CHP kurmayları, İBB'nin AK Parti'ye geçmemesi için Özgür Özel ve ekibine iş birliği çağrısı yaptı. İBB Meclisi'nde Cumhur İttifakı'nın önündeki fark 12 üyeye indi.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin AK Parti'ye geçme ihtimali, CHP ile Yeni Parti arasındaki iş birliği tartışmasını yeniden alevlendirdi. CHP'nin kurmayları, Yeni Parti lideri Özel ve çevresine birlikte davranma çağrısında bulundu.

Tartışmanın arka planı

Yeni Parti kanadından butlan meselesiyle muhatap olunmayacağı yönünde bir çıkış gelmişti. Özel de İBB'nin AK Parti'ye geçmesi halinde ne yapacağı sorulunca kendini yakacağını söylemişti. CHP kurmayları bu sözlere karşılık verdi. Muhalefetin en büyük sorununun dağınıklık olduğunu söyleyen kurmaylara göre Özel ve ekibi aynı tavrı sürdürürse İBB kaybedilecek. Kurmaylar, Yeni Parti tarafının açıklamalarını "Biz İstanbul'u kaybetmekten çekinmiyoruz" anlamına geldiği biçiminde yorumladı.

Kurmaylardan iş birliği mesajı

CHP kurmayları, kişisel hesapların, kırgınlıkların ve siyasi tartışmaların bir kenara bırakılması gerektiğini söyledi. Karşılıklı açıklamaların Cumhur İttifakı'nı güçlendirebileceğine dikkat çeken kurmaylar, meselenin iki parti arasındaki ilişkiyle sınırlı olmadığını, İstanbul'un geleceğinin söz konusu olduğunu vurguladı. Bir kurmay Milliyet'e yaptığı değerlendirmede iki partinin bazı kararları birlikte vermesi gerektiğini belirtti ve "İşbirliğini yapmayanlar bedelini öder" dedi. Aynı kurmay, Türkiye Belediyeler Birliği'nde ellerini uzattıklarında karşılık bulamadıklarını, Yeni Parti'nin tepeden bakan tavrından rahatsız olduklarını da ifade etti.

İmamoğlu hakkındaki siyasi yasak kararının kesinleşmesi halinde İBB'de yeni başkan seçimi yapılacak. CHP ve Yeni Parti'nin ayrı hareket etmesi durumunda başkanlığın AK Parti'ye geçebileceği konuşuluyor.

İBB Meclisi'nde sandalye dengesi

31 Mart 2024 yerel seçimlerinin ardından İBB Meclisi'nde CHP'nin 186, Cumhur İttifakı'nın 130 üyesi vardı. O tarihten bu yana dağılım değişti: CHP, Yeni Parti ve DEM Parti'nin toplam sandalye sayısı 154'e gerilerken Cumhur İttifakı'nın üye sayısı 142'ye çıktı. İki taraf arasındaki fark 56'dan 12'ye düştü. Yedi üyenin daha taraf değiştirmesi halinde Meclis çoğunluğu Cumhur İttifakı'na geçecek.

Akit Yazı İşleri Müdürü Ali Karahasanoğlu, Oktay Saral'ın görevden ayrılmasını duyuran Karar gazetesinin dilini eleştirdi. Yazar, İzmir'deki bir Cumhuriyet Bayramı kutlamasını da örnek gösterdi.

Yeni Akit Yazı İşleri Müdürü Ali Karahasanoğlu, "Küçük kardeş değilsiniz, ama Atatürk'çüsünüz!" başlıklı yazısında Azerbaycan'daki başörtüsü uygulamalarına tepki gösterdi. Yazının ağırlıklı bölümünde ise Karar ve Cumhuriyet gazetelerini eleştirdi.

Karar'ın Saral haberine itiraz

Karahasanoğlu, Azerbaycan'daki başörtüsü uygulamasına itiraz eden Oktay Saral'ın Cumhurbaşkanı Başdanışmanlığı görevinden ayrılmasını Karar gazetesinin bunu Aliyev'in istediği oldu yaklaşımıyla duyurmasını yanlış buldu. Yazara göre dini hassasiyetleri savunan bir ismin görevden ayrılması sevinilecek bir gelişme gibi sunuldu. Karahasanoğlu, Karar'ın bünyesinde muhafazakâr kimliğiyle bilinen isimlerin bulunduğuna da dikkat çekti. Başlık, Azerbaycan'daki başörtüsü tartışmasını Türkiye'deki kültürel tartışmalarla birlikte ele alan bir kurguya işaret ediyor.

İzmir'deki kutlama örneği

Karahasanoğlu, Karar'ın mantığını İzmir Atatürk Lisesi'ndeki 29 Ekim kutlamalarına uyguladı. Okulun bahçesinde Cumhuriyet Bayramı'nın Alman valsi eşliğinde kutlandığını belirten yazar, "CHP kazandı. Tayyip Erdoğan kaybetti diye yazsanıza" ifadesini kullandı. Karahasanoğlu, aynı mantıkla yazı yazılması gerektiğini söyleyerek 24 yıldır iktidarda olan AK Parti'nin temsil ettiği ve bayramın vals yerine dualarla kutlanmasını öneren kesimin kaybettiğini, vals ile kutlayanların kazandığını yazmaları gerektiğini söyledi.

Cumhuriyet'e gönderme

Yazar, kutlamalarda Alman valsinin seçilmesini de eleştirdi; okul bahçesindeki bu tercihin gündeme getirdiği soruyu Cumhuriyet gazetesi ve Karar'ın yaklaşımıyla karşılaştırdı ve Batılı kültürel sembollerin öne çıkarılmasını sorguladı. Cumhuriyet gazetesine de gönderme yapan Karahasanoğlu, bir yandan emperyalizm karşıtı söylemlerin savunulup bir yandan Cumhuriyet Bayramı'nın Alman valsiyle kutlanmasını çelişkili bulduğunu belirtti.

Haberde Karar ve Cumhuriyet gazetelerinin bu eleştirilere verdiği bir yanıt yer almıyor. Karahasanoğlu'nun yazısı, Azerbaycan'daki başörtüsü uygulamasına verilen tepkiyi, İzmir örneği üzerinden dini hassasiyetlere yaklaşım tartışmasına bağlıyor ve Türkiye'deki kültürel ayrışmaya dikkat çekiyor.

Sözcü'ye göre 31 Mart 2024'te 17 milyon oy alan CHP'nin 34 belediye başkanı tutuklandı; AKP'ye geçen 36 başkanın oy toplamı ise 2 milyon 639 bin 268.

Sözcü Gazetesi'nin yayımladığı yazıya göre, 31 Mart 2024 yerel seçimlerinde 17 milyon oy alarak birinci parti olan CHP'nin belediye başkanlarına yönelik operasyonlar siyasi dengeleri değiştirdi. Yazıda, 34 belediye başkanının tutuklandığı, operasyonların başkanlarla sınırlı kalmayarak başkan yardımcılarını, çalışanları, bürokratları, meclis üyelerini ve iş insanlarını da kapsadığı belirtiliyor. Gazetenin hesabına göre gözaltına alınanların sayısı bini aşıyor; bu kişilerden 500'ü hâlâ cezaevinde.

Tutuklu ve tahliye edilen başkanların oyu

Yazıdaki dökümde, tutuklu belediye başkanlarının 2024'teki oy toplamı 8 milyon 970 bin 850 olarak hesaplanıyor. Aralarında Sinem Dedetaş'ın da bulunduğu tahliye edilenlerin toplamı ise 1 milyon 317 bin 332 oy. İki grubun toplamı ise 10 milyon 292 bin 503'e ulaşıyor. Listenin başında yüzde 51,14 ve 4 milyon 432 bin 862 oyla Ekrem İmamoğlu yer alıyor; onu 860 bin 490 oyla Bursa'dan Mustafa Bozbey ve 706 bin 854 oyla Antalya'dan Muhittin Böcek izliyor. Tahliye edilenler arasında 550 bin 531 oyla Adana'dan Zeydan Karalar öne çıkıyor.

AKP'ye geçen 36 başkan

Sözcü, "tehdit, tutuklama, transfer" yöntemiyle belediye meclislerindeki dengelerin bozulduğunu savunuyor. Yazıya göre aralarında İstanbul'daki Üsküdar ile İzmir'deki Menderes'in de bulunduğu 9 belediye bu yolla AKP'ye geçti. CHP'den seçildikten sonra AKP'ye katılan başkanların sayısı 36'ya çıktı; bu başkanların 2024'te aldığı oyların toplamı 2 milyon 639 bin 268.

Son olarak 300 bin oy farkla seçilen İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay AKP'ye katıldı. Tugay 1 milyon 292 bin 118 oyla listenin ilk sırasında. Onu 344 bin 3 oyla Aydın Büyükşehir Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu, 245 bin 460 oyla Keçiören Belediye Başkanı Mesut Özarslan ve 135 bin 591 oyla Şehitkamil Belediye Başkanı Umut Yılmaz izliyor. Gazete bu rakamların seçmenlerin tamamının parti değişikliğini onayladığı anlamına gelmediğini de kaydediyor.

Esenyurt'ta Aile Dayanışma Ağı buluşması

Aile Dayanışma Ağı (ADA), 50'nci buluşmasını Esenyurt Belediyesi'ne yönelik operasyonun ikinci yıl dönümü olan 30 Ekim'de Esenyurt Cumhuriyet Meydanı'nda yaptı. Dilek Kaya İmamoğlu, her gün yeni bir belediyeye operasyon düzenlendiğini söyledi. Esenyurt'un seçilmiş Belediye Başkanı Ahmet Özer ise kayyuma son verilmesini isteyerek göreve dönmeye hazır olduğunu açıkladı.

Yazar Özcan Özgür, Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Aras'ın CHP'den istifasının ardından dolaşan iddiaları sıraladı; kesin bir şey söylemenin şimdilik mümkün olmadığını yazdı.

Hamle Gazetesi yazarı Özcan Özgür, CHP'den ayrılan Muğla Büyükşehir Belediyesi Başkanı Ahmet Aras'ın salı günü, yani 3 Kasım'da AK Parti saflarına katılıp katılmayacağını köşesinde tartıştı. Yazıya göre şu aşamada net bir tahmin yürütmek zor; ancak kulis konuşmaları bu tarihte düğümleniyor.

Cömert'in paylaşımı ve istifa

Özgür, yerel televizyoncu Hüseyin İlker Cömert'in 13 Ekim'deki paylaşımına dikkat çekti. Cömert, Aras'ın hangi partide kalırsa kalsın Muğla adına isabetli bir tercih yapacağına güvendiğini yazmıştı. Aras bunun ardından 16 Ekim tarihinde CHP'den ayrıldığını duyurdu ve başka bir partiye girmeden bağımsız çalışacağını söyledi. Yazara göre Aras'ın kısa süre önce CHP'de yoluna devam edeceğini belirtmiş olması, siyasi geleceğe dair tartışmaları körükledi.

Değirmenci'nin iddiaları

Özgür, Bodrum'da toplumsal ve siyasi yazılar kaleme alan MAKAY Muğla Arama Kurtarma ve Acil Yardım Derneği Başkanı Ahmet Değirmenci'nin yazısını da aktardı. Değirmenci, Aras'ın aslında hiç CHP'li olmadığını, yalnızca bu partinin listesinden seçildiğini savundu. Ona göre Aras, Bodrum'da 2019 seçiminin ardından rozetini taktığı partiden kopmaya yönelik sözler söylemiş, sonra parti tabanına ihtiyaç duyunca geri adım atmıştı. Değirmenci, Cennet Koyu ve Gökburun'da Cengiz Holding'e çıkan yapı ruhsatına ilişkin tartışmayı da gündeme getirdi; Aras'ın bir sonraki seçimde aday olmaması için CHP Genel Merkezi'ne girişimde bulunduğunu da öne sürdü. Özgür, bunların Değirmenci'nin kendi yorum ve iddiaları olduğunun altını çizdi, kesin bilgi gibi okunmaması gerektiğini belirtti.

3 Kasım iddiası nasıl doğdu

Özgür, 22 Ekim'de kaleme aldığı yazıda bir okurunun yorumunu paylaştığını, bu yorumda 3 Kasım'da AK Parti rozetinin takılacağının yazıldığını anlattı. Kendisi ise Aras'ın görev süresini bağımsız bitirip siyaseti bırakacağını düşünüyor. Söz konusu tarih sonradan başka paylaşımlarda da anıldı. AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hasan Basri Yalçın, adını vermeden "Sırada bir büyükşehir belediyesi var" dedi. Bodrum'dan Ali Çinik ise Muğla Platformu'nda 22 Ekim'de yayımlanan bir yazıda, geçişin Ankara kulislerinde konuşulduğunu öne sürdü. Aynı yazıya göre Muğla ve Bodrum'da bir hayal kırıklığı oluşmuştu.

Kabul töreni ve MHP seçeneği

Özgür'ün dikkat çektiği bir diğer kare, Vali İdris Akbıyık ile eşinin ev sahipliğindeki kabul töreninden geldi. Muğla milletvekillerinin katılmadığı davette, İstanbul eski milletvekili Aydın Ayaydın ile Muğla'nın eski AK Parti milletvekili Seyfi Terzibaşıoğlu da bulundu. Bağımsız Başkan Aras, YENİ Partili Menteşe Belediye Başkanı olan eşi Gonca Köksal'la törene geldi. Aras'la Ayaydın'ın uzun süre sohbet etmesi, aralarının açık olduğu konuşulan iki ismin yakınlaşması olarak okundu.

Daha önce Aras'ın MHP'ye geçeceği söylentileri de dolaşmıştı. MHP Muğla İl Başkanı Emrah Oltulu bu ihtimali mesafeli karşılayarak, herkesin seçildiği yerde devam etmesi gerektiğini söyledi. Oltulu, "Bir futbol takımı değiliz" sözleriyle transfer kabul etmediklerini ifade etti.

CHP Dış Politika Kurulu, TDT Ankara Bildirisi'ni olumlu karşıladı; İsrail, Mekke Anlaşması taraflarının İran temasları, Türkiye-Libya ilişkileri ve Irak Kalkınma Yolu'na ilişkin değerlendirme yaptı.

CHP Dış Politika Kurulu toplandı ve ardından yazılı bir metin yayımladı. Kurul, 30 Ekim'deki toplantısının ardından açıklamayı kamuoyuyla paylaştı. Metinde Türk Devletleri Teşkilatı'nın Ankara'daki buluşması, İsrail'de yapılan seçim, Mekke Anlaşması taraflarının İran'la görüşmeleri, Türkiye ile Libya arasındaki ilişkiler ve Irak Kalkınma Yolu Projesi ele alındı.

TDT Ankara Bildirisi'ne sıcak bakış

Kurul; teşkilatın Ankara'da bir araya gelmesini, KKTC'nin bu yapıya katılmasını ve dönem başkanlığının Türkiye'ye geçmesini sevindirici buldu. Teşkilatın güçlendirilmesine yönelik her girişime destek verdiklerini bildiren kurul, Ankara Bildirisi'ni de olumlu karşıladı. Kurul, bildirinin ilişkileri güçlendirici kararlar içerdiğini kaydetti. Bildirideki savunma sanayii koleji önerisi, Kıbrıs sorununa güncel siyasi gerçekleri gözeten bir yaklaşım getirilmesi ve Doğu-Batı Koridoru'nu geliştirecek ortak projeler, kurulun öne çıkardığı maddeler oldu.

İsrail seçimi ve bölgesel denge

Kurul, İsrail'deki oylamanın ülke içinde de bölgede de dengeleri değiştireceği kanaatinde. Açıklamada Knesset'in seçimi yinelemeden, iş görebilen ve barışa açık bir hükümet kurmasının beklendiği; bunun bölgesel istikrar bakımından önem taşıdığı belirtildi.

Mekke Anlaşması tarafları ve İran

Mekke Anlaşması'nı oluşturan ülkelerin 26 Ekim'de Tahran'da İran'la yaptığı görüşmeler, kurulca güvenlik iş birliğinin bölge ülkelerince benimsenmesine hizmet eden bir gelişme olarak yorumlandı. Metinde, Ortadoğu Barış ve İşbirliği Teşkilatı gibi bir yapıyla çatışma yerine müzakereye ve ortak çalışmaya dayalı bir düzenin kurulması dilendi.

Libya anlaşması

Kurula göre Trablus ve Bingazi yönetimlerinin Türkiye'de bir araya gelmesi, ayrılıkların giderilmesi ve siyasi birliğin kurulması için yapılacak toplantı, 2019'da imzalanan Türkiye-Libya anlaşmasının hayata geçirilmesini kolaylaştırıyor. Açıklamada bu anlaşmanın, BM Deniz Hukuku Sözleşmesi'nin 123. maddesi çerçevesinde, Türkiye'yle deniz yetki alanı sınırlandırması yapmamış başka ülkeler için özendirici bir örnek olması da umuldu. Kurul böylece Libya'daki tarafların uzlaşmasını Türkiye'nin deniz yetki alanı anlaşmasıyla ilişkilendirmiş oldu.

Irak Kalkınma Yolu çağrısı

Kurul, Irak ile Türkiye'yi birbirine bağlayan enerji ve ulaşım hatlarının önemini vurguladı. Basra Körfezi'nde petrol sevkiyatı ve ticari taşımacılıktaki sıkışıklığın uzun süre devam edeceği öngörüsüyle, Irak'tan Türkiye'ye uzanan petrol nakli, demir yolu ve kara yolu koridorlarının Avrupa ile Akdeniz'deki alıcılara büyük imkân sağlayacağı kaydedildi. Bu nedenle Irak Kalkınma Yolu (FAW) Projesi'nin hızlandırılması yönünde fayda görüldü; kurul bunun için her türlü imkânın zorlanmasından yana tavır aldı.

Yeni Parti yöneticileri, Çukurova'daki dört turlu seçimde AK Parti ve MHP kökenli meclis üyelerinin finalde CHP'li Keskin'i desteklemesini CHP ile Cumhur İttifakı arasında örtülü iş birliği diye yorumladı.

Adana'nın Çukurova Belediyesi'nde başkan vekili seçimini kazanan CHP'nin adayı Sıtkı Keskin'in ardından Yeni Parti'den sert bir yorum geldi. Yeni Parti Genel Başkan Yardımcısı Yaşar Tüzün ile Adana İl Başkanı Anıl Tanburoğlu, finalde AK Parti ve MHP kontenjanındaki üyelerin Keskin'i desteklemesini CHP ile Cumhur İttifakı arasında gizli bir iş birliğinin kanıtı olarak sundu.

Dört turluk seçimin sonucu

CHP'li Belediye Başkanı Emrah Kozay'ın tutuklanıp görevden uzaklaştırılması üzerine toplanan meclis, dört tur süren oylamayla yeni başkan vekilini belirledi. Final turunu 19 oyla Keskin kazandı; Yeni Parti adayı Feramuz Oran 17 oyda kaldı. Aktarılana göre AK Parti ve MHP'li üyeler bu turda CHP adayının arkasında durdu. Cumhur İttifakı kendi adayını çıkarmadı.

Tüzün: İlk üç turdaki boş oylar

Seçimin hemen ardından belediye önünde konuşan Tüzün, Çukurova halkının 31 Mart'ta Kozay'ı seçtiğini hatırlattı. Meclisteki dağılımı ise şöyle özetledi: 14 Yeni Parti, 13 CHP, dokuz da MHP-AKP ittifakından üye bulunuyordu. Tüzün'e göre ilk üç turda Yeni Parti'nin adayı birinci geldi, AK Parti ve MHP oylarını boş kullandı; dördüncü turda ise bu üyeler CHP adayı lehine oy kullandı. Tüzün, bu tabloyu CHP'nin Cumhur İttifakı'yla iş birliği yaptığı yönündeki daha önceki iddialarının somut göstergesi olarak niteledi ve süreci vatandaşların takdirine sundu.

Tanburoğlu: Seçmen sandıkta karşılık verecek

Adana İl Başkanı Tanburoğlu ise seçimin anlamının büyük olduğunu söyledi. 21 Mayıs'taki mutlak butlan sürecinden bu yana dile getirdikleri siyasi iş birliğinin başkan vekilliği seçiminde görünür hale geldiğini savundu. Tanburoğlu'na göre ilk üç turda boş oy kullanan Cumhur İttifakı, dördüncü turda açık bir siyasi ortaklık sergiledi; bu da CHP'yi iktidar bloğundan ayıran bir fark kalmadığını gösteriyor.

Yeni Parti'ye geçen ve haksız biçimde tutuklandığını söylediği Kozay'ın iradesinin, AK Parti ve MHP ile birlikte ele geçirildiğini öne süren Tanburoğlu, bunun bedelinin ilk sandıkta ödeneceğini ifade etti. Seçilen başkan vekilinin Çukurova sokaklarında ne kadar rahat dolaşabileceğine halkın karar vereceğini söyleyen Tanburoğlu, Yeni Parti'nin "asla diz çökmeyiz, boyun eğmeyiz" diyerek yoluna devam edeceğini belirtti. Partisinin halkla kuracağı iş birliğiyle iktidarı değiştirip birinci parti olmayı hedeflediğini de sözlerine ekledi.

CHP Genel Başkan Yardımcısı Bülent Kuşoğlu, Çin'in dört küresel girişimini konu alan Ankara'daki panelde konuştu. Anlaşmanın savunmadan çok ekonomi ve güvenlik ekseninde yorumlanmasını istediklerini söyledi.

CHP İdari ve Mali İşlerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Bülent Kuşoğlu, Mekke Anlaşması'nı desteklemek istediklerini ancak metnin askeri değil, ekonomik ve güvenlik boyutuyla uygulanmasını tercih ettiklerini söyledi. Kuşoğlu, Yemen'e de başka bir yere de asker gönderilmesinin partileri için kabul edilemez olduğunu vurguladı.

Açıklamalar, Çin'in Ankara Büyükelçiliği ile Türkiye Dünya Medeniyetleri Girişimi Araştırma Merkezi'nin Ankara'da bir otelde düzenlediği "Değişim ve Çıkış Yolu: Dört Küresel Girişim Perspektifinden Orta Doğu Durumu" başlıklı panelde geldi. Panelin konuşmacıları arasında Çin'in Ankara Büyükelçisi Jiang Xuebin, Vatan Partisi Genel Başkanı Doğu Perinçek ve YENİ Parti İstanbul Milletvekili Namık Tan da vardı. Kuşoğlu söze, Kemal Kılıçdaroğlu'nun selam ve başarı dileklerini aktararak başladı.

Mekke Anlaşması'na koşullu destek

Kuşoğlu, Türkiye'nin anlaşmanın dışında ve tarafsız kalması gerektiğini savunan görüşlere de değindi. Mekke ittifakının daha önce Suudi Arabistan ile Pakistan arasında zaten bulunduğunu anımsatan Kuşoğlu, CHP'nin anlaşmayı savunma iş birliği olarak değil, ekonomik ve güvenlik iş birliği olarak okuyup öyle desteklemek istediğini anlattı. Metnin bu yönde evrilmesini ve yorumlanmasını arzu ettiklerini belirten Kuşoğlu, asker gönderme konusunun kırmızı çizgileri arasında olduğunu ifade etti: Yemen'e veya bir başka cepheye birlik yollanması ise "kabul edebileceğimiz konular değil" ifadesiyle reddedildi.

İsrail-Mısır-Yunanistan hattına karşı aktif politika

Bölgede ittifaklardan çok iş birliğine ihtiyaç olduğu düşüncesine katıldığını söyleyen Kuşoğlu, Türkiye aleyhine gelişebilecek iş birliklerinin de hesaba katılması gerektiğini ekledi. İsrail, Mısır ve Yunanistan arasındaki yakınlaşmaya dikkat çeken Kuşoğlu, partisinin Ankara'dan bu hatta karşı etkin bir siyaset beklediğini belirtti.

Kuşoğlu'na göre Türkiye, bölgedeki karışıklığın faturasını ödeyen ülkelerden biri; ülke gelişmelerin dışında durmaya gayret etse de en azından ekonomik olarak zarar görüyor. Ona göre Türkiye'nin çıkarı bölgede güvenliğin sağlanmasında yatıyor; bu nedenle ülke bölgeye pasif biçimde bakamaz.

Çin'in dört girişimine destek

Barışçıl olmaları şartıyla bölgedeki güvenlik, ekonomi ve kültür alanındaki bütün iş birliği girişimlerini desteklediklerini söyleyen Kuşoğlu, Cumhuriyet'in kuruluş yıllarındaki Sadabat Paktı'nı hatırlattı. Çin'in dört girişimini bir çerçeve olarak benimsediklerini belirtti. Kuşoğlu'na göre bu girişimler, yönetişimden kalkınmaya, güvenlikten kültürel bağlara uzanan başlıkların konuşulacağı bir zemin sunuyor; yalnızca bölgesel sorunların çözümüne değil, dünyadaki belirsizliklerin azaltılmasına da fırsat tanıyor.

Kuşoğlu, Çin'in Şubat 2023 tarihli Küresel Güvenlik Girişimi Kavram Belgesi'ni de anarak belgedeki güvenlik ilkelerini saydı; bunlar arasında karşılıklı saygı, adalet, silahlanmanın yayılmasını durdurma ve ortak güvenlik de yer alıyor. Pekin mutabakatını ve Filistin meselesindeki girişimi örnek göstererek Çin'in bölgede daha etkili bir rol üstlenmeye başladığını söyledi. Toplantıyı önemli bulduğunu belirten Kuşoğlu, Vatan Partisi'ne teşekkür etti.

Dış müdahale sorusu ve belirsizlik

Orta Doğu'nun zengin kaynaklara ve stratejik öneme sahip olmasına rağmen yoğun istikrarsızlık yaşayan bir bölge olduğunu hatırlatan Kuşoğlu, bunun jeopolitik, askeri, siyasi ve ekonomik gerekçeleri olduğunu söyledi. Dış müdahaleler olmasa bölge ülkelerinin sorunlarını kendilerinin çözüp çözemeyeceği sorusuna olumlu yanıt vermenin kolay olmadığını belirten Kuşoğlu, aşiret düzeninin yeterince aşılmadığını ve ekonomi ile güvenlik sorunlarının sürdüğünü öne sürdü. Çin'in girişimlerinin ise bölgeye yardımcı olabilecek bir platform oluşturduğunu savundu.

Dünyanın belirsizlikle şekillenen yeni bir döneme girdiğini söyleyen Kuşoğlu, teknoloji ve toplumsal değişimin bu dönemde belirleyici olduğunu, geçmişi iyi bilmenin artık geleceği görmeye yetmediğini ifade etti. Devletlerin, toplumların ve bireylerin bu belirsizlik karşısında endişe duyduğunu da sözlerine ekledi.

CHP Genel Başkan Yardımcısı Semra Dinçer, Ankara'da açlık sınırının 38 bin 24 liraya çıktığını gösteren Türk-İş verisini iktidarın ekonomi politikalarına bağlayarak şeffaflık çağrısı yaptı.

Semra Dinçer, CHP'nin Genel Başkan Yardımcısı olarak Türk-İş'in Ekim ayı açlık ve yoksulluk hesaplamasını değerlendirdi. Dinçer, tabloyu iktidarın ekonomi yönetiminin karnesi olarak niteledi ve yükün dar gelirlilerin üzerine bindiğini savundu.

Ankara'da dört kişilik aile için 38 bin 24 lira

Türk-İş'in çalışmasında, başkentte dört kişilik bir ailenin yeterli ve dengeli beslenebilmesi için ayırması gereken aylık gıda bütçesi 38 bin 24 lira oldu. Kira, fatura, ulaşım, giyim, okul ve sağlık harcamalarını da içine alan yoksulluk eşiği 123 bin 856 liraya yükseldi.

Dinçer, bu verilerin milyonlarca yurttaşın yaşadığı sıkıntıyı gözler önüne serdiğini belirtti. Ona göre ülkede yaşamanın bedeli her geçen gün artıyor ve bir kesim ayrıcalıklardan yararlanırken geniş toplum kesimleri temel ihtiyaçlarını karşılamakta güçlük çekiyor.

Dinçer: Büyüme anlatısının gündelik hayatta karşılığı yok

CHP'li yönetici, iktidar çevrelerinin büyüme, istikrar ve refahtan söz ettiğini hatırlatarak vatandaşın bu söylemin karşılığını günlük yaşamında göremediğini öne sürdü. Emeklinin ay sonunu getiremediğini, asgari ücretlinin zorunlu giderlerini karşılamakta zorlandığını ve gençlerin gelecek umudunu yitirdiğini söyledi.

Dinçer'in tarifine göre ekonomik başarının ölçüsü yalnızca büyüme rakamlarından ibaret değil. Vatandaşın sofrasına koyabildiği ekmek, emeğinin karşılığı ve geleceğe güvenle bakabilmesi de bu ölçünün parçası.

Şeffaflık ve hesap verebilirlik çağrısı

Kamu kaynaklarının ve teşviklerin kullanımına da değinen Dinçer, AK Parti iktidarı döneminde ciddi bir denetim ve şeffaflık ihtiyacı bulunduğunu savundu. Dinçer, iktidara yakın isimlerin ekonomik kolaylıklardan faydalandığına dair süren tartışmalara işaret etti; aynı sırada ailelerin kira, fatura ve market harcamaları arasında sıkıştığını söyledi.

CHP'li yönetici, ülkenin ihtiyacının "yoksulluğu yönetmek değil" adil gelir dağılımı, güvenceli çalışma koşulları ve insanca yaşam sağlayacak politikalar olduğunu belirtti. Dinçer, halkı yoksulluğa mahkûm eden mevcut ekonomik düzeni kabul etmediklerini söyledi.

Adana Çukurova'da Emrah Kozay'ın görevden uzaklaştırılmasıyla boşalan koltuğa dört turun sonunda CHP'li Sıtkı Keskin 19 oyla seçildi. YENİ Parti, AK Parti ve MHP'li üyelerin son turdaki tutumunu 'kumpas' diye niteledi.

Adana'nın Çukurova Belediyesi'nde Belediye Başkanı Emrah Kozay'ın tutuklanıp görevden uzaklaştırılmasıyla boşalan başkanvekilliği koltuğunu, dördüncü oylamada CHP'li Sıtkı Keskin kazandı. Keskin son turda kullanılan 36 oyun 19'unu aldı ve YENİ Parti'nin adayı Feramuz Oran'ı iki oy farkla geçti. Evrensel, BirGün ve Kısa Dalga, bu turda AK Partili ve MHP'li üyelerin de Keskin'e oy verdiğini yazdı.

Operasyondan seçime

Adana Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesindeki soruşturma, belediyedeki ihalelerde ve doğrudan alımlarda usulsüzlük yapıldığı iddialarına dayanıyor. Jandarma 19 Ekim'de 51 şüpheliye yönelik operasyon düzenledi; Hürriyet'in aktardığına göre gözaltına alınan 49 kişinin arasında Kozay ile eski dönem Belediye Başkanı Soner Çetin de vardı. Mahkeme 34 şüphelinin tutuklanmasına, 15 şüphelinin adli kontrolle serbest bırakılmasına karar verdi. Kozay, İçişleri Bakanlığı tarafından geçici tedbir olarak görevden uzaklaştırıldı. Diken'e göre dosyadaki suçlamalar arasında örgüt kurma ve yönetme, ihaleye fesat karıştırma, rüşvet ve nitelikli dolandırıcılık bulunuyor.

Dört turun sonuçları

Meclis Başkanvekili Tevfik Ongun'un başkanlığındaki oturum sabah 10.00'da başladı ve seçim 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 45. maddesine göre yapıldı. Keskin'in adaylığını CHP, Oran'ınkini YENİ Parti açıkladı; Cumhur İttifakı kendi adayını çıkarmadı. Her turda 36 oy kullanıldı; seçilmek için 20 oya ulaşmak gerekiyordu.

İlk turda Oran 18, Keskin 8 oy aldı; dokuz oy boş, bir oy geçersizdi. İkinci turda sayılar Oran için 15, Keskin için 11 oldu; boş ve geçersiz oy sayısı aynı kaldı. Üçüncü turda Oran 16, Keskin 11 oyda kaldı ve dokuz boş oy çıktı. Dördüncü turda Keskin 19, Oran 17 oy aldı.

YENİ Parti: Çukurova'nın iradesi pazarlık konusu olamaz

Diken'e göre meclisin dağılımı YENİ Parti 15, CHP 13, MHP beş ve AK Parti dört üye şeklindeydi. Parti yöneticilerinden Yaşar Tüzün ise belediye önündeki konuşmasında 14 YENİ Parti, 13 CHP ve dokuz MHP-AK Parti üyesinden söz etti. Tüzün'e göre ilk üç turda YENİ Parti adayı öndeydi, Cumhur İttifakı üyeleri boş oy kullandı, son turda ise oylar CHP adayına gitti. Tüzün bunu, CHP ile Cumhur İttifakı'nın gizli bir kumpasının somut kanıtı olarak niteledi ve sürecin başından beri dile getirdikleri iş birliği iddiasını doğruladığını savundu.

YENİ Parti'nin Adana Milletvekili Burhanettin Bulut da X'ten benzer bir değerlendirme yaptı. Bulut, "Çukurova’nın iradesi pazarlık konusu yapılamaz" dedi ve halkın oylarıyla seçilen Kozay'ın serbest bırakılıp görevine iade edilmesini istedi.

CHP'nin açıklamaları

CHP Sözcüsü Müslim Sarı, seçim öncesinde belediye binası önünde, bir belediyeyi kazanan partinin halkın oy verdiği aday sayesinde orada kalmasının ilke olarak doğru olduğunu söyledi. Seçimin ardından CHP'li meclis üyelerine teşekkür eden Sarı, belediyenin CHP tarafından yönetileceğini ancak yönetimin "kolektif" olacağını belirtti; genel merkezin süreci yakından izleyeceğini ekledi.

Başkanvekili seçilen Keskin ise CHP'li üyelerin yanı sıra meclisteki diğer parti gruplarının üyelerinin de iradeye sahip çıktığını söyledi. Keskin, bu iradenin CHP'nin 31 Mart seçimlerinde ortaya koyduğu irade olduğunu kaydetti.

CHP Genel Başkan Yardımcısı Orhan Sarıbal, partisinde düzenlediği basın toplantısında 2026 bütçesindeki faiz ödemesiyle çiftçi desteğini kıyasladı ve tarımda dışa bağımlılığa dikkat çekti.

CHP Yurtiçi Örgütlenmeden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı ve Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki tarım politikalarını bugünkü tabloyla karşılaştırdı. CHP genel merkezinde basın toplantısı düzenleyen Sarıbal, iki dönem arasındaki farkı özetlerken "Bugünkü Cumhuriyet; dışa bağımlı bir Cumhuriyet" ifadesini kullandı.

Cumhuriyet'in içinin doldurulması çağrısı

Sarıbal konuşmasına Cumhuriyet'in 103. yılını kutlayarak başladı. Cumhuriyet'in özünün laik, demokratik, sosyal hukuk devleti olduğunu söyleyen Sarıbal, bu değerlerin hayata geçip geçmediğine bakılması gerektiğini belirtti. Özellikle iktidar mensuplarının cumhuriyeti anmakla yetinmeyip içini doldurması gerektiğini savundu.

Bütçedeki faiz ve çiftçi desteği

Sarıbal, Atatürk'ün köylüyü anlatan sözlerini hatırlattıktan sonra bugünkü uygulamalara geçti. İlk yıllarda yaşanan sıkıntıya rağmen aşar vergisinin kaldırıldığını anımsatan Sarıbal, bugün 2026 bütçesinden faize 3 trilyon lira ayrıldığını, çiftçiye ise 168 milyar liralık destek verildiğini söyledi. Mazot üzerinden alınan ÖTV ve KDV'ye de dikkat çekti.

Şeker, kooperatif ve kamu kurumları

Sarıbal'a göre ilk dönemde kurulan yaklaşık 36 şeker fabrikası bugün özelleştirildi; özel sektör pancar ekimine kota koyuyor, fiyatı kendisi belirliyor ve çiftçiye bedava dağıtılan posa artık ihaleyle satılıyor. Tarım Kredi Kooperatifi'nin 1935'te, Ziraat Bankası'na buğday alma yetkisinin 1932'de, Toprak Mahsulleri Ofisi'nin ise 1938'de çiftçiyi korumak için devreye girdiğini hatırlatan Sarıbal, tarım satış kooperatiflerinin sonradan devlet güvencesinden çıkarıldığını, TMO'nun da bugün ithalat yapan bir kuruma dönüştüğünü söyledi.

Süt, et ve yem kurumlarının özelleştirildiğini belirten Sarıbal, AK Parti iktidarının 24 yılda 75 milyar dolarlık özelleştirme yaptığını öne sürdü.

Nazilli örneği ve portakal

Sarıbal, basın toplantısına getirdiği portakalı göstererek 1934'te Nazilli tekstil fabrikasının Rusya ile yapılan kredi anlaşmasıyla kurulduğunu, borcun narenciyeyle ödendiğini anlattı. Bugün Mersin, Antalya ve Adana'da dalında kalan narenciyeyi, tarımın ihmal edilişinin örneği olarak gösterdi.

Gübre, yem ve ithalat rakamları

Sarıbal'ın aktardığına göre yaklaşık 1980'de gübrede yüzde 80 yerli üretim varken bugün yerli payı yüzde 30'a, ithalat payı yüzde 70'e çıktı. Yemde hammaddenin yarısından fazlasının ithal edildiğini, 30 milyon tonluk yem üretiminin 15 milyon tonundan fazlasının ithalata dayandığını söyledi. Sarıbal, ilk 8-9 ayda 500 milyar liranın üzerinde ithalat yapıldığını da ekledi.

Kırılma noktaları

Sarıbal, tarıma bakışta temel kırılmaları 1945 Toprak Reformu'nun hayata geçirilememesi, 12 Eylül 1980 darbesi ve AK Parti döneminde Avrupa Birliği entegrasyonu, gümrük anlaşmaları ile serbest piyasaya hızlı geçiş olarak sıraladı. Bu kırılmalar görülmeden bugünkü durumun anlaşılamayacağını söyleyen Sarıbal, kutlamanın tek başına yetersiz kaldığını, bu değerler için mücadele edilmesi gerektiğini belirtti.

BBC News Türkçe'nin derlemesine göre 31 Mart 2024'te 26 ilçeyi kazanan CHP'nin 16 belediye başkanı soruşturma ve tutuklamalarla görevden alındı. Beş ilçede başkanvekilliğini AKP'li adaylar kazandı, iki ilçeye kayyum atandı.

BBC News Türkçe'nin hazırladığı dökümde, İstanbul'un 31 Mart 2024 yerel seçimlerinden bu yana değişen belediye haritası ilçe ilçe ele alındı. Seçimde 39 ilçenin 26'sını CHP adayları kazanmıştı. Derlemeye göre bu 26 başkandan 16'sı yolsuzluğun da aralarında olduğu farklı suçlamalar nedeniyle tutuklanıp görevden uzaklaştırıldı. Boşalan koltuklar için başkanvekilliği seçimleri yapıldı, iki belediyeye ise kayyum atandı.

Başkanvekilliği seçimlerinin bilançosu

BBC'nin aktardığına göre beş ilçede başkanvekilliği seçimini Cumhur İttifakı'nın AKP'li adayları aldı. Başka iki ilçede koltuk CHP'de kaldı ama başkanvekilleri sonradan AKP saflarına geçti. Çekmeköy ve Tuzla'da ise seçilmiş CHP'li başkanlar AKP'ye katıldı. Şişli ve Esenyurt, terör soruşturmaları gerekçe gösterilerek hâlâ kayyumla yönetiliyor.

Esenyurt'tan İBB'ye soruşturma dalgaları

Soruşturma sürecinin ilk durağı, 30 Ekim 2024'te Esenyurt oldu. Görevden alınan Ahmet Özer'in yerine kayyum olarak Vali Yardımcısı Can Aksoy atandı; Özer terör suçlamasından beraat edip tahliye edilse de görevine iade edilmedi. Bu ayın içinde, yani Ekim 2026'da kayyum yönetimindeki belediyenin başkan yardımcısı Yusuf Ulutaş yolsuzluk iddiasıyla tutuklandı; Aksoy'un görevine son verildi ve yerine Ulaş Akhan getirildi.

Yolsuzluk kapsamındaki ilk soruşturma 2025'te Beşiktaş'a başlatıldı; Rıza Akpolat 17 Ocak'ta tutuklandı, başkanvekili seçilen isim CHP'li Ömer Rasim Şişman oldu. Beykoz'da Alaattin Köseler 3 Mart 2025'te tutuklandı; başkanvekili seçilen CHP'li Özlem Vural Gürzel Eylül 2025'te AKP'ye katıldı ve Böylece Beykoz, İstanbul'da AKP yönetimine geçen ilk ilçe belediyesi oldu. 19 Mart 2025'te İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu, Beylikdüzü Belediye Başkanı Mehmet Murat Çalık ve Şişli Belediye Başkanı Resul Emrah Şahan gözaltına alındı. Şişli'ye kayyum atandı; Şahan sonradan bu soruşturmadan tahliye edildi ama yönetim kayyumda kaldı.

2025 ve 2026'daki yeni gözaltılar

31 Mayıs 2025'te Avcılar, Büyükçekmece ve Gaziosmanpaşa belediye başkanları gözaltına alındı. Avcılar ve Büyükçekmece CHP'de kalırken Gaziosmanpaşa'nın yönetimi AKP'ye devredildi. Şile, Beyoğlu ve Bayrampaşa başkanları Temmuz, Ağustos ve Eylül 2025'te gözaltına alındı; Şile ile Bayrampaşa AKP'ye kaydı, Beyoğlu CHP'de kaldı.

2026'da Ataşehir (18 Nisan), Silivri (12 Haziran), Adalar (19 Haziran), Üsküdar (29 Temmuz) ve Eyüpsultan (2 Ekim) belediye başkanları gözaltına alındı. Ataşehir'de seçilen başkanvekili Murat Güneş de gözaltına alındı ve ardından yapılan seçimle yönetim AKP'ye geçti. Adalar ve Üsküdar da AKP'ye geçerken Silivri ve Eyüpsultan CHP'de kaldı.

Bakırköy operasyonu ve Yeni Parti'ye geçişler

Bakırköy Belediyesi'ne yönelik ihale ve ruhsat soruşturmasında 27 Ekim 2026'da operasyon yapıldı; beş başkan yardımcısının da bulunduğu pek çok kişi gözaltına alındı. Aynı dönemde Bakırköy, Küçükçekmece, Çatalca ve Kadıköy'ün belediye başkanları ile Büyükçekmece Başkanvekili Yeni Parti saflarına geçti.

Mersin'in Mut ilçesinde CHP İlçe Başkanı Abdurrahman Günay ve yönetim kademesi, oy birliğiyle aldıkları kararla partiden istifa edip Yeni Parti'ye geçtiklerini duyurdu.

Mersin'in Mut ilçesinde CHP örgütü, topluca partiden ayrılıp Yeni Parti'ye geçme kararı aldı. İlçe Başkanı Abdurrahman Günay, yönetim kademesinin tamamının, Kadın Kolları yönetiminin ve çok sayıda partilinin CHP'den istifa ettiğini 29 Ekim'de düzenlenen basın toplantısında duyurdu.

Oylamada tek ses çıktı

Karar, parti binasında bir araya gelen üyelerin önünde oylamaya sunuldu. Günay, yaşanan süreci anlattıktan sonra partililere istifa edilip edilmeyeceğini sordu. Toplantıya katılanların hepsi istifadan yana oy kullandı. Oy birliğiyle çıkan sonuç, ardından Günay'ın yaptığı basın açıklamasıyla kamuoyuna duyuruldu.

İstifa edenler arasında ilçe başkanı ile yönetimdeki asil ve yedek isimler, ayrıca Kadın Kolları başkanı ve kurul üyeleri bulundu. Duyurunun ardından salonda partililer "İktidar" sloganları attı; bazı katılımcıların duygusal anlar yaşadığı gözlendi.

Günay: Özel'in çağrısı beklenmişti

Günay konuşmasında CHP'nin yakın geçmişini hatırlattı. Özgür Özel'in 38. Olağan Kurultay'da genel başkan seçildiğini, ardından yerel seçimlerde partinin birinci parti olduğunu ve çok sayıda belediye başkanlığı kazandığını söyledi. 39. Olağan Kurultay'da da delegelerin neredeyse tamamının oyunu alan Özel'in yeniden genel başkan seçildiğini belirtti.

Günay'a göre bu tablo, partiyi iktidara karşı yurttaşların umudu haline getirdi. Ancak "hukuksuz bir yargı kararı" olarak nitelediği mutlak butlan kararıyla partinin ele geçirildiğini savundu. Genel Merkez'e çok sayıda polis eşliğinde girildiğini, partisine sahip çıkmak isteyen üyelere karşı biber gazı ve plastik mermi kullanıldığını öne sürdü.

Resim indirilmedi, istifa ertelendi

Mut İlçe Yönetimi'nin karara tepkisini aynı gün gösterdiğini anlatan Günay, bugüne kadar Özel'in fotoğrafını parti binasından indirmediklerini söyledi. Yönetimin, mutlak butlan kararıyla genel başkanlığa gelen Kemal Kılıçdaroğlu'nu genel başkan olarak tanımadığını da açıkça dile getirdiğini kaydetti.

Buna rağmen istifaya şimdiye kadar gidilmemesinin nedeni, Özel'in "Kılıçdaroğlu ve ekibi tarafından görevden alınmayan örgütler istifa etmesin" çağrısıydı. Günay, Özel'in grup toplantısında yaptığı Yeni Parti çağrısının ardından bu bekleyişin sona erdiğini anlattı. Yönetim ve partililer, Özel'in genel başkanlığını yürüttüğü Yeni Parti çatısı altında toplanma kararı aldıklarını açıkladı.

CHP'de yaprak dökümü sürüyor

Haberde, Yeni Parti'nin kurulmasından bu yana milletvekilleri, belediye başkanları, meclis üyeleri ve birçok ilçe örgütüyle üyenin CHP'den ayrıldığı hatırlatıldı. Mut'taki toplu istifa da bu dalganın son halkası olarak aktarıldı.

Mersin'de herkes aynı yolu izlemiyor. Edinilen bilgiye göre, CHP Mersin İl Başkanı Koral Ömür ve Türkiye Belediyeler Birliği Başkanı Vahap Seçer partide kalacak.