Temelli: Komisyon başkanı 20 dakika konuştu, Mekke Anlaşması'ndan söz etmedi

DEM Parti Grup Başkanvekili Sezai Temelli, Genel Kurul'daki Mekke Anlaşması görüşmelerinde Milli Savunma Komisyonu Başkanı'nı eleştirdi. Aynı oturumda İYİ Parti ve Yeni Yol milletvekilleri anlaşmaya itiraz etti.

DEM Parti Grup Başkanvekili Sezai Temelli, TBMM Genel Kurulu'nda Mekke Anlaşması'na ilişkin kanun teklifi görüşülürken Milli Savunma Komisyonu Başkanı'nı eleştirdi. Temelli, komisyon başkanının yaklaşık 20 dakika konuştuğunu ancak anlaşmayı hiç anlatmadığını öne sürdü.

Temelli'ye göre konuşmada kuantumdan buzdolabına, çağrı cihazına kadar pek çok konu ele alındı; yalnızca anlaşmadan söz edilmedi. Grup başkanvekili, komisyon başkanının Mekke sözcüğünü bile kullanmadığını belirterek konuya yabancı bir komisyon olduğunu söyledi. Temelli ayrıca 15 Temmuz darbe kalkışmasına da değindi.

Görüşmenin çerçevesi

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın 7 Ağustos 2026'da imzaladığı ortak savunma anlaşmasına ilişkin teklif Genel Kurul'da maddeler üzerinden ele alındı. Önergeler kapsamında çok sayıda milletvekili söz aldı.

Çömez ile AK Parti sıraları arasında tartışma

İYİ Parti Grup Başkanvekili Turhan Çömez, Sanayi ve Teknoloji Bakanı'nın Somali'ye 350 milyon dolarlık yatırım yapıldığı açıklamasına ve 2019'da yerli ve milli uçak uçurulacağı vaadine değinince AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Usta Şahin ondan önerge hakkında konuşmasını istedi. Çömez, önergeyle ilgili konuştuğunu söyleyerek karşılık verdi. AK Parti Giresun Milletvekili Nazım Elmas'ın bağırmaması yönünde, Amasya Milletvekili Hasan Çilez'in ise üslubunu düzeltmesi yönünde uyarması üzerine tartışma büyüdü. Çömez, talimatı AK Parti'den değil milletten aldıklarını söyledi.

Çömez, uçak, elektrikli traktör ve uzay çalışmalarına ilişkin geçmiş vaatleri hatırlatarak iktidara sert sözlerle yüklendi. Usta Şahin'in uçağın nerede olduğu sorusuna gökyüzünde yanıtını verdiği tartışmada Çömez, AK Parti'nin gideceği son yerin "sandığın ta dibi" olacağını söyledi. Çömez ayrıca Mekke Anlaşması'na ret oyu verilmesi çağrısı yaptı. 23 yıl önceki 1 Mart tezkeresini örnek gösteren Çömez, o oylamada 80'in üzerinde iktidar partisi milletvekilinin ret oyu verdiğini, bugün hepsinin alnı açık gezdiğini savundu.

İYİ Parti Bursa Milletvekili Selçuk Türkoğlu ise Abdullah Öcalan'ın nerede kaldığını sordu. Türkoğlu, Öcalan'ın hapis cezasına rağmen hücresinden çıkarılıp bir villaya yerleştirildiğini öne sürerek bu uygulamanın hangi yetkiye dayandığının açıklanmasını istedi.

Yeni Yol: Kaygılar metne işlensin

Yeni Yol Grup Başkanvekili Bülent Kaya, Meclis'i siyah ve beyaz diye iki kutba sıkıştırmaya gerek olmadığını söyledi. Kaya'ya göre anlaşmayı destekleyen bazı partiler de endişelerini dile getiriyor; iktidar kanadı ise bu kaygılara gerek olmadığını savunuyor. Kaya, bu iki yaklaşımı buluşturacak bir istişare yürütülmesini, itirazların metne işlenmesini ve anlaşmanın bu Meclis'ten daha geniş bir çoğunlukla geçmesini istedi. "güvenin" denilerek itirazların geçiştirilmemesi gerektiğini de vurguladı.

Yeni Yol Hatay Milletvekili Necmettin Çalışkan, anlaşma İslam dünyasının yararına olsaydı AK Parti'nin miting miting dolaşıp bunu anlatacağını öne sürdü. Çalışkan, anlaşmanın gecikmeyle ve fon krizi ile bütçe görüşmelerinin arasında bir günde Meclis'e getirildiğini savundu. Anlaşmanın içeriğini Trump'ın açıklamalarından ve Batı medyasındaki haberlerden öğrendiklerini belirtti.

CHP'den Libya örneği

CHP Elazığ Milletvekili Gürsel Erol, anlaşmayı 1 Mart tezkeresinden ayırdı. Erol'a göre tezkere yabancı askerlerin Türkiye'nin topraklarını ve limanlarını kullanmasıyla ilgiliydi; Mekke Anlaşması ise Türk Silahlı Kuvvetleri'nin ihtiyaç halinde Anayasa'nın 92. maddesi uyarınca tezkere getirilerek gönderilmesine dair bir ön anlaşma niteliği taşıyordu. Erol, 2025'te Libya sözleşmesine Libya'da ne işleri olduğunu sorarak karşı çıktıklarını, ancak sonradan bu sözleşmenin ulusal çıkarlar bakımından doğru bir karar olduğunu gördüklerini söyledi. Sözleşme sayesinde Akdeniz'de Türkiye'nin söz hakkı oluştuğunu da ekledi.

DEM Partili Saki nüfusun yüzde 70'inin güvenli konuta ulaşamadığını savundu; AK Parti adına konuşan Kaya ise TOKİ'nin 1 milyon 770 bin konut ürettiğini ve 500 bin konutluk projenin sürdüğünü söyledi.

TBMM Genel Kurulu, DEM Parti'nin barınma ve kira krizini incelemek üzere sunduğu Meclis araştırması önerisini ele aldı. Öneri üzerine DEM Parti, İYİ Parti, CHP, Yeni Parti ve AK Parti adına konuşan milletvekilleri kira artışlarını, ücretleri ve sosyal konut projelerini farklı rakamlarla tartıştı.

DEM Parti: Nüfusun yüzde 70'i güvenli konuta ulaşamıyor

Gerekçeyi sunan DEM Partili Özgül Saki, krizin giderek ağırlaştığını ve konut politikasının piyasanın insafına terk edildiğini söyledi. Saki'ye göre ülkede nüfusun yüzde 70'i sağlıklı ve güvenli bir konuta ulaşamıyor. Saki, iktidarı rant politikaları yürütmekle suçladı.

Saki, ekim ayında yüzde 32 olarak belirlenen yasal kira artışını, ocakta asgari ücrete yapılan yüzde 27'lik zamla karşılaştırdı. Büyükşehirlerdeki kiracıların gelirlerinin yüzde 45-50'sini kiraya verdiğini, OECD ortalamasının ise yüzde 30 olduğunu söyledi. İstanbul'da 100 metrekarelik bir dairenin ortalama kirasının 40 bin lirayı bulduğunu anlatan Saki, ülkede 6,2 milyon gence karşı yalnızca 1 milyon yurt kapasitesi bulunduğunu belirtti.

İYİ Parti: Asgari ücretli 36 gün çalışmak zorunda

İYİ Parti adına konuşan İzmir Milletvekili Hüsmen Kırkpınar, enflasyonun TÜİK verilerinde yüzde 29,77 olarak açıklandığını, kasımdaki kira artış sınırının ise yüzde 31,23 olduğunu söyledi. Kırkpınar'a göre İzmir'de ağustosta ortalama kira 33 bin 369 liraya çıkarken asgari ücret 28 bin 75 lirada kaldı.

Kırkpınar, "Asgari ücretli bir İzmirli sadece kirasını ödeyebilmek için ayda otuz değil, otuz altı gün çalışmak zorunda ama takvimde böyle bir ay yok" dedi. İzmir'den 500 bin konut projesine 222 bin başvuru yapıldığını, kente ise 21 bin konut ayrıldığını da kaydetti. Kırkpınar, 15 bin depremzedenin hâlâ kalıcı konuta taşınamadığını, bu kişilere verilen kira yardımının ise 6 bin 500 lira olduğunu söyledi.

CHP: Kira için kredi çekiliyor

CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, bankaların kirayı ödemek isteyenlere de özel kredi limiti tanımladığını söyledi. Kış, vatandaşın daha önce ev almak için kredi çektiğini, şimdi kirasını ödemek için borçlandığını söyledi. Kış, en düşük emekli aylığının 23 bin 552 lira olduğunu hatırlattı; Mersin'de 100 metrekarelik bir evi kredi çekerek alabilmek için hanenin 275 bin lira kazanması gerektiğini savundu. Gençlerin üniversite tercihlerini kira fiyatlarına göre yaptığını, evlenmeyi ve yuva kurmayı ertelediğini de dile getirdi.

Yeni Parti: Harcamaların 68 lirası konut ve gıdaya gidiyor

Yeni Parti adına konuşan Kayseri Milletvekili Aşkın Genç, TÜİK'in 2025 verilerinde gelir bakımından en alttaki yüzde 20'lik grubun tüketim harcamasında konut ve kira payının yüzde 39, gıda payının yüzde 29 olduğunu belirtti. Genç'e göre bu, hane harcamasının yaklaşık yüzde 68'inin iki kaleme gitmesi demek.

Genç, ekim verilerine göre ortalama ev fiyatının yaklaşık 5,5 milyon lira, net asgari ücretin 28 bin lira olduğunu söyledi; bir asgari ücretlinin hiçbir gideri olmasa bile bir ev edinmek için 16 yılı aşkın süre biriktirmesi gerektiğini savundu.

AK Parti: TOKİ 1 milyon 770 bin konut üretti

AK Parti Sakarya Milletvekili Murat Kaya ise TOKİ eliyle şimdiye dek yaklaşık 1 milyon 770 bin konut yapıldığını anlattı. Kaya'ya göre önce 50 bin, 100 bin ve 250 bin konutluk sosyal konut hamleleri yapıldı, ardından 81 ili kapsayan 500 bin konutluk proje başlatıldı. Kaya, sorunun yalnızca fiyat ve kira üzerinden ele alınamayacağını, çözümde merkezî yönetimin yanında yerel yönetimlerin ve diğer kurumların da sorumluluğu bulunduğunu söyledi.