Merkez Bankası'nın çalışmasına göre tasfiye kapsamındaki fonlara yatırım yapan reel sektör firmalarının 57 milyar lirası para piyasası fonlarında; bu firmaların ekonomideki payı yüzde 1'in çevresinde kaldı.
Merkez Bankası (TCMB), fon krizinin reel sektöre yansımasını ölçen yeni bir çalışmayı kamuoyuyla paylaştı. "Fon Tasfiyeleri ve Reel Sektör: Firma Verileri Ne Söylüyor?" başlıklı çalışmaya göre, üç bine yakın reel sektör firmasının, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 17 Eylül 2026'da verdiği tasfiye kararı kapsamındaki fonlarda parası var. Bu firmaların 15 Eylül itibarıyla fonlardaki toplam tutarı 116 milyar lira olarak hesaplandı.
Yatırımın yarısı para piyasası fonlarında
Verilere bakıldığında 116 milyar liranın 57 milyarı para piyasası fonlarına yatırılmış; yarıya yakın bu pay dışındaki tutar hisse senedi fonları ve diğer türlerde bulunuyor. Çalışmada, fon yatırımcısı firmaların sektörel dağılımında belirgin bir yoğunlaşma görülmediği de kaydedildi.
Ekonomideki ağırlık sınırlı
Merkez Bankası, fonlarda parası bulunan firmaların ekonomideki paylarını da hesapladı. Hesaplamaya göre bu firmaların payı aktiflerde yaklaşık yüzde 1,2, istihdamda yüzde 0,6, ciroda yüzde 0,9, ihracatta yüzde 1,1 ve ticari kredi bakiyesinde yüzde 0,9 düzeyinde.
TCMB, fon yatırımlarının önemini her firma için aynı görmedi. Her firmanın fondaki tutarı son yıl bilançosundaki dönen varlıklarına bölünerek bir maruziyet oranı bulundu ve firmalar bu orana göre üç gruba ayrıldı. En yüksek maruziyet grubuna giren firmaların istihdam ve ciro içindeki payı on binde 3'te kaldı; bu grubun ticari kredilerden aldığı pay ise on binde 2 oldu.
Tedarikçiler üzerinden olası etki
Çalışmada firmalar arası ticaret verileri de incelendi. Satışlarının yüzde 5'ten fazlasını bu firmalara yapan tedarikçilerin payı istihdamda yüzde 1,2, ciroda yüzde 1,5 olarak bulundu. Düşük maruziyetli firmalar hesabın dışında bırakıldığında oranlar belirgin biçimde düşüyor.
Krediye erişim sürüyor
Merkez Bankası, fonlarda yatırımı olan firmaların kısa vadeli TL kredi kullanımının toplam kısa vadeli TL kredi kullanımı içindeki payının haftalık verilere göre arttığını belirtti. TCMB'ye göre bu, söz konusu firmaların krediye erişiminin devam ettiğini gösteriyor. Banka, 1 Ekim 2026'da makrofinansal istikrar ve bankaların likidite yönetimi amacıyla attığı adımların da bu tabloya katkı yaptığı kanısında.
Çalışmanın sonuç bölümünde, bulguların firmaların yaşadığı likidite güçlüklerinin önemini azaltmadığı vurgulandı. TCMB, fon piyasasındaki gelişmelerin reel sektör üzerindeki toplam etkisine dair bir sonuç sunmadığını da ekledi; varlık fiyatlarındaki düşüşlerin, finansal koşullardaki sıkılaşmanın ve güven kaybının tüketim, yatırım ve üretim kararlarını etkileyebileceğini hatırlattı.