AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Kürşad Zorlu, Tokayev'in önerisini değerlendirdi: Gözlemci üyelik için dil ölçütü bulunuyor, Rusya ile kültürel işbirliği ise TÜRKSOY üzerinden canlandırılabilir.
AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Kürşad Zorlu, Türk Devletleri Teşkilatı'nın (TDT) Ankara'daki 13. zirvesinin ardından, Rusya'nın teşkilata gözlemci üye olması yönündeki öneriyi değerlendirdi. Zorlu, konunun hassas olduğunu söyledi; gözlemcilik için dil ölçütü bulunduğunu hatırlatıp Rusya ile kültür alanında işbirliğinin yeniden canlandırılmasını önerdi.
Tokayev'in önerisi ve Zorlu'nun yanıtı
Zorlu, AA muhabirine konuşurken Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev'in önerisine ve Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov'un buna dair olumlu sözlerine değindi. Teşkilata ilginin hızla büyüdüğünü belirten Zorlu, Orta Koridor'un öne çıkmasıyla Türk devletlerinin Doğu-Batı hattındaki stratejik ağırlığının arttığını, bunun da birçok ülkeyi teşkilatla görüşmeye yönelttiğini söyledi. Zirvenin arifesinde liderlerin katıldığı resmi akşam yemeğini, ABD Başkanı Donald Trump'ın zirve nedeniyle yaptığı tebrik telefonunu ve Rusya'nın tutumunu bu ilginin göstergeleri olarak anlattı.
Gözlemci üyelikte dil şartı
Zorlu, 2021'de İstanbul'da toplanan Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi'nin 8. Zirvesi'nde kabul edilen tüzüğe işaret etti. Bu tüzüğe göre gözlemci olmak isteyen bir devletin, Türk dillerinden ya da akraba dillerden birini yalnızca belli bir bölgesinde değil ülkenin tamamında resmi yazışma dili saymış olması gerekiyor. Bu ölçüte uymayan üçüncü ülkeler için ise esnek bir işbirliği öngörülüyor; geçen yıl bu amaçla TDT Plus modeli benimsenmişti.
Tokayev'in zirvede dile getirdiği model çerçevesinde, üyelerin onay vereceği bir üçüncü ülkeyle dışişleri bakanları ya da devlet başkanları düzeyinde toplantı yapılması, ancak bütün üyelerin ortak kararıyla mümkün. Zorlu, böyle bir talep gelirse üyelerin hepsinin onayı alınarak, teşkilatın hedefleri ve Türk dünyasının çıkarları gözetilerek ele alınacağını bildirdi.
TÜRKSOY'da donmuş işbirliği
Zorlu, Rusya'da Tataristan, Başkurdistan ve Yakutistan gibi bölgelerde tarihsel ve etnik bağı olan milyonlarca insanın yaşadığını, bu nedenle kültürel diyaloğun doğal olduğunu söyledi. Ardından yeni bir öneri getirdi. TDT'ye bağlı ilişkili kuruluşlar arasında 1993'te kurulan Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY) kültür alanında en geniş işbirliğinin yürütüldüğü yapı. Altay, Tuva, Çuvaş, Başkurt, Yakut ve Tataristan bu kuruluşta gözlemci üye. Ancak Rusya Federasyonu'nun 2015'te aldığı kararla bu cumhuriyetlerin TÜRKSOY ile işbirliği fiilen dondurulmuş; o günden bu yana ortak toplantı ya da etkinlik yapılamıyor. Zorlu, bu tabloyu yeniden ele almayı ve kültürel ortaklığa yeniden hayat vermeyi önerdi.
Ankara Bildirisi ve dönem başkanlığı
Zorlu, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın evsahipliğindeki zirveyi tarihi bir dönemeç olarak niteledi. Ekonomiden dış politikaya, kültürden sosyal ilişkilere birçok alanda karar içeren Ankara Bildirisi'nin 163 maddeden oluştuğunu söyledi. Dönem başkanlığının Türkiye'ye geçtiğini hatırlatan Zorlu, alınan kararların takibini yapacaklarını ve 2027'nin Türk dünyasının çok daha sık gündeme geleceği bir yıl olacağını belirtti.
Zorlu ayrıca Beştepe Millet Ormanı'ndaki Medeniyet Parkı'nın gelecek kuşaklara verilen güçlü bir mesaj olduğunu söyledi. Parkın girişinde Ahlat mezar taşları, çıkışında ise 16 Türk devletinin bayrakları altında Orhun yazıtlarının, yani Bilge Kağan, Tonyukuk ve Kül Tigin yazıtlarının aslına uygun örnekleri bulunuyor.