AB 2026 Genişleme Raporu: Türkiye'de demokratik kurumlar ve temel haklar alanında gerileme vurgusu

Rapora göre Türkiye 2023'ten bu yana ilerleme kaydetmedi; yolsuzluk, basın özgürlüğü ve temel haklar alanlarında geri gidiş kaydedildi. Dışişleri Bakanlığı raporu ön yargılı ve haksız bularak reddetti.

Avrupa Komisyonu'nun 2026 Genişleme Raporu'na göre Türkiye, AB kriterlerinden daha da uzaklaştı. Rapor, 2023'ten bu yana ilerleme kaydedilmediğini vurguladı ve vize serbestisi ihtimalinin zayıfladığına işaret etti. Dışişleri Bakanlığı ise raporu "ön yargılı ve haksız" bularak reddetti.

Demokratik kurumlar

Raporda, Türkiye'deki demokratik kurumların işleyişinin hâlâ ciddi bir endişe kaynağı olduğu belirtildi. Metinde, başkanlık sisteminin yapısal kusurlarını gidermek ya da yürütme ile yargı arasındaki yetersiz güçler ayrılığını düzeltmek için herhangi bir adım atılmadığı kaydedildi.

Raporda, YENİ Parti üzerinde ağır bir siyasi baskı bulunduğu ve bunun partinin demokratik görevlerini yerine getirmesini zorlaştırdığı da yer aldı. Ekrem İmamoğlu'nun tutukluluğuna geniş yer verilen metinde, bu durumun Türkiye ile AB arasındaki mesafeyi derinleştirdiği ifade edildi.

Temel haklar ve yolsuzluk

Rapora göre yolsuzlukla mücadelede gerekli önlemler alınmadı ve temel haklar konusunda durum belirgin biçimde kötüleşti. Basın ve ifade özgürlüğünün gerilediği, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'yle uyum sağlanmadığı belirtildi. Raporda tutuklu gazetecilerin serbest bırakılması ve baskıya yol açan ceza hukukunun gözden geçirilmesi talep edildi.

Sivil topluma ilişkin bölümde ise kadın hakları, LGBTIQ+ meseleleri, çevre koruma, hayvan hakları ve insan hakları alanlarında çalışan aktivistlerin sistematik idari taciz ve adli kovuşturmalar da dahil baskıya maruz kalmaya devam ettiği kaydedildi.

Ekonomi başlığında Türkiye'nin iş ve mülk güvenliğinde geride kaldığı, nitelikli işçilerin mesleklerini icra edebilmesi konusunda standartları karşılamadığı ve bu alanda çok az ilerleme sağlandığı belirtildi.

Dışişleri'nin yanıtı

Dışişleri Bakanlığı, rapora yanıt olarak yaptığı açıklamada 2026 Genişleme Paketi kapsamındaki Komisyon değerlendirmesinin AB'nin Türkiye'ye yönelik ön yargılı ve haksız tutumunu bir kez daha gösterdiğini söyledi. Bakanlık, siyasi kriterler, yargı ve temel haklara ilişkin değerlendirmeleri eleştirdi; bu iddiaların inandırıcılıktan yoksun olduğunu belirterek reddetti. Ankara, bazı AB yetkililerini çifte standart uygulamakla ve Türkiye'ye karşı tutarsız bir yaklaşım benimsemekle suçladı.

Yeni Yol Grup Başkanvekili Kaya, Genel Kurul'da Adalet Bakanı Gürlek'in bütçe görüşmelerindeki tavrını eleştirdi; Ahmet Şık'ın eşinin gözaltısını 'tesadüf' olarak görmediklerini söyledi.

Yeni Yol Grup Başkanvekili Bülent Kaya, TBMM Genel Kurulu'nda, Adalet Bakanı Akın Gürlek'in bir gün önce Adalet Bakanlığı'nın 2027 bütçesi görüşülürken milletvekilleriyle kurduğu diyaloğu ve kullandığı dili eleştirdi. Meclis Başkanvekili Yusuf Beyazıt başkanlığında toplanan Genel Kurul'da konuşan Kaya, eleştirilere tahammül edilmesi gerektiğini söyledi.

Bakanın üslubuna itiraz

Kaya, milletvekillerinin haklarının korunması gerektiğini belirterek Gürlek'in bir gün önceki konuşma tarzına katılmanın mümkün olmadığını ifade etti. Bakanın, Adalet Bakanı olarak vasfını ve görevini aşan, milletvekillerini adeta tehdit eden bir tonla konuştuğunu savunan Kaya, bunu TBMM mensubu olarak doğru bulmadığını söyledi ve milletvekili arkadaşlarının yanında olduklarını dile getirdi. Eleştirilere tahammül etmenin ve milletvekillerinin eleştirilerini dinlemenin bakanların görevi olduğunu belirten Kaya, milletvekillerine gereken saygıyı önce yürütme organının, yani bakanların göstermesi gerektiğini de ekledi.

Ahmet Şık'ın eşinin gözaltısı

Kaya, TİP Genel Başkanı Erkan Baş'ın bir gün önce Ahmet Şık hakkında yaptığı açıklamayı hatırlattı. Baş'ın, yargı camiası içinden Şık'a SPK ile ilgili paylaşımlarını silmesi halinde tutuklu arkadaşının serbest kalacağı yönünde tekliflerin geldiğini söylediğini ve bunu kirli bir pazarlık diye nitelediğini aktaran Kaya, ardından Şık'ın eşi Yonca Şık'ın gözaltına alındığını ve savcılık koridorlarında beklediğini belirtti. Kaya, bunun "zaman ayarlı" bir karar gibi göründüğünü söyledi.

Olayı alelade bir yargısal faaliyet ve önceki günkü konuşmadan bağımsız bir tesadüf olarak görmelerini isteyenler olabileceğini kaydeden Kaya, yargıyı uzun zamandır kendisi gibi düşünmeyenlere karşı sopa olarak kullanmaya çalışan bir iktidarın bulunduğu yerde hiçbir şeye tesadüf diyemeyeceklerini vurguladı.

AK Parti'li vekillere çağrı

Kaya, konuşmasını AK Parti'li milletvekillerine seslenerek sürdürdü. Yargının sopa olarak kullanılmasından vazgeçmelerini isteyen Kaya, geçmişte kendilerine karşı kullanılan yargının bugün başkalarına karşı kullanılmasının ağır sonuçları olacağını söyledi. Bu sonuçları ise inandırıcılığın yitirilmesi olarak tanımladı: Daha önce eleştirilen yargı bürokrasisinin ve bağımsız yargı söyleminin yalnızca siyasi bir hamaset olduğunun kanıtlanmış olacağını savundu.

Kaya'ya göre kendi görüşünü paylaşanları dinlemek ve alkışlamak son derece kolaydı; asıl önemli olan, ağır ve sert olsa bile farklı düşünenlerin eleştirisine tahammül etmekti. Demokrasinin özünün bu olduğunu belirten Kaya, başkalarının düşüncelerini düşman görüp yargıyı sopa olarak kullanmaktan vazgeçilmediği sürece yargı bağımsızlığına ilişkin söylemlerin bir hikâyeden öteye geçmeyeceğini "dostane" biçimde hatırlattı.