Arayüz Kampanyası'nın incelemesine göre bakanlık bütçesindeki artışın yüzde 84,2'si yükseköğretime gidiyor; gençlik hizmetlerinin payı üçüncü yıl üst üste düşüyor.
Arayüz Kampanyası, Gençlik ve Spor Bakanlığı'nın (GSB) 2027 yılı bütçe önerisini mercek altına aldı. Hazırlanan bilgi notunda bakanlığa 399 milyar 705 milyon lira ödenek ayrılması planlanıyor; bu rakam 2026 başlangıç ödeneğine göre yüzde 33,1'lik bir artış anlamına geliyor. Kampanya, artışın büyük bölümünün yükseköğretime gittiğini, gençlik hizmetlerinin payının ise üçüncü yıl üst üste düştüğünü belirtti.
Artışın yüzde 84,2'si yükseköğretime
Bütçeye 2027'de eklenen yaklaşık 99,4 milyar liralık tutarın yüzde 84,2'lik bölümü yükseköğretime, yüzde 10,8'i spora, yüzde 3,7'si gençlik hizmetlerine gidiyor. Yükseköğretim Programı 319,8 milyar lirayla bakanlık bütçesinin yüzde 80,01'ini oluşturuyor. Öğrenim kredisi kalemi 36,2 milyar liradan 53,7 milyar liraya çıkarıldı; artış yüzde 48,2 oldu.
Hedeflere göre 2027'de 914 bin 501 öğrenci kredi, 713 bin 844 öğrenci burs alacak. Kredi kullanacak öğrenci sayısı, burs alacakların yüzde 28 üzerinde. Arayüz Kampanyası, bu tablonun gençlere verilen desteğin zamanla borca dönüştüğünü gösterdiğini savundu.
Gençlik Programı'nın payı geriledi
Gençlik Programı için 17 milyar 647 milyon lira öngörülüyor. Programın bakanlık bütçesinden aldığı pay 2024'te yüzde 4,99 idi; sonraki yıllarda sırasıyla yüzde 4,85 ve yüzde 4,67'ye düştü, 2027 teklifinde yüzde 4,41 oldu. Programdaki nominal artış yüzde 25,95'te kalırken bakanlığın tamamındaki artış yüzde 33,1'i buldu. Rapora göre bu kaynak, kişi başına yılda yaklaşık 1.057 lira, ayda 88 lira ediyor. Spor için ayrılan tutar ise Gençlik Programı'ndakinin 3,2 katı.
Katılım hedefleri tutmadı
Eğitimlere katılan genç sayısı 2025'te 1 milyon 821 bini geçti ve hedefin yüzde 73 üstüne çıktı. Doğrudan katılımı ölçen göstergelerde ise hedefler tutturulamadı. Gönüllülük etkinliklerinde 13 bin 200 kişilik hedef karşısında 1.139 kişiye ulaşıldı. 550 projelik hedefe karşın 142 proje desteklendi. Projelere katılan gençlerin genç nüfus içindeki oranı yüzde 3 hedeflenirken yüzde 0,5'te kaldı; bakanlık 2027-2029 için bu hedefi yüzde 1'e düşürdü.
Psikososyal destek platformunun 2025'te 98 bin gencin erişmesi planlanmıştı, ancak bütçe belgelerinde gerçekleşme "0" olarak geçti. Kampanya, platformun hizmete girip girmediğinin açıklanmasını istedi. Gençlik merkezlerinde 16 milyon katılım hedeflenmişti, 44,6 milyon katılım kaydedildi; raporda bu rakamın farklı kişileri değil toplam katılım sayısını yansıttığı hatırlatıldı. Gençlik kamplarındaki memnuniyet oranı yüzde 88'den yüzde 85'e, ardından yüzde 83'e geriledi.
Spor ve yurt hedeflerinde geri adım
Spor programına 55,9 milyar lira ayrıldı. Engelli sporculara hizmet verecek antrenör sayısı için 2025 teklifinde 2027'ye dönük 5 bin 500 kişilik hedef konmuştu; yeni teklifte bu sayı 700'e çekildi. Kampanya, yüzde 87'ye varan düşüşün gerekçesinin açıklanmasını talep etti. Spor okullarında 2025 için 5,1 milyon kişilik hedef konmuş, yaklaşık 1,94 milyon kişiye ulaşılmıştı; 2027 hedefi buna rağmen 5,2 milyon oldu.
Yeni yurt yatağı sayısı 2023'te 62 bin 894 iken sonraki iki yılda sırasıyla 51 bin 747 ve 49 bin 736 oldu. 2026 için 30 bin yatak hedeflendi, ancak gerçekleşmenin 10 bin 736'da kalacağı tahmin ediliyor. Kız öğrencilere ayrılan kapasitenin 632 bin 463 iken 631 bin 251'e düşeceği öngörülüyor.
Kaynağın üçte ikisinin kullanımı izlenemiyor
Bakanlığın yaklaşık 264,9 milyar liralık bölümü il müdürlüklerine devrediliyor; bu, toplam bütçenin yüzde 66,3'üne denk geliyor. Rapora göre paranın hangi program ve faaliyetlere gittiği belgelerden takip edilemiyor. Kampanya, il müdürlüklerine ve STK'lara giden kaynağın alıcı, amaç ve tutar bazında paylaşılmasını talep etti.
Arayüz Kampanyası, 2026 bütçesi için yaptığı 10 öneriden sekizinin yeni teklifte yer bulmadığını, ikisinin yalnızca kısmen karşılandığını bildirdi. Kampanya, Gençlik Programı'nın payının en az yüzde 5 olmasını ayrıca verilerin cinsiyet, bölge ve engel durumu kırılımında açıklanmasını önerdi.