15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulmasını engelleyen yönetmelik 1 Kasım'da devreye giriyor; platformlara yaş doğrulama ve ebeveyn denetim araçları yükümlülüğü getiriliyor.
Türkiye'de 15 yaşını doldurmamış çocuklara 1 Kasım'dan itibaren sosyal ağ hizmeti sunulamayacak. Yürürlüğe giren düzenleme, platformlara yaş doğrulama yükümlülüğü de getiriyor.
Yönetmeliğin kapsamı
Habertürk'ün haberine göre Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik çerçevesinde yaş doğrulama ve çocuklara özel koruyucu uygulamalar devreye giriyor. Düzenleme, 15 yaşını tamamlamış çocuklara dönük yaşa özel hizmetlerin ve ebeveyn denetim araçlarının sağlanmasına ilişkin yükümlülükler de düzenlemede yer alıyor.
Uzman değerlendirmesi: Dikkat, duygu ve ödül sistemi
Psikiyatri Uzmanı Dr. Leyla Çelebi, çocukların dijital ortamlarla kurduğu ilişkiyi değerlendirirken kullanım süresiyle yetinilmeyip çocuğun gelişimine ve gündelik hayatına yansımalarına da bakılması gerektiğini söyledi. Çelebi'ye göre dikkatin, duygu düzenlemenin, sosyal ilişkilerin ve benlik algısının şekillendiği bu dönemde sosyal medya, çocuklar için salt bir eğlence ve iletişim aracı sayılamaz.
Çelebi, beyindeki ödül mekanizmasında ventral tegmental alanın dopamin süreçlerinde, nucleus accumbens'in haz ve motivasyonda, prefrontal korteksin de kontrol, karar alma ve sınır koymada görev aldığını anlattı. Dopaminin yalnızca ödül kazanıldığı anda değil, ödül beklentisinin doğduğu anda da devrede olduğunu belirten Çelebi, yeni bir içerikle karşılaşma beklentisinin platformda geçirilen süreyi uzatabildiğini kaydetti. Beğeni, mesaj ya da beklenmedik içerikler de kullanıcının uygulamayı yeniden kontrol etme isteğini artırabiliyor.
Ebeveynler için öneriler
Çelebi, internet kullanımına dair koruyucu tedbirlerin küçük yaşlarda devreye girmesi gerektiğini ve 12 yaş ve öncesini sağlıklı dijital alışkanlıkların oluşturulması bakımından önemli bulduğunu ifade etti. Ebeveynlere, çocuklarının kullandığı platformları öğrenmeleri ve filtreleme ile ebeveyn denetimi araçlarını kullanmaları öneriliyor.
Çocukla birlikte ekran kullanımına dair ortak kurallar koymak, yemek ve uyku öncesinde ekransız saatler yaratmak da tavsiyeler arasında yer alıyor. Çocuğun karşılaştığı dijital sorunları ceza korkusu yaşamadan paylaşabilmesi için aile içi iletişimin güçlendirilmesi gerektiği de vurgulanıyor.