'nin etkili olduğunu ve Türkiye-Katar ilişkisinin örnek niteliğinde olduğunu söyledi.

Katar Şura Meclisi Üyesi ve Eş-Şark Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Cabir el-Haremi, Doha'da Anadolu Ajansı muhabirine verdiği demeçte ABD-İran arabuluculuğunu, ABD'deki ara seçimleri, İsrail'deki siyasi tabloyu ve Türkiye-Katar ilişkilerini değerlendirdi. Haremi, müzakerelerin sürmesinin iki tarafın da krize çözüm aradığını gösterdiğini belirterek "sevindirici haberler gelebileceğini düşünüyorum" dedi.

Katar'ın arabuluculuk çabaları

Washington ile Tahran arasında çatışmanın yeniden alevlenip alevlenmeyeceği sorusuna yanıt veren Haremi, Katar'ın taraflar arasında anlaşma veya yeni uzlaşılar için çalışmaya devam ettiğini söyledi. Krizde kesin bir kazanan ya da kaybeden olmayacağını savunan Haremi, çözümün karşılıklı tavizlerden geçtiğini ifade etti. Doha'nın son günlerdeki çabalarının Washington ve Tahran'ı birbirine yaklaştıracak bir formüle odaklandığını anlatan Haremi, bölgenin sükunete ihtiyacı olduğunu vurguladı.

ABD ara seçimleri ve Gazze

Haremi'ye göre ABD'deki ara seçimlerde Cumhuriyetçilerin oy kaybında, Filistin başta olmak üzere izledikleri dış politika etkili oldu. Gençlerin İsrail'e sunulan desteği onaylamadığını söyleyen Haremi, Gazze'deki gelişmelerin ABD'de toplumun bakışını değiştirdiğini savundu. Eleştirisinin sadece Cumhuriyetçilere yönelmediğini belirten Haremi, önceki başkan Joe Biden'ın yönetiminin de savaş boyunca İsrail'in yanında durduğunu hatırlattı. Haremi'ye göre bölgedeki savaşların enerji fiyatları üzerinden Amerikan vatandaşının günlük yaşamına yansıması da seçmenin oy verme tercihini etkiledi.

Netanyahu ve İsrail'in Katar iddiaları

Haremi, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun içeride yaşadığı baskıların ve hakkındaki yargı süreçlerinin dış politikadaki tercihlerini belirlediğini savundu. Erken seçim gündeme gelirse Netanyahu'nun Washington'ı İran'la yeni bir savaşa itmeye çalıştığını öne sürdü. İsrail'de bazı çevrelerin Katar'ı seçimlere karışmakla ve Arap partilerini finanse etmekle suçlamasını ise asılsız bularak reddetti. İsrail seçimlerinde Arap siyasi blokların temsil oranının artmasını ise işgalin ve Gazze'de yaşananların sonucu olarak yorumladı.

Türkiye-Katar ilişkisi ve Bedir anlaşması

Haremi, Türkiye'yi bölgenin vazgeçilmez bir unsuru olarak niteleyerek Ankara ile Doha arasındaki ilişkinin geleneksel diplomatik kalıpları aştığını söyledi. İki ülkenin bölgesel meselelere benzer biçimde baktığını ve ikili ile uluslararası platformlarda yakın işbirliği yürüttüğünü anlattı. Türkiye'nin Filistin'e verdiği desteğin bölgesel ortaklıkları pekiştiren temel unsurlardan biri olduğunu ifade eden Haremi, Doha'da Katar, Türkiye, Pakistan ve Endonezya arasında imzalanan Bedir anlaşmasını da bu ortaklığın somut bir göstergesi saydı. Mekke İttifakı'na ya da benzer anlaşmalara başka ülkelerin de katılabileceğini söyleyen Haremi, "Bu çember genişleyebilir" dedi.

Yakın Doğu Haber'in analizine göre İsrail'de hükümeti kurma görevini alan Eisenkot için azınlık hükümeti, Haredi'li koalisyon ve Likud'dan geçişler masada; başarısızlık Netanyahu'nun iktidarda kalma süresini uzatabilir.

İsrail'de hükümet kurma görevi verilen Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot'un önünde birden fazla yol var, ancak hiçbiri Netanyahu döneminin kapandığını garanti etmiyor. Yakın Doğu Haber'in (YDH) analizine göre Netanyahu'ya karşı duran kampın kendi içindeki görüş ayrılıkları, koalisyon pazarlıklarını zorlaştırıyor.

Netanyahu karşıtı kampta esneme belirtisi

YDH'ye göre bu kamp son günlerde şartlarını biraz gevşetmeye başladı. Avigdor Lieberman'ın, Haredi partilerle anlaşma ihtimalini görüşmeye açık olduğunu söylemesi bu değişimin göstergelerinden sayıldı. Kampın isimleri, girişim başarısız olup seçime gidilirse Netanyahu'nun aylarca geçici hükümetin başında kalabileceğini biliyor.

Eisenkot'un masadaki seçenekleri

YDH üç senaryoyu sıralıyor. İlki, Arap partilerin koalisyona girmeden dışarıdan destek verdiği bir azınlık hükümeti; ancak bu formül Netanyahu karşıtı Yahudi partiler arasında hâlâ tartışmalı. İkincisi, Haredi partilerini de içeren ve Arap vekillerin desteğine gerek kalmadan Knesset'teki 120 sandalyenin 61'ine ulaşacak bir koalisyon. Üçüncüsü ise Likud'dan bazı milletvekillerinin saf değiştirip "Değişim Kampı"na geçmesi; analiz bunun yakın vadede olmasını zor görüyor.

Eisenkot, ülkenin güvenlikte, siyasette ve toplumsal alanda olağanüstü bir dönemden geçtiğini öne sürerek "ulusal acil durum hükümeti" için çağrı yaptı. Bunun gerçekleşmesi, tarafların kısa süre öncesine kadar imkânsız görülen karşılıklı tavizleri vermesine bağlı.

Netanyahu'nun elindeki güvenlik kozu

Geçici hükümetin başındaki Netanyahu, güvenlik politikasını yürütme ve karar verme noktasında geniş bir manevra alanına sahip. Analize göre bu, krizin gidişatını değiştirmek için askerî gerilimi artırma ihtimalini akla getiriyor. Böyle bir adım, Netanyahu'nun liderliğinde ya da ortaklığında kurulacak bir birlik hükümetinin yolunu açabilir; ama rakipler arasındaki ayrılığı büyütüp Eisenkot'un koalisyon girişimini de güçleştirebilir.

YDH, büyük çaplı bir savaşa karar vermenin Netanyahu'nun tek başına alabileceği bir adım olmadığını vurguluyor. Ordunun, ivedi bir güvenlik gerekçesi olmayan kapsamlı bir çatışmaya ne kadar hazır olduğu ile ABD'nin tavrı bu hesabı kısıtlıyor. Gerilimin siyasi güçleri Netanyahu'nun çevresinde birleştireceği de garanti değil; rakip partiler aksine farklarını bir kenara bırakıp yeni hükümeti daha çabuk oluşturabilir.

Krizin yönünü belirleyecek asıl unsur, Eisenkot'un gerekli çoğunluğu kendi saflarındaki ve dışarıdaki partilerle anlaşarak oluşturup oluşturamayacağı. Müzakereler tıkanırsa erken seçim yeniden masaya gelecek; bu durum Netanyahu'nun geçici başbakanlık süresini uzatacak.