İsrail'de hükümet krizi: Ra'am Eisenkot'u önerdi, Haredi cephesi Netanyahu'yu önermeyecek

İsrail basınına göre Birleşik Arap Listesi hükümeti kurma görevinin Gadi Eisenkot'a verilmesini tavsiye etti. Yahadut HaTora ise 20 yıl sonra ilk kez Netanyahu'nun ismini önermeyecek.

İsrail'de yapılan erken genel seçimin ardından hükümet kurma süreci derin bir siyasi krize doğru ilerliyor. Parlamentoda hiçbir blok tek başına çoğunluğu sağlayamadı. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un partilerle resmi istişare turuna başladığı süreçte Birleşik Arap Listesi (Ra'am), görevin muhalefet lideri Gadi Eisenkot'a verilmesi yönünde tavsiyede bulunduğunu bildirdi.

Eisenkot önde

Yisrael Beiteinu'dan sonra Ra'am'ın da desteğini arkasına alan Eisenkot, görev için gereken tavsiye çoğunluğuna ulaşma yarışında Başbakan Binyamin Netanyahu'nun önüne geçti. İsrail basınında Ordu Radyosu, Maariv ve Israel Hayom, Herzog'un hükümeti kurma görevini ilk olarak Eisenkot'a vermesinin güçlü ihtimal olduğunu aktardı.

Haredi partilerden tarihi kırılma

Son 30 yıldır geleneksel olarak sağ blokla hareket eden Haredi kanatta dikkat çeken bir gelişme yaşanıyor. İsrail Kanal 12 televizyonunun haberine göre Birleşik Tevrat Yahudiliği (Yahadut HaTora), yirmi yıl sonra ilk kez Netanyahu'yu Cumhurbaşkanı'na önermemeye karar verdi. Agudat Yisrael kanadı ise hiçbir ismi önermeyecek. Haberde bu tutum, Netanyahu cephesi açısından ciddi bir oy kaybına işaret eden gelişme olarak yorumlandı.

Herzog, istişarelerin ilk gününde parti liderlerine seslenerek ülkenin bir erken seçimi daha kaldıramayacağını söyledi. Tüm kesimleri uzlaşmaya ve karşılıklı tavize çağıran Herzog, seçim kampanyası sırasında özellikle Arap listelerine yönelik ayrımcılık içeren söylemleri de açıkça kınadı.

Sandalye dağılımı ve koalisyon hesabı

Knesset'in 120 sandalyesinde hükümet kurmak için en az 61 milletvekilinin desteği gerekiyor. Netanyahu bloku 53, Yahudi muhalefet bloku 48 sandalye kazandı. Arap partilerinin toplam sandalye sayısı ise 19; bunların 11'i Ortak Liste'ye, 8'i Birleşik Arap Listesi'ne ait. Yahudi muhalefeti ile Arap partilerinin birleşmesi matematiksel olarak 67 sandalyelik bir çoğunluk doğurabilir. Ancak muhalefet kanadındaki sağ ve milliyetçi isimler Arap milletvekilleriyle resmi koalisyon ortaklığına kesin biçimde karşı çıktığı için süreç tıkanıyor.

Takvim nasıl işleyecek

Herzog görevi Eisenkot'a verirse eski Genelkurmay Başkanı'nın koalisyonu oluşturmak için 28 günü olacak; gerekirse bu süreye 14 günlük ek süre eklenebilecek. Eisenkot bu süre içinde koalisyonu kuramazsa görev Netanyahu'ya geçecek. İsrail'in 2019 ile 2022 arasında beş kez sandığa gittiği hatırlatılırken, kamplaşma ve veto tutumları aşılamazsa ülkenin yeniden erken seçime sürüklenmesinden endişe ediliyor.

Sendikaların ortak çağrısıyla Fransa'da ulaşım ve eğitimi etkileyen grevler yapılırken İçişleri Bakanı Nunez 70 bin polisin görev yapacağını açıkladı. 2027 bütçesi Ulusal Meclis'te reddedilmeye yaklaşıyor.

Fransa'da bir aydır süren sokak hareketi, kamu ve özel sektör sendikalarının birlikte yaptığı eylem çağrısıyla yeni bir evreye girdi. İşçiler, öğrenciler ve Sarı Yelekliler'e yakın kesimler, hayat pahalılığına ve kamu hizmetlerindeki aksamalara karşı sokaktaydı. Cumhurbaşkanlığı seçimine altı ay kalması, bütçe pazarlıklarının sürdüğü ortamda partiler arasındaki farkı daha belirgin kılıyor.

Grevler ulaşımı ve eğitimi vuruyor

Sendikalar, ülke çapında iş bırakmaya ve gösteriye çağırdı. Taleplerin başında, asgari ücrette hükümetin öngördüğünden büyük bir artış yer alıyor. Ulusal demiryolu şirketi SNCF, perşembe günü bölgesel ve yerel hatlarda aksama beklendiğini, hızlı trenlerin de kısmen etkilenebileceğini söyledi. Paris'te RATP, polis talimatıyla en az 25 metro durağının kapatıldığını bildirdi. Liman çalışanlarına da greve katılım çağrısı yapıldı. Eğitim Bakanlığı, devlet ilkokullarında personelin yaklaşık yüzde 18'lik bölümünün grevde olmasını öngörüyor.

Ekim ortasındaki yürüyüşlere ülke çapında 500 binden fazla kişi katılmıştı. Bazı gösterilerde çıkan şiddet ve yağma, kamu binalarına ve işyerlerine zarar verdi. Hükümet, 17 Ekim protestolarının boyutuna hazırlıksız yakalandığını kabul etmişti. Sonraki eylemlerde güvenlik önlemleri sıkılaştırıldı; yürüyüşlerin şehir merkezlerinin dışına çekilmesi gerginliği azalttı. Benzer hareketlilik Almanya'da, Belçika'da ve Portekiz'de de görüldü.

70 bin polis görev yapacak

Eylül ayında başlayan öğrenci eylemlerinde sınıfların kalabalıklığı, öğretmen eksikliği ve okul binalarının durumu öne çıkıyor. Ulusal Meclis Finans Komisyonu Başkanı Eric Coquerel, öğrencilerin isteklerinin gelecek yılın bütçesinin onaylanmasına şart koşulmaması gerektiğini söyledi.

Perşembe günü yapılacak gösterilerde yaklaşık 70 bin polisin görev alacağını İçişleri Bakanı Laurent Nunez duyurdu; geçen cumartesi de aynı sayıda polis görevlendirilmişti. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, şiddette enerji fiyatlarındaki artışın, sosyal medyanın ve aşırı solcu grupların payı olduğunu öne sürdü. Marine Le Pen kamu düzenini ve güvenliği vurgularken Jean-Luc Mélenchon sosyal sorunlara ve polis müdahalelerine eğiliyor.

Bütçe çıkmazda, tahvil farkı büyüyor

Muhalefetin yağdırdığı değişiklik önergelerinin ardından Ulusal Meclis'in 2027 bütçesini ilk turda geri çevirmesi bekleniyor. Bu halde metin Senato'ya geçecek. Çoğunluğu olmayan hükümet, harcama kesintilerini kabul ettirmekte zorlanıyor. Masadaki seçeneklerden biri, anayasanın 49.3. maddesiyle bütçeyi oylamasız yürürlüğe sokmak; ancak bu adım hükümet aleyhine güvensizlik önergesinin yolunu açıyor. Kararnameyle tedbir alınması da düşünülüyor.

Fransa ile Almanya'nın on yıllık tahvil faizleri arasındaki makas, eylül başında 85 baz puanken geçen ay 178 baz puana ulaştı. Böyle bir seviyeye en son 2011'deki Euro Bölgesi borç krizinde yaklaşılmıştı. Hükümet, bu yıl milli gelirin yüzde 5,4'üne varması beklenen açığı 2027'de yüzde 5 seviyesine indirmeyi hedefliyor. Ekonomi üçüncü çeyrekte küçüldü, tüketici güveni ise 13 yılın dip noktasına indi.