KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman, BM temsilcisi Holguin'in ev sahipliğindeki üçlü görüşmenin ardından siyasi eşitliğin müzakere metodolojisinin parçası olması gerektiğini savundu; Hristodulidis'in 19 maddelik önerisini de aktardı.
KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, dönüşümlü başkanlık meselesinin görüşmelerin en sonuna ertelenemeyeceğini söyledi. Erhürman, BM'nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar'ın ev sahipliğinde Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis ile yaptığı üçlü görüşmenin ardından basın mensuplarının sorularını yanıtladı. Siyasi eşitliğin ve dönüşümlü başkanlığın müzakere metodolojisinin bir parçası olması gerektiğini savundu.
Holguin'in aşamalı süreç planı
Erhürman, Holguin'in bir tür aşamalı süreç planladığını ve dönüşümlü başkanlığın müzakere başlarsa ilk ele alınacak konulardan biri olacağını belirterek orta yol bulmaya çalıştığını aktardı. Ancak dönüşümlü başkanlığın son geceye kalacak bir konu olmadığını vurguladı. Siyasi eşitliğin Kıbrıs sorununun bugüne kadar çözülememesindeki temel unsurlardan biri olduğunu söyleyen Erhürman, dönüşümlü başkanlığın güvenlik ve garantiler gibi başlıklarla eşleştirilmesini doğru bulmadığını belirtti.
Erhürman'a göre dönüşümlü başkanlık, Kıbrıslı Türklerin ortak yapıda belirli dönemlerde liderlik yapabilmesinin sembolik göstergesi. Kabul edilmemesi ise Kıbrıs Rum halkının Kıbrıslı Türklerle gücü ve adadaki zenginliği paylaşmaya hazır olmadığını gösteriyor. Konunun metodolojik değil esasa ilişkin olduğu görüşüne katılmadığını söyleyen Erhürman, bunun metodolojik sayılmasının nedeninin önceki müzakerelerin siyasi eşitlik noktasında tıkanması olduğunu ifade etti.
Crans-Montana'dan çıkarılan ders
Crans-Montana sürecinin çökmesindeki en büyük etkenlerden birinin dönüşümlü başkanlıkla güvenlik ve garantilerin eşleştirilmeye çalışılması olduğunu söyleyen Erhürman, bu eşleştirmenin seçilmiş bir metodolojinin ürünü olduğunu ve yanlış bulduklarını belirtti. Kıbrıs Türk tarafının güvenliği en önemli konu olarak gördüğünü de ekledi. Kıbrıslı Rumların güç ve zenginliği paylaşmaya hazır olduklarını sürecin sonunda değil başlamadan göstermeleri gerektiğini söyleyen Erhürman, bunun ön şart değil, bugüne kadarki deneyimlerden çıkarılan dersle ilgili olduğunu vurguladı.
Hristodulidis'in 19 maddelik önerisi
Erhürman, Hristodulidis'in masaya getirdiği 19 maddelik önerinin toplantıda kendisine ve Holguin'e basılı olarak sunulduğunu söyledi. Maraş ve Mağusa Limanı önerisine kıyasla Türkiye ile istişare içinde çok daha dengeli ve kabul edilebilir bir öneri sunduklarını belirten Erhürman, diplomasiye şans tanımak için bu öneriyi açıklamadı.
Türkiye ile istişare ve Guterres görüşmesi
Hangi konuların Türkiye ile istişare edildiği sorulduğunda Erhürman, masaya götürülen tüm önerilerin istişare edildiğini ve bunun süreceğini söyledi. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın KKTC ziyaretinin bu konuyla ilgili olmadığını, daha önce aksayan ziyaret planları nedeniyle gerçekleştiğini aktardı. Erhürman, BM Genel Sekreteri Guterres'in, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ve kendisinin sürecin Crans-Montana'dakinden farklı olması gerektiğini dile getirdiğini belirterek Erdoğan'ın "Bizim için çözümsüzlük çözüm değildir" dediğini hatırlattı.
COP31 sırasında Hristodulidis ve Guterres'le görüşmeyi önerdiğini, ancak kısıtlı süre nedeniyle bunun mümkün olmadığını söyledi. Guterres'le yapılacak üçlü görüşme için henüz tarih konuşulmadığını, görüşmenin en geç bir ya da bir buçuk ay içinde olabileceğini kaydetti.
Pile ve geçiş kapıları
Pile'ye ilişkin sorulara Erhürman, Pile'nin kendileri için bir kapı olmadığını, kapılar haritasında yer almadığını ve New York'ta geliştirilmiş bir öneri olduğunu söyledi. Rum liderin, Kiracıköy ile Eylence arasında ara bölgeden 3,3 kilometrelik bir yolun geçmesini istediğini, bu genişlikte bir alanın yürürlükteki başka hiçbir geçiş noktasında bulunmadığını anlattı. Böyle izole bir bölgede yaşanabilecek suç olaylarından endişe duyduklarını belirten Erhürman, ara bölge kullanılacaksa denge kurulması için Pile önerisinin getirildiğini ifade etti. Kendisinin Haspolat'ı araçlı geçiş kapısı olarak önermeyebileceğini de söyledi.
Erhürman, "9 senelik durgunluğun sorumlusu ben değilim" diyerek, bir yıl içinde iki kapının açılmasını ve diğer kapıların haftalar içinde BM Genel Sekreteri huzurunda ele alınmasını başarı olarak nitelendirdi. Dönüşümlü başkanlık kabul edilmedikçe diğer konulara geçilmemesi yönünde Holguin veya BM'den henüz bir öneri gelmediğini, gelirse değerlendireceğini belirtti. AB vatandaşlığı, karma evliliklerden doğan çocuklar ve spor meselesi gibi önerilerinden de vazgeçmediklerini söyledi.