CHP Ekonomi Politika Kurulu, fon krizi ve enflasyona ilişkin yazılı değerlendirmesinde Borsa İstanbul'daki kaybı 173,5 milyar dolar olarak açıkladı; Gönüllü İade Hesabı'nın şeffaf yönetilmesini istedi.
CHP Ekonomi Politika Kurulu, 6 Kasım'daki toplantısının ardından fon krizi ve enflasyon başlıklarında yazılı bir değerlendirme yayımladı. Kurul, metinde finansal sistemin altyapısından bürokrasinin üst kademelerine ve iktidara uzanan, organize bir suç örgütüyle karşı karşıya olunduğunu öne sürdü.
Borsada 173,5 milyar dolarlık erime
Kurulun değerlendirmesine göre 17 Eylül 2026'da bazı fonların işlemlerinin durdurulması ve tasfiye kararlarıyla görünür hale gelen kriz, yalnızca belirli yatırım fonlarıyla sınırlı kalmadı; hem finansal piyasaları hem de reel ekonomiyi etkileyen çok boyutlu bir soruna dönüştü. Metinde yurt içi ve yurt dışı yatırımcı güveninin ciddi biçimde sarsıldığı belirtildi.
Kurul, Merkez Bankası verilerine dayanarak kriz öncesinde yaklaşık 3 bin reel sektör firmasının tasfiye kapsamındaki fonlarda toplam 116 milyar lira yatırımı bulunduğunu aktardı. Bu kaynaklara erişimde yaşanan güçlüklerin firmaların nakit yönetimini ve ödeme kapasitesini olumsuz etkilediği vurgulandı. Ağustos-Ekim 2026 döneminde Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerin toplam piyasa değerinin 173,5 milyar dolar azalarak 305,7 milyar dolara gerilediği de açıklandı.
Kurul, çözümde yaşanan gecikmelerin varlık fiyatlarındaki düşüşü ve finansal koşullardaki bozulmayı derinleştireceğini, bunun da tüketim, yatırım ve üretim kararlarını olumsuz etkileyeceğini savundu.
Sorumluların ortaya çıkarılması ve şeffaflık önerileri
Rapor, krizin kapsamlı ve güvenilir bir programla bir an önce çözülmesini isteyerek bir dizi adım önerdi. Bunların başında kurumsal sorumluların ortaya çıkarılması ve organize suç yapılanmasının olası siyasi bağlantılarının bütün yönleriyle aydınlatılması geliyor. Kurul ayrıca halka açık şirketlerin nihai ortaklık yapılarının şeffaflaştırılmasını, yatırım fonları üzerinden kurulan dolaylı kontrol ilişkilerinin ve ilişkili taraf işlemlerinin izlenmesini, piyasa gözetiminin güçlendirilmesini önerdi.
Mağdurlar için ödeme takvimi ve Gönüllü İade Hesabı
Kurul, fon mağdurlarının tasarruflarına en kısa sürede ulaşabilmesi için tasfiye ve geri ödeme süreçlerinin hızlandırılmasını ve ödeme takviminin kamuoyuyla paylaşılmasını istedi. Fonlardaki kaynaklarına erişemeyen ve ödeme güçlüğüne düşen şirketler için bankacılık sistemi üzerinden geçici likidite desteği verilmesi de öneriler arasında yer aldı.
Gönüllü İade Hesabı'nda toplanacak kaynakların para, taşınmaz ve hisse senedi ayrımıyla düzenli biçimde açıklanması istendi. Rapora göre soruşturmada elde edilen haksız kazançlar küçük yatırımcı mağdurların zararlarının giderilmesinde kullanılmalı; artan tutar ise dul, yetim, malul, gazi ve şehit yakınlarına, yani 5 milyon kişiye aktarılmalı.
Enflasyonda dolaylı vergi ve eşel mobil çağrısı
Metnin ikinci bölümü enflasyona ayrıldı. Kurul, hükümetin enflasyonla etkin biçimde mücadele edemediğini, bunun emekli, dul ve yetimler başta olmak üzere sabit ve dar gelirlileri derinden etkilediğini savundu ve konunun siyasi uzlaşıyla ele alınması gerektiğini söyledi. Devlet gelirlerinin büyük bölümünün dolaylı vergilerden karşılanmasının gelir dağılımındaki adaletsizliği artırdığı belirtilerek dolaylı vergilerin payının azaltılması istendi.
Kurul, dar gelirlilerin yaşam maliyetinde önemli yer tutan temel ihtiyaç maddelerinin fiyatlarının, İspanya örneğindeki gibi eşel mobil uygulamasıyla sabitlenmesi için acil yasal düzenleme yapılmasını önerdi. Bu yönde gelecek teklifleri destekleyeceklerini de açıkladı.