Tahran'da ABD ve İsrail seçim sonuçları tartışılıyor: İranlı uzmanlar ateşkes için iki farklı senaryo görüyor

Daily Ummah'a göre Demokratların Kongre'de üstünlük kurması ve Likud'un çoğunluğu yitirmesi İran'da memnuniyetle karşılandı; 140 günü aşkın ateşkesin geleceği ise tartışılıyor.

Daily Ummah'ın aktardığına göre ABD'de Demokratların Kongre'nin her iki kanadında üstünlük kurması ve İsrail'de Başbakan Binyamin Netanyahu'nun partisi Likud'un parlamento çoğunluğunu kaybetmesi, Tahran'da geniş yankı uyandırdı. Sonuçlar memnuniyetle karşılansa da ABD ve İsrail yönetimlerinin İran politikasının kökten değişeceğine dair kuşkular sürüyor. Bu tablo, 140 günü aşkın süredir yürürlükte olan kırılgan ateşkesin geleceğine dair soruları da artırıyor.

Büyükelçilik önünde slogan, sokakta temkin

Habere göre Tahran'daki eski ABD Büyükelçiliği önünde yapılan yıllık gösterilerde Trump ve Netanyahu sloganlarla alaya alındı. Meydandaki konuşmacılar iki liderin gerilemesini "yalnızca bir başlangıç" diye niteledi. Halkın asıl merak ettiği konu ise sandıktan çıkan sonucun İran'la süren askeri ve ekonomik gerginliği nasıl etkileyeceği oldu.

İran kamuoyunda iki bakış

Haberde İran'daki yorumların iki eksende toplandığı belirtildi. Tarihi fırsat gören kesim, Ramazan savaşı sonrasında ortaya çıkan tabloyu 1980'de Jimmy Carter'ın yaşadığı yenilgiye benzetiyor ve savaşın uzamasının Amerikan seçmenini etkilediğini düşünüyor. Bu çevrelere göre nükleer anlaşmaya imza atan Demokrat kanatla arka kanaldan temas kurularak diplomatik bir kazanım sağlanabilir.

Kaçınılmaz savaş bekleyen kesim ise sonuçların Washington'ın ve Tel Aviv'in İran'daki stratejik hedeflerini değiştirmeyeceğini, köşeye sıkışan liderlerin daha saldırgan davranabileceğini savunuyor. Siyaset bilimi öğrencileri, dış politikada son sözün anayasa gereği Beyaz Saray'da kaldığını hatırlatarak Demokratların Kongre'yi almasının yaptırımları hafifletmeye yetmeyeceğini belirtiyor.

Uzmanlardan uyarılar

İranlı strateji uzmanı Saber Gol Anbari, Netanyahu'nun çoğunluğu kaybetse de geçiş döneminde koltuğunda kalacağını, siyasi ömrünü uzatmak için krizi derinleştirebileceğini söyledi. Anbari'ye göre Netanyahu ortamı "güvenlikleştirme" yoluna gidebilir ve dikkatleri başka yöne çekmek için İran'a karşı yeni bir askeri kışkırtmaya girişebilir. Uzmanlara göre, ilk iki ayda sıcak çatışma çıkmazsa yeni Kongre'nin göreve başlamasıyla savaş ihtimalinin belirgin biçimde azalacağını değerlendiriyor.

İran Meclisi'nin Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu'nun eski Başkanı Haşmetullah Felahatpişe ise yönetimin elindeki süreyi stratejik bir fırsata dönüştürmesi gerektiğini savundu. Felahatpişe, Trump'ın itibarını koruyacak bir çıkış yolu ararken yeni bir çatışmaya yönelme riskine karşı uyanık olunmasını istedi. İsrail lobisinin Washington'daki ağırlığını aşmak için başka diplomatik kanalların da kullanılmasını önerdi. İran'daki aşırı uçların kontrolsüz tehdit diline devam etmesinin yalnızca Demokratları ve Cumhuriyetçileri İran karşıtlığında birleştireceği uyarısını da yaptı.

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Zaharova, Ukrayna'ya konuşlandırılması planlanan çok uluslu güçlerin hazırlık tatbikatını, Abu Dabi'deki üçlü müzakerelerden hemen önce başlamasıyla eleştirdi.

Rusya, ABD ve Ukrayna temsilcileri 10-11 Kasım'da Birleşik Arap Emirlikleri'nin başkenti Abu Dabi'de üçlü müzakere masasına oturacak. ABD arabuluculuğundaki görüşmelerin gündeminde savaş sonrası güvenlik düzeni, gerilimin düşürülmesi, insani yardımların sevki ve kalıcı barışa dönük somut adımlar yer alıyor. İki yılı aşkın süredir sürdüğü belirtilen savaşta diplomatik çözüm arayışı hız kazanırken, Avrupa'nın Ukrayna'ya dönük yeni askeri hazırlığı Moskova'dan tepki çekti.

Zaharova'dan tatbikata tepki

Rusya Dışişleri Sözcüsü Mariya Zaharova, 9-22 Kasım arasında yapılacak "Koalicja 26.2" adlı askeri tatbikatı değerlendirdi. Tatbikatın amacı, ileride Ukrayna'ya yerleştirilmesi planlanan çok uluslu güçleri hazırlamak olarak anlatılıyor. Zaharova, bu girişimin diplomatik çabaları gölgelediğini söyledi; tatbikatın Abu Dabi görüşmelerinin eşiğinde başlamasını da anlamlı bularak, Avrupalı devletlerin müzakere masasında yer alamayacağının yeniden görüldüğünü savundu.

"Yabancı birlikler meşru hedef sayılacak"

Zaharova, Batılı ülkelerin Rusya'nın güvenlik kaygılarını gözetmeden sahada gerilimi yükselttiğini öne sürdü. Rus sözcüye göre Londra ve Paris, Ukrayna'ya çok uluslu bir güç yerleştirerek Rusya'ya karşı bir üs kurmayı amaçlıyor. Zaharova, adı ve koalisyonu ne olursa olsun Ukrayna topraklarında yabancı askerin bulunmasını Moskova adına kabul edilemez bulduklarını, bunun fiilen askeri müdahale sayılacağını söyledi.

Açıklamada, Avrupa'daki NATO üyelerinin çatışmaya doğrudan dahil olmasının güvenlik krizini büyüteceği vurgulandı. Zaharova, bölgede konuşlanacak yabancı askeri unsurların Rus ordusu açısından meşru hedef olacağını belirterek Avrupa'yı bu adımın riskleri konusunda uyardı.

Gözler Abu Dabi'de

Rus yönetimi, Ukrayna'daki askeri harekâtın belirlenen hedeflerine ulaşacağını vurgulamayı sürdürüyor. Üç tarafın masaya oturacağı görüşme, şiddetin durması ve kalıcı barış bakımından önemli bir aşama sayılıyor. Avrupa'nın askeri adımlarının ABD arabuluculuğundaki sürece etkisi ise önümüzdeki günlerde belli olacak.