Karar gazetesi: Takasbank'ın Tera'ya verdiği 36 milyar liralık borç fon krizinin yeni başlığı oldu

Karar'ın haberine göre Tera'nın TP2 fonunun varlıklarının yüzde 15'i Takasbank'ın verdiği 36 milyar liralık borçtan oluşuyor; Türkiye Sigorta'nın tahvillerine ilişkin iddialar da gündemde.

Fon krizinde bu kez Takasbank'ın rolü tartışılıyor. İş'te Gündem'in aktardığına göre Karar gazetesi, tasfiyeye alınan Tera'nın TP2 fonunda finansal varlığın yüzde 15'inin Takasbank'ın verdiği 36 milyar liralık borçtan oluştuğunu yazdı. Habere göre Takasbank'ın aldığı teminat oranı 1'e 9'du; Tera, borca karşılık dokuz katı değerinde hisse senedi göstermişti. Piyasadaki sarsıntı nedeniyle bu hisselerin bugünkü değerinin 36 milyar lirayı bulmadığı öne sürülüyor.

Tera'nın teminat ve risk rakamları

Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı daha önce, Tera için 21 milyarlık teminat ve toplam 9 milyarlık risk bulunduğunu söylemişti. Arıncı'ya göre risk kapatıldıktan sonra Takasbank'ta 13 milyar liralık varlık kaldı. Borsa İstanbul Genel Müdürü Korkmaz Enes Ergun ise izlemenin üye bazında yapıldığını, müşteri kimliklerinin görünmediğini belirtmişti. İş'te Gündem'e göre bu açıklamalar, Tera üzerinden yürüyen borçlanmanın toplam büyüklüğünü ve işlemlerin arkasındaki müşterileri netleştirmedi.

Tasfiye kararı ve yoğunlaşma

SPK, 17 Eylül 2026'da yedi portföy yönetim şirketinin 131 fonunun tasfiye edilmesini kararlaştırdı. Haberde bazı fonların şirket sermayelerindeki payları da sıralandı: Pusula Portföy fonları Katılımevim'in sermayesinin yüzde 25,59'unu, Gündoğdu Gıda'nın yüzde 38,67'sini elinde tutar hale geldi. Tera Portföy'ün yedi fonunun Destek Finans Faktoring'deki toplam payı da sermayenin yüzde 10,20'sine, fiili dolaşımdaki hisselerin yüzde 39,41'ine ulaştı.

Tera Portföy, KAP'a gönderdiği bildirimde iade taleplerinin kısa sürede 300 milyar lira civarında bir çıkış baskısına yükseldiğini duyurdu. Şirket, 16-18 Eylül'de dört fonda ödeme yaptığını, ancak 18 Eylül'de Takasbank'taki hesabına konan kısıtlamalar yüzünden ödemelere devam edemediğini açıkladı. Pusula fonlarında ise çıkış talebi 132,7 milyar lirayı geçti ve bazı iade ödemeleri yapılamadı.

Türkiye Sigorta ve soruşturmanın son durumu

Haberde, kamu kontrolündeki Türkiye Sigorta ve Türkiye Hayat Emeklilik'in yatırım fonu varlıklarının toplamının 58,7 milyar liraya ulaştığı, Tera fonlarına aktarılan kesin tutarın ise kamuya açık tablolardan belirlenemediği aktarıldı. İş'te Gündem'in ifadesiyle Türkiye Sigorta'nın satılmaması gereken devlet tahvillerinin Tera'ya verildiği ve geri alınamadığı öne sürüldü. Eski Genel Müdür Taha Çakmak'ın avukatı, müvekkilinin 1 milyon dolar aldığı iddiasını reddetti; Çakmak hakkında tutuklama kararı verildi. İddialar yargı kararıyla kesinleşmiş değil.

Soruşturmanın 3 Kasım'daki yeni aşamasında eski SPK Başkan Vekili Enver Usca, eski SPK Kurul Üyesi Bülent Murat Haholu, eski Ortaklıklar Finansmanı Dairesi Başkanı Kürşat Sait Babuçcu, eski Piyasa Gözetim ve Denetim Dairesi Başkanı Ercan Urkan, BDDK Uygulama 4. Daire Başkanı Mustafa Alper Taş ve Tera Holding İdari İşler Direktörü Ümit Sincanlı hakkında gözaltı kararı verildi. Eski Borsa İstanbul Genel Müdürü Ergun tutuklanmıştı, Arıncı da soruşturma kapsamında ifade vermişti. Takasbank Genel Müdürlüğü ve Yönetim Kurulu Üyeliği görevlerine vekaleten Gökhan Elibol atandı.

Merkez Bankası'nın çalışmasına göre tasfiye kapsamındaki fonlara yatırım yapan reel sektör firmalarının 57 milyar lirası para piyasası fonlarında; bu firmaların ekonomideki payı yüzde 1'in çevresinde kaldı.

Merkez Bankası (TCMB), fon krizinin reel sektöre yansımasını ölçen yeni bir çalışmayı kamuoyuyla paylaştı. "Fon Tasfiyeleri ve Reel Sektör: Firma Verileri Ne Söylüyor?" başlıklı çalışmaya göre, üç bine yakın reel sektör firmasının, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 17 Eylül 2026'da verdiği tasfiye kararı kapsamındaki fonlarda parası var. Bu firmaların 15 Eylül itibarıyla fonlardaki toplam tutarı 116 milyar lira olarak hesaplandı.

Yatırımın yarısı para piyasası fonlarında

Verilere bakıldığında 116 milyar liranın 57 milyarı para piyasası fonlarına yatırılmış; yarıya yakın bu pay dışındaki tutar hisse senedi fonları ve diğer türlerde bulunuyor. Çalışmada, fon yatırımcısı firmaların sektörel dağılımında belirgin bir yoğunlaşma görülmediği de kaydedildi.

Ekonomideki ağırlık sınırlı

Merkez Bankası, fonlarda parası bulunan firmaların ekonomideki paylarını da hesapladı. Hesaplamaya göre bu firmaların payı aktiflerde yaklaşık yüzde 1,2, istihdamda yüzde 0,6, ciroda yüzde 0,9, ihracatta yüzde 1,1 ve ticari kredi bakiyesinde yüzde 0,9 düzeyinde.

TCMB, fon yatırımlarının önemini her firma için aynı görmedi. Her firmanın fondaki tutarı son yıl bilançosundaki dönen varlıklarına bölünerek bir maruziyet oranı bulundu ve firmalar bu orana göre üç gruba ayrıldı. En yüksek maruziyet grubuna giren firmaların istihdam ve ciro içindeki payı on binde 3'te kaldı; bu grubun ticari kredilerden aldığı pay ise on binde 2 oldu.

Tedarikçiler üzerinden olası etki

Çalışmada firmalar arası ticaret verileri de incelendi. Satışlarının yüzde 5'ten fazlasını bu firmalara yapan tedarikçilerin payı istihdamda yüzde 1,2, ciroda yüzde 1,5 olarak bulundu. Düşük maruziyetli firmalar hesabın dışında bırakıldığında oranlar belirgin biçimde düşüyor.

Krediye erişim sürüyor

Merkez Bankası, fonlarda yatırımı olan firmaların kısa vadeli TL kredi kullanımının toplam kısa vadeli TL kredi kullanımı içindeki payının haftalık verilere göre arttığını belirtti. TCMB'ye göre bu, söz konusu firmaların krediye erişiminin devam ettiğini gösteriyor. Banka, 1 Ekim 2026'da makrofinansal istikrar ve bankaların likidite yönetimi amacıyla attığı adımların da bu tabloya katkı yaptığı kanısında.

Çalışmanın sonuç bölümünde, bulguların firmaların yaşadığı likidite güçlüklerinin önemini azaltmadığı vurgulandı. TCMB, fon piyasasındaki gelişmelerin reel sektör üzerindeki toplam etkisine dair bir sonuç sunmadığını da ekledi; varlık fiyatlarındaki düşüşlerin, finansal koşullardaki sıkılaşmanın ve güven kaybının tüketim, yatırım ve üretim kararlarını etkileyebileceğini hatırlattı.