AK Parti'nin grup önerisi kabul edildi: Mekke Anlaşması 4 Kasım'da Genel Kurul'da görüşülecek

TBMM Genel Kurulu, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki ortak savunma anlaşmasını 48 saat beklemeden gündemin ikinci sırasına aldı.

TBMM Genel Kurulu, AK Parti'nin grup önerisini kabul ederek Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın imzaladığı ortak savunma anlaşması Mekke Anlaşması'nı gündemde öne çekti. Anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunmasına dair kanun teklifi, 4 Kasım Çarşamba günkü birleşimde görüşülecek.

Genel Kurul, 3 Kasım'da Başkanvekili Celal Adan'ın yönettiği birleşimde partilerin grup önerilerini ele aldı. AK Parti'nin Meclis'in gündemini ve mesai düzenini değiştirmeyi öngören önerisi, yapılan oylamada kabul edildi.

Teklif gündemin ikinci sırasına alındı

Kabul edilen öneriyle "Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi", 48 saat dolmadan gündemde ikinci sıraya taşındı. Anlaşmanın görüşmelerinin 4 Kasım'daki birleşimde tamamlanmasına kadar çalışılması öngörülüyor. Takvime göre Mekke Anlaşması, Salı günkü Türk Kızılayı Kanun Teklifi'nin ardından Genel Kurul'un bir sonraki birleşiminde ele alınacak ve görüşmelerin sonuna kadar çalışılacak.

Genel Kurul'un yeni çalışma takvimi

Önerinin kapsadığı takvime göre Genel Kurul, 3 Kasım Salı günü Türk Kızılayı Kanun Teklifi'nin görüşmeleri bitene kadar çalışacak. Perşembe günü, 5 Kasım'da, Yabancı Dijital Konaklama Platformları Kanunu Teklifi'nin birinci bölümündeki maddelerin görüşmeleri tamamlanana kadar toplanılacak. Aynı teklifin görüşmeleri 10 Kasım Salı günkü birleşimde bitirilecek.

11 Kasım Çarşamba günü, Türkiye ile Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Programı arasında Doğu Avrupa ve Orta Asya ülkeleri için Türkiye'de BM-Habitat Bölge Ofisi kurulmasına ilişkin anlaşma ele alınacak. 12 Kasım Perşembe günü ise Türkiye hükümeti ile Libya Milli Birlik Hükümeti arasındaki Kolluk İş Birliği Mutabakat Muhtırası'nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifinin görüşmeleri tamamlanana kadar çalışılması önerildi.

AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Kürşad Zorlu, Tokayev'in önerisini değerlendirdi: Gözlemci üyelik için dil ölçütü bulunuyor, Rusya ile kültürel işbirliği ise TÜRKSOY üzerinden canlandırılabilir.

AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Kürşad Zorlu, Türk Devletleri Teşkilatı'nın (TDT) Ankara'daki 13. zirvesinin ardından, Rusya'nın teşkilata gözlemci üye olması yönündeki öneriyi değerlendirdi. Zorlu, konunun hassas olduğunu söyledi; gözlemcilik için dil ölçütü bulunduğunu hatırlatıp Rusya ile kültür alanında işbirliğinin yeniden canlandırılmasını önerdi.

Tokayev'in önerisi ve Zorlu'nun yanıtı

Zorlu, AA muhabirine konuşurken Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev'in önerisine ve Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov'un buna dair olumlu sözlerine değindi. Teşkilata ilginin hızla büyüdüğünü belirten Zorlu, Orta Koridor'un öne çıkmasıyla Türk devletlerinin Doğu-Batı hattındaki stratejik ağırlığının arttığını, bunun da birçok ülkeyi teşkilatla görüşmeye yönelttiğini söyledi. Zirvenin arifesinde liderlerin katıldığı resmi akşam yemeğini, ABD Başkanı Donald Trump'ın zirve nedeniyle yaptığı tebrik telefonunu ve Rusya'nın tutumunu bu ilginin göstergeleri olarak anlattı.

Gözlemci üyelikte dil şartı

Zorlu, 2021'de İstanbul'da toplanan Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi'nin 8. Zirvesi'nde kabul edilen tüzüğe işaret etti. Bu tüzüğe göre gözlemci olmak isteyen bir devletin, Türk dillerinden ya da akraba dillerden birini yalnızca belli bir bölgesinde değil ülkenin tamamında resmi yazışma dili saymış olması gerekiyor. Bu ölçüte uymayan üçüncü ülkeler için ise esnek bir işbirliği öngörülüyor; geçen yıl bu amaçla TDT Plus modeli benimsenmişti.

Tokayev'in zirvede dile getirdiği model çerçevesinde, üyelerin onay vereceği bir üçüncü ülkeyle dışişleri bakanları ya da devlet başkanları düzeyinde toplantı yapılması, ancak bütün üyelerin ortak kararıyla mümkün. Zorlu, böyle bir talep gelirse üyelerin hepsinin onayı alınarak, teşkilatın hedefleri ve Türk dünyasının çıkarları gözetilerek ele alınacağını bildirdi.

TÜRKSOY'da donmuş işbirliği

Zorlu, Rusya'da Tataristan, Başkurdistan ve Yakutistan gibi bölgelerde tarihsel ve etnik bağı olan milyonlarca insanın yaşadığını, bu nedenle kültürel diyaloğun doğal olduğunu söyledi. Ardından yeni bir öneri getirdi. TDT'ye bağlı ilişkili kuruluşlar arasında 1993'te kurulan Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY) kültür alanında en geniş işbirliğinin yürütüldüğü yapı. Altay, Tuva, Çuvaş, Başkurt, Yakut ve Tataristan bu kuruluşta gözlemci üye. Ancak Rusya Federasyonu'nun 2015'te aldığı kararla bu cumhuriyetlerin TÜRKSOY ile işbirliği fiilen dondurulmuş; o günden bu yana ortak toplantı ya da etkinlik yapılamıyor. Zorlu, bu tabloyu yeniden ele almayı ve kültürel ortaklığa yeniden hayat vermeyi önerdi.

Ankara Bildirisi ve dönem başkanlığı

Zorlu, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın evsahipliğindeki zirveyi tarihi bir dönemeç olarak niteledi. Ekonomiden dış politikaya, kültürden sosyal ilişkilere birçok alanda karar içeren Ankara Bildirisi'nin 163 maddeden oluştuğunu söyledi. Dönem başkanlığının Türkiye'ye geçtiğini hatırlatan Zorlu, alınan kararların takibini yapacaklarını ve 2027'nin Türk dünyasının çok daha sık gündeme geleceği bir yıl olacağını belirtti.

Zorlu ayrıca Beştepe Millet Ormanı'ndaki Medeniyet Parkı'nın gelecek kuşaklara verilen güçlü bir mesaj olduğunu söyledi. Parkın girişinde Ahlat mezar taşları, çıkışında ise 16 Türk devletinin bayrakları altında Orhun yazıtlarının, yani Bilge Kağan, Tonyukuk ve Kül Tigin yazıtlarının aslına uygun örnekleri bulunuyor.