Kızılay Kanunu görüşmelerinde 5. maddede toplantı yeter sayısı bulunamadı, Genel Kurul kapandı

TBMM Genel Kurulu'nda teklifin bir maddesi daha kabul edildi; muhalefetin istediği iki yoklamada da çoğunluk sağlanamayınca birleşim ertesi gün 14.00'e bırakıldı.

TBMM Genel Kurulu'nda Türk Kızılay Kanunu Teklifi'nin görüşmeleri, toplantı yeter sayısının bulunamaması nedeniyle yarıda kaldı. Meclis Başkanvekili Celal Adan'ın yönettiği oturumda teklifin bir maddesi daha oylanarak kabul edildi. Görüşmeler 5'inci maddeye geldiğinde muhalefet milletvekilleri yoklama talep etti. İlk yoklamada toplantı yeter sayısı bulunamadı. Verilen aranın ardından yapılan ikinci yoklamada da çoğunluk sağlanamayınca Adan, Genel Kurul'u yarın öğleden sonra saat 14.00'te yeniden toplanmak üzere kapattı.

Oturum fon tartışmasıyla açıldı

Genel Kurul'da gündem dışı konuşmalar ve milletvekillerine tanınan birer dakikalık söz hakkının ardından grup başkanvekilleri gündeme ilişkin değerlendirme yaptı. Bu bölümde fon soruşturması üzerine sert bir tartışma çıktı.

AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta, soruşturmada siyaset ya da bürokrasi ayrımı yapılmadan herkesin hesap vereceğini söyledi. Fon zararlarının kamu kaynağıyla karşılanmayacağını belirten Usta, muhalefete de kendi belediyelerindeki iddiaları savunmaktan vazgeçme çağrısı yaptı. Yeni Parti Grup Başkanvekili Murat Emir, eski bir bakanın mal varlığına ilişkin iddiaların üzerine gidilmediğini öne sürdü ve belediye başkanlarının tutuklu yargılandığını savundu.

İYİ Parti Grup Başkanvekili Turhan Çömez, adı geçenlerin listesinin açıklanmasını istedi. CHP Grup Başkanvekili Serkan Sarı ise Meclis'te bir komisyon kurulmasını önerdi ve araştırmanın AK Parti'li ve CHP'li belediyeler dahil tüm belediyeleri, kamu kurumlarını ve bürokratları kapsamasını istedi. Usta bu çağrıya "varız" diye karşılık verdi. Usta ayrıca, belediyelerde hiç para bulunamadığı yönündeki muhalefet iddiasını doğru bulmadığını, çok sayıda belgeyle ortaya çıkarılan tutarlar olduğunu söyledi.

Meclis'in çalışma takvimi belirlendi

Siyasi parti gruplarının önergeleri görüşülürken AK Parti'nin Meclis'in çalışma düzenine dair önergesi kabul edildi. Buna göre Genel Kurul, 3 Kasım Salı günkü birleşimde Kızılay Kanunu Teklifi'nin görüşmeleri bitene kadar çalışacaktı. Mekke Anlaşması'na ilişkin teklif öne alınarak 4 Kasım'da görüşülmeye başlanacak.

Takvimin devamında 5 Kasım Perşembe günü Yabancı Dijital Konaklama Platformları Kanunu Teklifi'nin birinci bölümündeki maddeler ele alınacak. Teklifin 10 Kasım Salı günü bütünüyle görüşülerek kanunlaşması hedefleniyor. 11 Kasım Çarşamba günü, Türkiye ile BM İnsan Yerleşimleri Programı arasında Doğu Avrupa ve Orta Asya ülkeleri için Türkiye'de BM-Habitat Bölge Ofisi kurulmasına ilişkin anlaşma görüşülecek. 12 Kasım Perşembe günü ise Türkiye ile Libya arasında imzalanan deniz yetki alanlarına ilişkin mutabakat Genel Kurul gündemine gelecek.

Bianet'te yayımlanan bir yazıda yazar, bütçe gelirinin ağırlıklı olarak ücretlilerden alınan vergilere dayandığını, harcamalarda ise savunma ve güvenliğin sağlık ve eğitimin önünde yer aldığını savundu.

Bianet'te yayımlanan bir köşe yazısında yazar, Cumhurbaşkanlığının hazırladığı 2027 Merkezi Yönetim Bütçe Teklifi'ni gelir ve harcama dağılımı açısından değerlendirdi. Yazar, bütçenin yine denk hazırlanmadığını, 4,1 trilyon liralık açık öngörüldüğünü ve gelirlerin giderlerin ancak yüzde 84,8'ini karşılayabildiğini yazdı. Görüşlerini teklifin ek cetvellerindeki rakamlara dayandıran yazara göre bütçenin yükünü ağırlıklı olarak ücretliler ve dar gelirliler taşıyacak.

Gelirin kaynağı: dolaylı vergiler ve ücretler

Yazar, bir önceki yazısında 25,4 trilyon liralık toplam bütçe gelirinin 22,1 trilyon lirasının vergilerden geldiğini aktardığını hatırlattı. Vergi gelirlerinin 9,3 trilyon lirası, yani yüzde 42,1'i dolaylı vergilerden sağlanacak. Kazanç ve gelir vergileri 8 trilyon lirayla yüzde 35,9'luk ikinci büyük kalem. Şirketlerin ödeyeceği kurumlar vergisi bu grubun yalnızca yüzde 29,8'ini, yani 2,4 trilyon lirayı oluştururken, yüzde 70'inden fazlası olan 5,6 trilyon lirayı ise maaş ve ücret kesintileri ile serbest çalışanların ödediği götürü vergiler oluşturacak.

Harcamada öne çıkan kalemler

Yazarın hesabına göre savunma ve güvenlik programlarına 3,3 trilyon liradan fazla kaynak, yani bütçenin yüzde 12,3'ünden çoğu ayrıldı. Sağlığın korunması için ayrılan pay 586,9 milyar lira ile yüzde 2,2'nin altında kaldı; tedavi hizmetlerine ise 1,5 trilyon lira, yani yüzde 5,6 ayrıldı. Yükseköğretimin payı yüzde 3,3, ortaöğretiminki yüzde 2,6 olarak aktarıldı. Sosyal güvenliğe bütçenin yüzde 10,6'sı giderken sanat ve kültür için ayrılan tutar 19,8 milyar lirayla on binde 7,3'te kaldı.

Yazar kurum karşılaştırmaları da yaptı. Diyanet İşleri Başkanlığı'na ayrılan 229 milyar lira, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın (50,6 milyar lira), Dışişleri Bakanlığı'nın (64,4 milyar lira), Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın (95,2 milyar lira) ve Ticaret Bakanlığı'nın (104,3 milyar lira) bütçelerinin üzerinde. Devlet Tiyatroları (7,4 milyar lira) ile Devlet Opera ve Balesi'nin (6,8 milyar lira) bütçelerinin toplamı ise toplam bütçenin on binde 5,2'sine denk geliyor.

Savunma ve güvenlik kurumları ile Sağlık Bakanlığı

Yazar, Sağlık Bakanlığı'na ayrılan yaklaşık 1,97 trilyon liranın bütçenin yüzde 7,2'sini oluşturduğunu belirtti. Milli Savunma Bakanlığı, Savunma Sanayi Başkanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği, Milli İstihbarat Teşkilatı ve Emniyet Genel Müdürlüğü için ayrılan 2,84 trilyon lira ise bütçenin yüzde 10,4'ü. Yazar, savunma ve güvenlik başlıklarını yazısında savaş harcaması olarak yorumladı.

Yazarın sonuç yorumu

Yazar, 2027 bütçesinin hem gelir kaynaklarının hem de bölüşümünün emekçilerin aleyhine olduğunu savundu. Çözüm olarak da bütçeye yönelik eylemlerin sendikaların, partilerin ve meslek örgütlerinin ortak talepler etrafında bir araya gelmesiyle yapılmasını önerdi.