Kültür Bakanlığı'ndan Kürtçe yanıtı: 18 başlıkta eser yayımlandı, dengbejlik 5 ilde envantere girdi

Bakanlık, DEM Partili Bartin'in soru önergesine verdiği yanıtta 2010'dan bu yana 18 başlıkta Kürtçe eser yayımlandığını, dengbejliğin ulusal envanterdeki kayıt sayısının 5'e çıktığını bildirdi.

Kültür ve Turizm Bakanlığı, anadillerin korunmasına dair bir soru önergesini yanıtladı. Önergeyi veren DEM Partili Hakkâri Milletvekili Öznur Bartin'e Meclis aracılığıyla ulaşan cevapta, Kürtçe klasiklerin basımı, dijitalleştirme faaliyetleri ve dengbejliğin kayıt altına alınması sıralandı. Bakanlığa göre 2010'dan bu yana toplam 18 başlıkta Kürtçe eser okurla buluştu.

Jaba Koleksiyonu 15 cilt oldu

Bakanlığın öne çıkardığı örnek Aleksandre Jaba Koleksiyonu oldu. St. Petersburg Bilimler Akademisi arşivindeki 69 Kürtçe eser, Mardin Artuklu Üniversitesi Türkiye'de Yaşayan Diller Enstitüsü ile birlikte 15 ciltte basıldı. Ciltlerde klasik şiirlerin yanı sıra halk anlatıları, stranlar ve sözlüklerin yanında öğretim metinleri de var. Eserlere basılı nüshaların yanında bakanlığın dijital platformlarından e-kitap olarak da ulaşılabiliyor.

Dengbejlik envanterde 5 ile ulaştı

Yanıta göre ulusal somut olmayan kültürel miras envanterine 2008'den bugüne 392 unsur kaydedildi. Kürtçe sözlü kültürün önemli bir parçası olan dengbejlik, ilk kez 2014'te Diyarbakır, Muş ve Şanlıurfa için listeye girmişti. Bakanlık, bu yıl Mardin ve Hakkâri'de de çalışma yapıldığını, böylece dengbejlikle ilgili kaydın 5 ile ulaştığını bildirdi. Geleneğin korunup yeni kuşaklara taşınması amacıyla 2026'da bir araştırma ve belgeleme çalışması da başlatıldı. Saha araştırmaları Şırnak, Batman, Iğdır, Erzurum, Kars ve Diyarbakır'da yürütüldü.

Çocuk kitapları MEB'e devredilmişti

Bakanlık, çocuk ve eğitim kitaplarına yönelik yayıncılığın 2003'te Millî Eğitim Bakanlığı ile imzalanan protokol uyarınca MEB'e geçtiğini hatırlattı. Özel yayınevlerinin Kürtçe ve diğer anadillerde çıkardığı çocuk kitapları, sözlükler ve ders materyalleri ise MASDE programıyla satın alınıp kütüphane koleksiyonlarına eklenebiliyor. Millî Kütüphane'nin elindeki Kürtçe eserler genel dijitalleştirme kapsamında değerlendiriliyor; diller bazında ayrı bir dijitalleştirme sistemi ise bulunmuyor.

DEM Parti Grup Başkanvekili Koçyiğit, fabrikada 21 Ekim'den bu yana yaşanan ölümleri sıraladı ve yaptırım uygulanıp uygulanmadığını sordu. Aynı oturumda Çömez ve Türeli de patlamayı gündeme getirdi.

DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, TBMM Genel Kurulu'nda İzmir Aliağa'daki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda bir ay içinde 20 işçinin hayatını kaybettiğini söyleyerek iktidara seslendi. Koçyiğit, "İşçi mezarlığına dönen bu HABAŞ'a kim göz yumuyor?" diye sordu.

Genel Kurul, Meclis Başkanvekili Yusuf Beyazıt başkanlığında toplandı. Oturum, Atatürk'ün ölümünün 88. yıl dönümü nedeniyle yapılan iki dakikalık saygı duruşuyla açıldı. Ardından grup başkanvekilleri gündeme ilişkin konuştu.

Koçyiğit'in sıraladığı olaylar

Koçyiğit, fabrikada Ekim başından bu yana yaşananları tarih tarih anlattı. Taşeron işçisi Hakan Doğan'ın 21 Ekim'de yüksekten düşerek, 20 yaşındaki Eyüp Eğinli'nin 5 Kasım'da iş makinesi lastiğine hava basarken yaşanan patlamada öldüğünü söyledi. 9 Kasım'daki patlamada ise 19 işçinin yaşamını yitirdiğini belirtti. Yaralıların bulunduğunu, ölü sayısının artabileceğini de ekledi.

Koçyiğit, işletmeye ceza kesilip kesilmediğini, şirketin sahibinin kim olduğunu ve kimlerle ilişkisi bulunduğunu sordu. Çalışma Bakanı Vedat Işıkhan'ın aynı gün Menemen'de bir işçinin cenazesine gittiğini hatırlatan Koçyiğit, bakanın ve iktidar milletvekillerinin görevinin cenazede dua etmek olup olmadığını sorguladı. Ölenin, partisinin eski ilçe başkanı Bayram Kınacı'nın kardeşi olduğunu, dört gün önce işe başladığını anlattı.

Denetim eleştirisi

Koçyiğit, bir yılda iş kazalarında 1.900'den fazla işçinin öldüğünü belirterek sorumluluğu Meclis'te oturanlara yöneltti. Bakanın denetimlerde Avrupa'dan daha iyi noktada olunduğunu söylediğini aktaran Koçyiğit, Avrupa'da ya da OECD ülkelerinde böyle yüksek işçi ölümü bulunup bulunmadığını sordu. Bağımsız denetçilerin ve kamu denetiminin neden olmadığını da gündeme getirdi.

Çömez ve Türeli de konuştu

Aynı oturumda Grup Başkanvekili Turhan Çömez, 2026'nın başından bu yana iş cinayetlerinde 1.930 işçinin öldüğünü söyledi. Çömez, Çalışma Bakanı Işıkhan'ın müfettişlerin ciddi bir sıkıntı bulmadığına dair sözlerini eleştirdi, bakanın bu görevi yapamayacağını düşündüğünü söyledi. Çömez ayrıca aynı dönemde 66 çocuğun da iş cinayetlerinde öldüğünü belirtti ve fabrikanın geçmişteki kazalarını yıl yıl sıraladı ve HABAŞ'ta iktidar döneminde 34 işçinin hayatını kaybettiğini öne sürdü.

CHP Grup Başkanvekili Rahmi Aşkın Türeli ise iş cinayetlerinin münferit olmadığını, 2013 ile Ekim 2026 arasında en az 26 bin 790 işçinin hayatını kaybettiğini söyledi. Türeli, CHP'nin bir heyet oluşturduğunu, heyetin fabrikada inceleme yaptığını ve hazırlanacak raporun kamuoyuyla paylaşılacağını bildirdi.