Suriye, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na katılmayı değerlendiriyor: Şeybani görüşmelerin sürdüğünü söyledi

Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani, ülkesinin Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın anlaşmasına katılma görüşmeleri yaptığını açıkladı; analistler yakın bir üyelik beklemiyor.

Suriye Dışişleri Bakanı Esad Şeybani, Şam yönetiminin Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan'ın imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na katılmayı değerlendirdiğini duyurdu. Bahreyn'deki Manama Diyaloğu Konferansı'nın bölgesel güvenlik oturumunda konuşan Şeybani, görüşmelerin sürdüğünü ancak üyelik konusunda kesin bir karar alınmadığını söyledi.

Anlaşmanın içeriği

Mekke Ortak Savunma Anlaşması 7 Ağustos'ta imzalandı. Metne göre üye ülkelerden birine yönelik saldırı diğerlerine de yapılmış sayılıyor; düzenleme bu yönüyle NATO'nun kolektif savunma anlayışına benzetiliyor. Askeri yükümlülüklerin kapsamı ve ortak müdahale mekanizmasının işleyişi ise ayrıntı olarak önemini koruyor. Suriye katılırsa üye sayısı dörde çıkacak. TBMM Dışişleri Komisyonu anlaşmanın onaylanmasına ilişkin teklifi kabul etti.

Şam'ın gerekçeleri

Şeybani, Suriye'nin bölgesel güvenliğin ayrılmaz bir parçası olduğunu ve ortak güvenlik mekanizmalarını desteklediğini vurguladı. Orta Doğu'nun ortak caydırıcılık ve savunma sistemlerine her zamankinden fazla ihtiyaç duyduğunu da söyledi. Şeybani, Suriye'nin iki yıldan kısa sürede bin İsrail saldırısından fazlasına maruz kaldığını ve onlarca kişinin öldüğünü öne sürdü.

Şam yönetimi İsrail güçlerinin 8 Aralık 2024 öncesindeki mevzilerine çekilmesini ve 1974 tarihli Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması'nın uygulanmasını istiyor. Syria Report kıdemli danışmanı Samy Akil, Middle East Eye'a verdiği değerlendirmede girişimin İsrail'le olası müzakerelerde Şam'ın pazarlık gücünü artırmayı da amaçlayabileceğini söyledi.

Uzmanın değerlendirmesi

Akil'e göre görüşmeler henüz başlangıç aşamasında ve Suriye'nin yakın zamanda dördüncü üye olması beklenmemeli. Akil, açıklamayı bölgesel aktörlere yönelik siyasi ve diplomatik bir mesaj olarak yorumladı; sonucun anlaşmanın ayrıntılı hükümlerine ve Suriye'den istenebilecek askeri yükümlülüklere bağlı olacağını belirtti.

Husi saldırıları ve Yemen sorusu

Girişim, Yemen'deki Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarının bölgesel savunma iş birliğini gündeme taşıdığı bir döneme denk geldi. Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon cuma günü Mekke ve Medine bölgeleri üzerinde Husi insansız hava araçlarının engellendiğini açıkladı; Husiler saldırıları gerçekleştirdiklerini reddetti. Türkiye ve Pakistan Suudi Arabistan'a askeri destek sağlayacaklarını söyledi ancak Husilere karşı doğrudan operasyon duyurmadı. El Cezire'ye göre Türk yetkililer Yemen'e asker gönderilmesini gündem dışı bıraktı.

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara'nın medya danışmanı Ahmed Zeydan, Suudi Arabistan'ın Suriye'den Yemen'de savaşmak üzere kara birliği istediği yönündeki haberlerin gerçeği yansıtmadığını bildirdi. Suriye Dışişleri Bakanlığı da politikasının yeni cepheler açmaya değil istikrara odaklandığını söyledi. Akil, Suriye'nin Yemen'de doğrudan savaşmasının doğru olmayacağını, sınırlı birlik ya da lojistik destek verebileceğini değerlendirdi.

Suudi Arabistan'la yakınlaşma

Beşar Esad yönetiminin Aralık 2024'te devrilmesinin ardından Suudi Arabistan, Suriye'nin yeni yönetiminin önemli bölgesel ortaklarından biri oldu. Şara 6 Ekim'de Riyad'ı ziyaret ederek Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile görüştü.

Türkiye Gençlik Birliği, Güvenpark'tan Anıtkabir'e yürüyerek Meclis'ten anlaşmaya onay vermemesini istedi; fon krizinde hesap sorulması çağrısı da yaptı.

Türkiye Gençlik Birliği (TGB), Cumhuriyet'in 103. yılı vesilesiyle Ankara Güvenpark'ta toplanıp Anıtkabir'e yürüdü. Örgütün Genel Başkanı Mirza Çelik, yürüyüş öncesindeki konuşmasında TBMM Genel Kurulu'na gelmesi beklenen Mekke Anlaşması'na karşı çıktı ve Meclis'in anlaşmayı onaylamamasını istedi.

Çelik'ten Meclis'e çağrı

Çelik, Mekke Anlaşması'nın Suudi Arabistan Krallığı'nın ömrünü uzatmak için ordunun cepheye gitmesi anlamına geldiğini savundu. Anlaşmanın, askerin İsrail uğruna ateşin içine sürülmesi anlamına geldiğini söyleyen Çelik, "Cumhuriyet Türkiyesi İsrail için Mehmetçiği ateşe süremez" dedi.

Çelik milletvekillerine seslenerek Meclis'in tarihi bir yanlışa düşmemesini, Türkiye'nin ABD ve İsrail'in yanında saf tutmamasını istedi. Anlaşmaya verilecek bir evet oyunun Türkiye'nin güvenliğine, Filistin'in bağımsızlık mücadelesine ve Mehmetçiğe ihanet olacağını öne sürdü.

Fon krizi vurgusu

Çelik, fon krizine de değinerek siyasetin millete hizmet makamı olduğunu, fon vurguncularının siyaseti kendi çıkarları için yaptığını savundu. Gençliğin siyaseti bu isimlerden kurtaracağını söyleyen Çelik, "Fonculara, vurgunculara geçit yok" ifadesini kullandı. Çelik, dünya ekonomisiyle bütünleşme programıyla ortaya çıktığını söylediği borsa vurguncularına, sıcak para komisyoncularına ve büyük faizcilere de tepki gösterdi.

Çelik'in siyaset eleştirisi

Çelik konuşmasında Türk gençliğinin devrimci gücünü göstermek için toplandıklarını söyledi ve Namık Kemal'den Mustafa Kemal Atatürk'e uzanan bir çizgiye atıf yaptı. Siyasetin bozuk bir düzen içinde olduğunu savunan Çelik, rüşvet, şiddet ve uyuşturucu haberlerinde kimi siyasetçilerin adının geçtiğini, siyasetçilerin her gün taraf değiştirdiğini öne sürdü. Örnek aldıkları isim olarak Talat Paşa'yı gösteren Çelik, onu Bab-ı Ali'ye sefertasıyla gelen ve devletin verdiği konakta kalmayı reddeden bir devlet adamı olarak anlattı; önümüzdeki dönemde Meclis'te rüşvetçilerin değil Talat Paşaların bulunacağını söyledi.

Yürüyüşe katılanlar

Yürüyüşe Vatan Partisi Genel Sekreteri Özgür Bursalı, Vatan Partisi Öncü Kadın Genel Başkanı Nuriye Kadan, Cumhuriyet Kadınları Derneği Genel Başkanı Prof. Dr. Tülin Oygür ve çok sayıda yurttaş destek verdi. Türkiye haritası üzerinde antiemperyalizm, üretim ve tam bağımsızlık ilkelerinin yazılı olduğu pankartın arkasında yürüyen grup, Atatürk'e ve gençliğe atıf yapan sloganlar attı, Andımız'ı okudu.

Yürüyüş sırasında Namık Kemal'den Uğur Mumcu'ya uzanan isimler anıldı; katılımcılar Mustafa Kemal'in adı anılınca topluca karşılık verdi. Anıtkabir'e ulaşıldığında üyeler Gençliğe Hitabe'yi okudu.