Sayıştay Sinop Belediyesi'nde 26 bulgu saptadı: SGK ödemesinin 76 milyon lirası gecikme zammı

Sayıştay'ın 2025 yılı denetim raporunda ihalesiz plaka ve kulübe tahsisleri, emlak vergisi indirimleri ile SGK gecikme zammı öne çıktı. Belediye bulgulara yanıt verdi.

Sayıştay'ın Sinop Belediyesi'ne ilişkin 2025 yılı denetim raporu yayımlandı. Raporda belediyenin işlemleriyle ilgili 26 bulgu yer aldı. Öne çıkan başlıklar arasında taksi ve toplu taşıma plakalarının ihalesiz tahsisi, sahildeki satış kulübelerinin ihalesiz kiralanması ve indirimli emlak vergisinden yararlanan 133 mükellefin birden fazla konuta sahip olması bulunuyor.

Plakalar ihalesiz ve süresiz verilmiş

Denetimde 61 taksi, 35 dolmuş ve 24 özel halk otobüsü plakasının trafik komisyonu kararlarıyla ihale yapılmadan ve süre sınırı konmadan tahsis edildiği tespit edildi. Belediye yönetimi, toplu taşıma plakalarının 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında belirli sürelerle kiralanması için ön hazırlık başlattığını bildirdi.

Sayıştay ise süresiz verilen plakaların kazanılmış hak sayılamayacağını belirtti. Bu işlemlerin iptal edilmesi gerektiğini kaydeden kurum, sürecin hak sahiplerini mağdur etmeyecek biçimde, makul ve öngörülebilir bir süre tanınarak yürütülmesini istedi.

70 satış kulübesi kurayla dağıtılmış

Şehir merkezindeki sahil şeridinde yer alan 70 kulübe, yaz sezonunda ürün tanıtımı ve satışı için kişilere noter huzurunda çekilen kurayla tahsis edildi. Belediye, yapıların demonte ahşap olduğunu, yaz aylarında geçici kullanıldığını ve belediye meclisi kararıyla çıkarılan yönerge uyarınca metrekare başına ücretle verildiğini savundu.

Sayıştay, yapıların demonte ve sezonluk olmasının işlemin kiralama niteliğini değiştirmediğini vurguladı. Kura yönteminin mevzuatta dayanağı bulunmadığını belirten rapor, kulübelerin ihale usullerine göre kiralanması gerektiğini kaydetti.

Emlak vergisi indiriminde kayıp

İncelemeye göre indirimli emlak vergisinden yararlananların arasında şartları taşımayanlar da vardı: 133 mükellef birden fazla konuta, 299 mükellef ise gelir getirici bir faaliyete sahipti. Rapor, bunun belediyenin emlak vergisi gelirlerinde kayba yol açtığına dikkat çekti. Belediye, kullandığı yazılımın mali yıl içinde değişmesi nedeniyle verilerin sağlıklı aktarılamadığını, konudaki çalışmaların sürdüğünü bildirdi.

SGK ödemesinin büyük kısmı gecikme zammı

Belediye 2025'te SGK'ya toplam 128 milyon 238 bin 856 lira ödedi. Bunun 51 milyon 830 bin 709 lirası ana borç, 76 milyon 408 bin 147 lirası gecikme zammı olarak kayıtlara geçti. Belediye ödemelerin İller Bankası payından yapılan kesintilerle gerçekleştiğini açıkladı. Sayıştay ise ödemelerin zamanında yapıldığını gösteren bir belge sunulmadığını yazdı.

Su güvence bedelleri ve bölünen alımlar

Raporda, abonelik sona erdiğinde su güvence bedellerinin geçen süre hesaba katılmadan ilk tahsil edilen tutar üzerinden iade edildiği belirtildi. Belediye iadelerde TÜFE'nin esas alınacağını bildirdi; Sayıştay da iade tarihindeki TÜFE oranının kullanılmasını istedi.

Bazı mal alımlarının parasal sınırların altında kalmak için parçalara bölünerek doğrudan temin yoluyla yapıldığı da rapora girdi. Ayrıca 2024 denetiminde saptanan 9 bulgunun giderilmediği kaydedildi.

CHP Genel Başkan Yardımcısı Yıldırım Kaya, YÖK'ün kuruluşunun 45. yılında kurumu 12 Eylül vesayetinin simgesi olarak niteledi; rektörlerin üniversite bileşenlerince belirlenmesini istedi.

CHP'nin eğitim politikalarından sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Yıldırım Kaya, Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) 45. kuruluş yıl dönümünde açıklama yaptı. Kaya, kurumun kaldırılmasını ve yerine üniversitelere bilimsel, idari ve mali özerklik tanıyan demokratik bir yükseköğretim yapısı kurulmasını istedi.

Kaya, rektörlerin iktidarın tercihleriyle değil, üniversite bileşenlerinin demokratik iradesiyle göreve gelmesi gerektiğini de söyledi.

YÖK'ü 12 Eylül'ün mirası olarak niteledi

YÖK'ün 6 Kasım 1981'de kurulduğunu hatırlatan Kaya, kurumun salt düzenleyici bir yapı olmadığını belirtti. Ona göre YÖK, 12 Eylül rejiminin üniversiteler üzerinde kurduğu vesayetin sembolüydü. Kaya, darbecilerin parlamentoyu kapatıp toplumu sindirdiği dönemde üniversitelerdeki özgür düşüncenin, özerkliğin ve akademik özgürlüğün de hedef alındığını savundu. Bu süreci şu sözlerle özetledi: "YÖK, bu suskunluğun kurumsal adı oldu".

Kırk beş yıl geçmesine karşın darbecilerin kurduğu anlayışın izlerinin silinmediğini vurgulayan Kaya, o düzenin artık tarihe karışması gerektiğini ifade etti. YÖK'ün kaldırılmasını, tek bir kurumu kapatmaktan öte, üniversitelerdeki vesayet mirasıyla hesaplaşmak olarak tanımladı.

"Üniversiteler nitelik kaybıyla karşı karşıya"

Kaya'ya göre üniversiteler bugün siyasi vesayetin yanında bilimsel nitelik sorunuyla da karşı karşıya. Dünyanın en saygın ilk 100 üniversitesi arasına girememiş; akademik kadrosu, laboratuvarı ve araştırma imkânları yetersiz kurumlarla bilimde öncü olunamayacağını söyledi. Kaya, "Üniversite açmakla bilim üretilmez" diyerek bina yapmanın akademik başarı getirmediğini, diploma dağıtmanın da gençlere gelecek kurmadığını savundu.

Genç işsizliğine de değinen Kaya, üniversitelerin işsizliği dört yıl öteleyen bir araca dönüştürüldüğünü ileri sürdü. Lisans mezunlarının yanı sıra yüksek lisans ve doktora yapmış işsiz gençlerin de bulunduğunu hatırlattı. Bu tablonun sorumlusunun gençler olmadığını, yükseköğretimi plansız büyüten ve bilimsel niteliği ile istihdamı göz ardı eden anlayış olduğunu söyledi.

CHP'nin yükseköğretim talepleri

Kaya, CHP'nin tutumunun net olduğunu belirterek taleplerini sıraladı. Akademisyenlerin düşünce ve araştırma özgürlüğünün, öğrencilerin de demokratik örgütlenme hakkının güvence altına alınması gerektiğini söyledi. Akademik kadrolarda siyasi sadakatin değil liyakatin, üniversite yönetimlerinde ise merkezi vesayetin değil demokratik katılımın esas alınmasını istedi.

Mesleki ve teknik eğitimin güçlendirilmesini isteyen Kaya, gençlerin ucuz emeğe dönüşmeden nitelikli mesleklere yönlendirilmesi ve eğitim, üretim ve istihdam politikalarının birlikte planlanması çağrısında bulundu. Konuşmasını, kendi üniversite anlayışlarında kayyum zihniyetine değil demokratik iradeye, siyasi sadakate değil akademik liyakate yer olduğunu söyleyerek tamamladı.