Cezaevlerinde 10 ayda en az 116 tahliye ertelendi: ÖHD'den İdare ve Gözlem Kurulu çıkışı

ÖHD üyesi Taşdöğen, kurulların siyasi düşünce ve davranışı tahliye ölçütü yaptığını savundu; barış sürecinin cezaevlerine de yansıması gerektiğini söyledi.

Cezaevlerindeki tutuklu ve hükümlü sayısı 434 bin 337'ye ulaştı; kurumların toplam kapasitesi ise 304 bin 184 kişi. Özgürlük İçin Hukukçular Derneği'nin (ÖHD) 2026 verilerine göre ilk on ayda en az 116 tutuklunun tahliyesi, Cezaevi İdare ve Gözlem Kurulları'nın kararlarıyla ertelendi. ÖHD üyesi Elif Taşdöğen, tahliye hakkının idarenin takdirine bırakılmaması gerektiğini söyledi.

Kurulların yetkisi tartışmalı

İdare ve Gözlem Kurulları; kurum müdürü, ikinci müdür, idare memuru, cezaevi tabibi, psikiyatrist, psikolog, sosyal çalışmacı, öğretmen, infaz ve koruma baş memuru ile teknik personelden oluşuyor. Kurullar infaz süresini tamamlayan ve denetimli serbestlik hakkı bulunan kişilerin durumunu değerlendiriyor. Hukukçular bu yapıyı ikinci bir mahkeme olarak tanımlıyor. Kurulların tahliye engellemelerinde çok ya da az kitap okuma, spor yapmama, suyu fazla kullanma gibi gerekçelere başvurduğu belirtiliyor. Siyasi tutuklulara pişman olup olmadıkları ve neden kitap okudukları gibi sorular yöneltildiği aktarılıyor.

İnsan Hakları Derneği Hapishane Komisyonu'nun raporlarına göre 2021-2024 arasında en az 501, 2025'te en az 342 kişinin tahliyesi ertelendi.

Taşdöğen: Pişmanlık beklentisi düşünce özgürlüğüne müdahale

Taşdöğen, her değerlendirmenin somut, kişiselleştirilmiş, nesnel ve denetlenebilir verilere dayanması gerektiğini söyledi. Siyasi mahpuslardan ideolojik pişmanlık beklenmesinin, infazın hukuki niteliğini aşarak düşünce ve vicdan özgürlüğüne müdahaleye dönüştüğünü savundu. Düşüncelerinden vazgeçtiğini beyan etmemenin tahliye aleyhine yorumlanmasına son dönemde daha sık rastlandığını ifade etti.

Örnek olarak 29 yıldır cezaevinde bulunan Mehmet Sait Yıldırım'ı gösteren Taşdöğen, Yıldırım'ın tek kişilik hücrede olmasına karşın örgütsel hareket ettiği ve düşünce yapısının değişmediği yönündeki değerlendirmelerle tahliyesinin ertelendiğini aktardı. Taşdöğen ayrıca 7 Kasım'da hayatını kaybeden hasta tutuklu Tuncer Sağlam'ı hatırlatarak cezaevlerinde hasta mahpusların yaşam hakkı ve sağlık hizmetlerine erişim sorunlarının yeniden gündeme geldiğini söyledi.

Barış süreciyle bağlantı

Çözüm sürecinin yalnızca siyasi aktörler üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Taşdöğen, sürecin toplumda karşılık bulması için cezaevlerindeki hak ihlallerinin de sona ermesi gerektiğini kaydetti. İnfaz hukukundaki ayrımcı ve keyfi uygulamaların bırakılmasını, kurulların yetkilerinin yeniden düzenlenmesini ve infazda eşitlik ilkesinin güvenceye alınmasını istedi. Taşdöğen şu görüşü dile getirdi: "Barış, yalnızca dışarıda konuşulan bir kavram olmamalıdır."

DEM Parti ve ÖHD heyetinin cezaevi ziyaretleri

DEM Parti milletvekilleri Newroz Uysal Aslan, Burcugül Çubuk, Onur Düşünmez, Vezir Parlak, İbrahim Akın ve Ömer Faruk Hülakü ile ÖHD üyelerinden oluşan heyet, 26-29 Ekim'de İzmir'de altı, Bodrum'da bir cezaevinde görüşme yaptı. Heyet toplam 193 tutuklunun sorunlarını dinledi.

Çubuk, sağlığa erişimin ciddi biçimde engellendiğini söyledi. Çubuk'a göre başlıca neden sevklerin zamanında yapılmaması; revir ve hastane dilekçeleri geç işleme alınıyor. Çubuk, Bodrum S Tipi Cezaevi'nde tutulan ve aylardır protezi verilmeyen Suphi İsmail'in durumunu da örnek gösterdi.

DEM Parti Grup Başkanvekili Koçyiğit, fabrikada 21 Ekim'den bu yana yaşanan ölümleri sıraladı ve yaptırım uygulanıp uygulanmadığını sordu. Aynı oturumda Çömez ve Türeli de patlamayı gündeme getirdi.

DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, TBMM Genel Kurulu'nda İzmir Aliağa'daki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda bir ay içinde 20 işçinin hayatını kaybettiğini söyleyerek iktidara seslendi. Koçyiğit, "İşçi mezarlığına dönen bu HABAŞ'a kim göz yumuyor?" diye sordu.

Genel Kurul, Meclis Başkanvekili Yusuf Beyazıt başkanlığında toplandı. Oturum, Atatürk'ün ölümünün 88. yıl dönümü nedeniyle yapılan iki dakikalık saygı duruşuyla açıldı. Ardından grup başkanvekilleri gündeme ilişkin konuştu.

Koçyiğit'in sıraladığı olaylar

Koçyiğit, fabrikada Ekim başından bu yana yaşananları tarih tarih anlattı. Taşeron işçisi Hakan Doğan'ın 21 Ekim'de yüksekten düşerek, 20 yaşındaki Eyüp Eğinli'nin 5 Kasım'da iş makinesi lastiğine hava basarken yaşanan patlamada öldüğünü söyledi. 9 Kasım'daki patlamada ise 19 işçinin yaşamını yitirdiğini belirtti. Yaralıların bulunduğunu, ölü sayısının artabileceğini de ekledi.

Koçyiğit, işletmeye ceza kesilip kesilmediğini, şirketin sahibinin kim olduğunu ve kimlerle ilişkisi bulunduğunu sordu. Çalışma Bakanı Vedat Işıkhan'ın aynı gün Menemen'de bir işçinin cenazesine gittiğini hatırlatan Koçyiğit, bakanın ve iktidar milletvekillerinin görevinin cenazede dua etmek olup olmadığını sorguladı. Ölenin, partisinin eski ilçe başkanı Bayram Kınacı'nın kardeşi olduğunu, dört gün önce işe başladığını anlattı.

Denetim eleştirisi

Koçyiğit, bir yılda iş kazalarında 1.900'den fazla işçinin öldüğünü belirterek sorumluluğu Meclis'te oturanlara yöneltti. Bakanın denetimlerde Avrupa'dan daha iyi noktada olunduğunu söylediğini aktaran Koçyiğit, Avrupa'da ya da OECD ülkelerinde böyle yüksek işçi ölümü bulunup bulunmadığını sordu. Bağımsız denetçilerin ve kamu denetiminin neden olmadığını da gündeme getirdi.

Çömez ve Türeli de konuştu

Aynı oturumda Grup Başkanvekili Turhan Çömez, 2026'nın başından bu yana iş cinayetlerinde 1.930 işçinin öldüğünü söyledi. Çömez, Çalışma Bakanı Işıkhan'ın müfettişlerin ciddi bir sıkıntı bulmadığına dair sözlerini eleştirdi, bakanın bu görevi yapamayacağını düşündüğünü söyledi. Çömez ayrıca aynı dönemde 66 çocuğun da iş cinayetlerinde öldüğünü belirtti ve fabrikanın geçmişteki kazalarını yıl yıl sıraladı ve HABAŞ'ta iktidar döneminde 34 işçinin hayatını kaybettiğini öne sürdü.

CHP Grup Başkanvekili Rahmi Aşkın Türeli ise iş cinayetlerinin münferit olmadığını, 2013 ile Ekim 2026 arasında en az 26 bin 790 işçinin hayatını kaybettiğini söyledi. Türeli, CHP'nin bir heyet oluşturduğunu, heyetin fabrikada inceleme yaptığını ve hazırlanacak raporun kamuoyuyla paylaşılacağını bildirdi.